Fon tasfiye kanun teklifinin görüşüldüğü TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu, ekonomi bürokrasisinin üst isimlerini sert sorularla karşı karşıya bıraktı. Oturumda söz alan MASAK Başkanı Hasan Kaymak, SPK İkinci Başkanı Ahmet Aksu ve Takasbank Genel Müdürü Yunus Arıncı, milletvekillerinin yüksek tutarlı para hareketleri, kripto para takibi ve Tera Portföy'e ait TLY fonunun Türkiye Elektronik Fon Alım Satım Platformu'na (TEFAS) onaysız açılmasına ilişkin sorularını yanıtladı.
MASAK Başkanı: İşlem öncesi durdurma yetkimiz yok
Komisyonda en çok tartışılan konulardan biri, yüksek tutarlı para hareketlerinin neden önceden engellenemediği oldu. MASAK Başkanı Hasan Kaymak, bu konudaki hukuki çerçeveyi net biçimde ortaya koydu. Kaymak, "Bir işlem yapılmadan önce 'Biz bir de Mali Suçları Araştırma Kuruluna soralım, burada bir şey olabilir mi, var mı, yok mu, bir araştırsın, öyle gerçekleştirelim' şeklinde bir uygulama kanunda öngörülmüş değil" dedi. Bu açıklama, kurumun işlem öncesi müdahale yetkisinin yasal olarak tanımlanmadığını ortaya koyması bakımından dikkat çekti.
Kaymak ayrıca bilgi akışındaki gecikmeye de değindi. Herhangi bir şüpheli işlem bildirimi veya erteleme talebi bulunmadığı durumlarda bankacılık işlem kayıtları dahil MASAK'a en erken iki günde bilgi ulaşabildiğini belirtti. Bu gecikmenin, anlık müdahale imkânını fiilen ortadan kaldırdığını vurguladı.
Soğuk cüzdan ve yurt dışı iştiraklerin yarattığı denetim boşluğu
MASAK Başkanı Kaymak, kripto paraların izlenmesini güçleştiren teknik ve hukuki engelleri de sıraladı. Kaymak'a göre bir firma yurt dışında da bir iştirak kurmuşsa ve her ikisi de menkul kıymet firmasıysa, kendi hesapları arasında yapacağı bir virmanla borsalar arasında değer aktarımı gerçekleştirebilir. Bunun yanı sıra iki kişi arasında, birinin diğerinin cebine koyacağı küçük bir flaş bellek aracılığıyla yüksek miktarda değerin yurt dışına taşınabileceğini de belirtti. "Bunları görme imkânımız elbette yok. Hukuken imkânsız" ifadelerini kullanan Kaymak, soğuk cüzdanların denetim mekanizmalarını işlevsiz kılabildiğine dikkat çekti.
SPK İkinci Başkanı: Denetim sonucuna razı olacağız
Komisyonda söz alan SPK İkinci Başkanı Ahmet Aksu ise yaşanan olumsuz gelişmelerin kurumu da derinden etkilediğini ifade etti. Aksu, "Böyle bir olumsuz sonucunun doğması sizler gibi bizi de çok derinden üzen bir konu" dedi. Devlet Denetleme Kurulu'nun bu süreçte görev yaptığını hatırlatan Aksu, denetim tamamlandığında SPK'nın sorumluluklarının ve sistemdeki konumunun netlik kazanacağını belirterek "Biz de sonuca razı olacağız" dedi.
TLY fonunun TEFAS'a onaysız açılması tartışma yarattı
Komisyon gündeminin bir diğer önemli maddesi, Tera Portföy'e ait TLY fonunun TEFAS'a kurul onayı alınmadan açılmasıydı. SPK İkinci Başkanı Aksu, fonun kurul onayı alınmadan TEFAS'a açıldığının tespit edildiğini, şirketten savunma istendiğini ve mevzuat çerçevesinde işlem yapıldığını aktardı. Aksu, fonun tespit sonrasında TEFAS'a kapatıldığını ve şirketin savunmasının alınmasının ardından ceza uygulandığını da ekledi.
