Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulu, fonların tasfiyesi ve yatırımcıların zararlarının karşılanmasına yönelik önemli düzenlemeler içeren 9 maddelik kanun teklifini görüşmeye başladı. AK Parti tarafından hazırlanan ve gündemde öne çekilen teklifin birinci bölümüne ilişkin görüşmeler tamamlandı. Düzenleme, belirlenen koşulları sağlayan fon yatırımcılarına 1 milyon Türk lirasına kadar ara ödeme yapılmasının önünü açıyor. Ödemeler kamu kaynağından değil, ilgili fonların tasfiye malvarlığından karşılanacak.
Ödeme Nasıl Hesaplanacak?
Kanun teklifine göre, Sermaye Piyasası Kurulu'nun (SPK) belirleyeceği fonlarda yatırımcıların net yatırım tutarları esas alınarak ara ödeme yapılabilecek. Buna göre net yatırım tutarı 1 milyon liranın altında kalan yatırımcılar, net yatırım tutarları kadar ödeme alabilecek. Net yatırım tutarı 1 milyon lira ve üzerinde olan yatırımcılara ise en fazla 1 milyon TL ara ödeme yapılabilecek.
Ödemelerin ilgili fonun tasfiye malvarlığı üzerinden gerçekleştirileceği göz önünde bulundurulduğunda, düzenlemenin tüm fon yatırımcılarına otomatik ödeme yapılacağı anlamına gelmediği vurgulanıyor. Ödemelerin kapsamı ve uygulanması, SPK'nın belirleyeceği fonlara ve mevcut tasfiye varlıklarına bağlı olacak.
SPK Denetiminde Yeni Tasfiye ve Geri Kazanım Mekanizması
Teklifle birlikte fonların tasfiye işlemleri, SPK'nın gözetim ve denetiminde, tasfiyeyle görevlendirilen kuruluşlar tarafından yürütülecek. Yeni düzenleme yalnızca yatırımcılara ödeme yapılmasını değil, fonlarda ortaya çıkan zararların sorumlulardan geri kazanılmasını da kapsıyor. Bu amaçla tasfiye ve geri kazanım hesabı üzerinden işleyen bir mekanizma oluşturulması öngörülüyor.
SPK, tasfiye işlemlerini ve denetim sonuçlarını dikkate alarak her fon bakımından oluşan zarar veya kayıp tutarını, sorumluluğu bulunan gerçek ve tüzel kişileri ve bunların sorumlu oldukları tutarları belirleyerek Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu'na (TMSF) bildirecek.
Piyasa Dolandırıcılığıyla Bağlantılı Kişilere Ödeme Yapılmayacak
Kanun teklifinin öne çıkan hükümlerinden biri, piyasa bozucu eylemler, bilgi suistimali ve piyasa dolandırıcılığı ile bağlantılı kişi ve kuruluşlara yönelik getirilen sınırlama. SPK'nın 17 Eylül 2026 tarihli kararlarıyla tasfiyesine karar verilen fonlar tarafından gerçekleştirilen veya bu fonlarla birlikte hareket edilerek işlenen söz konusu fiillere karıştığı Kurul tarafından tespit edilen kişiler, tasfiye ve geri kazanım hesabından ödeme alamayacak.
Bunun yanı sıra düzenleme kapsamındaki fonlarla bağlantılı fiiller nedeniyle yürütülen soruşturmalarda, Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) hükümleri doğrultusunda malvarlığına el koyma kararları verilebilecek. Bu hükümlerle, yatırımcıların zararlarının karşılanmasına yönelik kaynakların usulsüzlüklerden sorumlu kişilere aktarılmasının önüne geçilmesi hedefleniyor.
TMSF ve YTM Üzerinden Dağıtım Yapılacak
Teklife göre geri kazanım hesabında biriken tutarlar, zorunlu masraflar düşüldükten sonra TMSF tarafından tasfiyeyle görevli kuruluşa aktarılacak. Tasfiye işlemlerinin tamamlanmış olması durumunda ise kaynaklar, SPK'nın bildirdiği fon pay sahiplerine ödenmek üzere Yatırımcı Tazmin Merkezi'ne (YTM) gönderilecek. YTM, kendisine aktarılan tutarları yatırımcılara katılma payı sahipliği oranında dağıtacak.
Fonlardaki Zarardan Önce Kim Sorumlu Tutulacak?
Düzenlemede yatırımcıların uğradığı zararların sorumluluğuna ilişkin de önemli bir hüküm yer alıyor. Buna göre fonlarda ortaya çıkan zarar veya kayıplardan öncelikle fonun kurucusu ve/veya yöneticisi olan portföy yönetim şirketi sorumlu tutulacak. SPK tarafından yürütülecek incelemelerde ise zarar veya kayıpta sorumluluğu bulunan diğer gerçek ve tüzel kişiler ile bunların sorumluluk tutarları da ayrıca belirlenecek.
Teklif henüz yasalaşmış değil. TBMM Genel Kurulu'nda görüşülen 9 maddelik düzenlemenin yasalaşabilmesi için Meclis'teki görüşme ve oylama sürecinin tamamlanması, ardından Cumhurbaşkanı tarafından yayımlanması gerekiyor. Dolayısıyla 1 milyon TL'ye kadar ara ödeme imkânı şu an itibarıyla yürürlükte olan bir uygulama değil. Düzenlemenin kabul edilmesi halinde SPK tarafından belirlenecek fonlarda tasfiye ve ödeme süreçleri yeni hükümlere göre yürütülebilecek.
Sıkça Sorulan Sorular
Fon yatırımcılarına yapılacak ara ödemenin üst sınırı nedir?
Kanun teklifine göre, net yatırım tutarı 1 milyon lira ve üzerinde olan yatırımcılara en fazla 1 milyon TL ara ödeme yapılabilecek. Net yatırım tutarı 1 milyon liranın altında kalan yatırımcılar ise net yatırım tutarları kadar ödeme alabilecek.
Bu ödemeler kamu bütçesinden mi karşılanacak?
Hayır. Ödemeler ilgili fonların tasfiye malvarlığından karşılanacak; kamu kaynağı kullanılmayacak.
Her fon yatırımcısı bu ödemeden otomatik olarak yararlanabilecek mi?
Hayır. Düzenleme tüm fon yatırımcılarına otomatik ödeme yapılacağı anlamına gelmiyor. Ödemelerin kapsamı ve uygulanması, SPK'nın belirleyeceği fonlara ve mevcut tasfiye varlıklarına bağlı olacak.
Piyasa dolandırıcılığına karışan kişiler bu ödemelerden yararlanabilecek mi?
Hayır. SPK'nın 17 Eylül 2026 tarihli kararlarıyla tasfiyesine karar verilen fonlarla bağlantılı piyasa bozucu eylemler, bilgi suistimali veya piyasa dolandırıcılığına karıştığı Kurul tarafından tespit edilen kişiler, tasfiye ve geri kazanım hesabından ödeme alamayacak.
Kanun teklifi ne zaman yürürlüğe girecek?
Teklifin yasalaşabilmesi için TBMM'deki görüşme ve oylama sürecinin tamamlanması, ardından Cumhurbaşkanı tarafından yayımlanması gerekiyor. Birinci bölümün görüşmeleri tamamlanmış olsa da düzenleme henüz yürürlüğe girmemiştir.