Milletvekilleri ise müdahalenin zamanlamasını sert biçimde eleştirdi. Fonun TEFAS'a açılmasıyla birlikte yatırımcı sayısının 161'den 111 bine, fon büyüklüğünün ise 268 milyar liraya ulaştığını hatırlatan milletvekilleri, bu denli büyük bir büyümenin yaşanmasına rağmen müdahalenin neden geç kaldığını sorguladı.
Takasbank: KAP bildirimine dayanarak işlem yaptık
Takasbank Genel Müdürü Yunus Arıncı, TLY fonunun TEFAS'a açılma sürecini ayrıntılı biçimde anlattı. Arıncı'nın aktardığına göre fon, 7 Temmuz 2025'e kadar kapalı fon olarak işlem gördü. Tera Portföy'ün izahname değişikliği başvurusunun ardından Kamuyu Aydınlatma Platformu'na (KAP) bildirim yapıldı. Takasbank da bu KAP bildirimini esas alarak fonu TEFAS'a açtı.
Arıncı, SPK'nın 1 Ağustos 2025'te izahname değişikliğinin usulüne uygun yapılmadığını bildirmesi üzerine fonun alım işlemlerini durdurduklarını belirtti. Sürecin devamına ilişkin ise "Daha sonra, 6/8/2025'te tekrar SPK onayıyla açılmış oldu" dedi. Takasbank'ın işlem sürecinde KAP bildirimini yasal dayanak olarak aldığını vurgulayan Arıncı, kurumun bu noktadaki tutumunu komisyon önünde kayıt altına aldırdı.
Sıkça Sorulan Sorular
MASAK, yüksek tutarlı para hareketlerini neden önceden durduramıyor?
MASAK Başkanı Hasan Kaymak'ın komisyondaki açıklamasına göre, bir işlem gerçekleşmeden önce Mali Suçları Araştırma Kurulu'na danışılmasını zorunlu kılan bir uygulama kanunda öngörülmüş değil. Bu nedenle kurum, işlem öncesi müdahale yetkisine yasal olarak sahip bulunmuyor.
MASAK'a bankacılık işlem kayıtları ne kadar sürede ulaşıyor?
MASAK Başkanı Kaymak, şüpheli işlem bildirimi veya erteleme talebi bulunmadığı durumlarda bankacılık işlem kayıtları dahil MASAK'a en erken iki günde bilgi ulaşabildiğini belirtti.
TLY fonu TEFAS'a nasıl ve ne zaman açıldı?
Takasbank Genel Müdürü Yunus Arıncı'nın aktardığına göre TLY fonu, 7 Temmuz 2025'e kadar kapalı fon olarak işlem gördü. Tera Portföy'ün izahname değişikliği başvurusunun ardından KAP'a bildirim yapılması üzerine Takasbank bu bildirimi esas alarak fonu TEFAS'a açtı. SPK, 1 Ağustos 2025'te izahname değişikliğinin usulüne uygun yapılmadığını bildirdi; bunun üzerine alım işlemleri durduruldu ve fon 6 Ağustos 2025'te SPK onayıyla yeniden açıldı.
TLY fonunun TEFAS'a açılmasının ardından yatırımcı ve fon büyüklüğü nasıl değişti?
Komisyondaki milletvekilleri, fonun TEFAS'a açılmasıyla yatırımcı sayısının 161'den 111 bine, fon büyüklüğünün ise 268 milyar liraya ulaştığını belirtti.
SPK, Devlet Denetleme Kurulu denetiminin sonucuna ilişkin ne söyledi?
SPK İkinci Başkanı Ahmet Aksu, Devlet Denetleme Kurulu'nun denetim sürecini yürüttüğünü ve denetim tamamlandığında SPK'nın sorumluluklarının netleşeceğini ifade etti. Aksu, "Biz de sonuca razı olacağız" diyerek kurumun denetim bulgularına itiraz etmeyeceğini ortaya koydu.
