Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2025 yılı hane halkı tüketim harcaması bölgesel araştırmasının sonuçlarını kamuoyuyla paylaştı. Hanehalkı Bütçe Araştırması kapsamında 2023, 2024 ve 2025 yıllarına ait verilerin birleştirilmesiyle elde edilen bulgulara göre, Türkiye genelinde toplam tüketim harcamalarının en büyük dilimini konut ve kira, gıda ve alkolsüz içecekler ile ulaştırma harcamaları oluşturdu. Bölgesel dağılımda ise tablo oldukça belirgin bir tablo ortaya koydu: Ülke genelindeki tüketimin dörtte birinden fazlası tek bir şehirden, İstanbul'dan kaynaklandı.
İstanbul Tek Başına Yüzde 25,6 ile Zirvede
Araştırma verilerine göre Türkiye'deki toplam hane halkı tüketim harcamalarının yüzde 25,6'sı İstanbul'da yaşayan haneler tarafından gerçekleştirildi. İstanbul'u sıralamada yüzde 14,5 ile Ege Bölgesi ve yüzde 12,6 ile Akdeniz Bölgesi izledi. Bu üç bölge, ülke genelindeki tüketimin yarısından fazlasını tek başına karşılar nitelikte.
Tablonun öbür ucunda ise Kuzeydoğu Anadolu Bölgesi yer aldı. Söz konusu bölgenin toplam harcamalar içindeki payı yalnızca yüzde 1,4 olarak ölçüldü. Kuzeydoğu Anadolu'yu yüzde 2,5 ile Ortadoğu Anadolu ve yüzde 2,8 ile Doğu Karadeniz Bölgesi takip etti.
İstanbul Hangi Harcama Kalemlerinde Öne Çıkıyor?
İstanbul yalnızca toplam harcama büyüklüğüyle değil, belirli harcama kategorilerindeki ağırlığıyla da dikkat çekti. Eğitim hizmetleri harcamalarının yüzde 38,3'ü, lokantalar ve konaklama hizmetleri harcamalarının yüzde 32,2'si, konut ve kira harcamalarının yüzde 28,4'ü ve eğlence, spor ile kültür harcamalarının yüzde 27,3'ü İstanbul kaynaklı oldu. Bu oranlar, şehrin söz konusu kategorilerde ülke genelinde tartışmasız ilk sırada konumlandığını gösteriyor.
Konut ve kira harcamalarında bölgesel kırılıma bakıldığında en yüksek payın yüzde 29,6 ile yine İstanbul'a, en düşük payın ise yüzde 22,1 ile Kuzeydoğu Anadolu'ya ait olduğu görüldü.
Ege Bölgesi İkinci Sırада: Sağlık ve Alkollü İçeceklerde Öne Çıkıyor
Toplam tüketim harcamaları içindeki yüzde 14,5'lik payıyla ikinci sıraya yerleşen Ege Bölgesi, bazı harcama kalemlerinde ayrıca öne çıktı. Alkollü içecekler, tütün ve tütün ürünleri harcamalarının yüzde 17,9'u, sağlık harcamalarının yüzde 15,9'u, mobilya ve ev eşyaları harcamaları ile eğlence, spor ve kültür harcamalarının yüzde 15,5'i Ege Bölgesi'nde yapıldı.
Gıdaya En Yüksek Payı Güneydoğu Anadolu Bölgesi Ayırdı
Hane halkı tüketim harcamaları içinde gıda ve alkolsüz içeceklerin bütçeden aldığı pay, bölgeden bölgeye kayda değer farklılıklar gösterdi. Toplam harcamalar içinde gıdanın payının en yüksek olduğu bölge yüzde 27,1 ile Güneydoğu Anadolu olurken, en düşük oran yüzde 14,2 ile İstanbul'da kaydedildi.
Ulaştırma harcamalarında ise tablo farklı bir görünüm sergiledi. Ulaştırmaya en büyük payı toplam harcamalar içinde yüzde 23,3 ile Batı Marmara Bölgesi ayırırken, en düşük oran yüzde 16,5 ile Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde ölçüldü.
Kuzeydoğu Anadolu Bölgesi'nin gıda ve alkolsüz içecekler ile alkollü içecekler, tütün ve tütün ürünleri harcamalarından aldığı pay yüzde 1,9 oldu; giyim ve ayakkabı harcamalarından ise yüzde 1,8 pay aldığı belirlendi. Ortadoğu Anadolu Bölgesi'nin gıda ve alkolsüz içecekler, giyim ve ayakkabı ile bilgi ve iletişim harcamalarından aldığı pay yüzde 3,4 iken mobilya ve ev eşyaları harcamalarından aldığı pay yüzde 2,9 olarak hesaplandı.
Bölgeler Kendi İçinde Nasıl Harcıyor?
Araştırma, bölgelerin kendi iç harcama dağılımlarına ilişkin de önemli veriler sundu. Konut ve kira harcamalarına kendi tüketimi içinde en yüksek payı ayıran bölge yüzde 30,2 ile İzmir olurken, bu kategoride en düşük payı yüzde 19,6 ile Van, Muş, Bitlis ve Hakkari'yi kapsayan bölge ayırdı.
Ulaştırma harcamalarına — motorlu taşıt alımları, akaryakıt, yolcu taşımacılığı, araç bakım ve onarımı gibi kalemleri kapsayan bu kategori — kendi harcamaları içinde en yüksek payı yüzde 25 ile Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu ve Yalova'yı içeren bölge ayırırken, en düşük payı yüzde 12,9 ile Şanlıurfa ve Diyarbakır'ı kapsayan bölge ayırdı.
Gıda ve alkolsüz içecekler harcamalarının kendi bütçesi içindeki payının en yüksek olduğu bölge yüzde 29,6 ile Şanlıurfa ve Diyarbakır'ı kapsayan bölge olurken, en düşük oran yine yüzde 14,2 ile İstanbul'da gerçekleşti.
Sıkça Sorulan Sorular
TÜİK'in bölgesel tüketim harcaması araştırması hangi yılların verilerini kapsıyor?
Araştırma, Hanehalkı Bütçe Araştırması kapsamında 2023, 2024 ve 2025 yıllarına ait verilerin birleştirilmesiyle oluşturuldu.
Türkiye'de toplam tüketim harcamalarında en büyük payı hangi bölge alıyor?
Toplam hane halkı tüketim harcamalarının yüzde 25,6'sı İstanbul'da yaşayan haneler tarafından yapıldı. İstanbul'u yüzde 14,5 ile Ege Bölgesi ve yüzde 12,6 ile Akdeniz Bölgesi izledi.
En düşük tüketim harcaması payına sahip bölge hangisi?
Toplam hane halkı tüketim harcamalarında en düşük pay yüzde 1,4 ile Kuzeydoğu Anadolu Bölgesi'ne ait oldu. Bu bölgeyi yüzde 2,5 ile Ortadoğu Anadolu ve yüzde 2,8 ile Doğu Karadeniz Bölgesi izledi.
Gıda harcamalarında bölgeler arasındaki fark nasıl şekilleniyor?
Gıda ve alkolsüz içecek harcamalarının toplam tüketim içindeki payı en yüksek yüzde 27,1 ile Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde, en düşük ise yüzde 14,2 ile İstanbul'da gerçekleşti. Bölgelerin kendi harcamaları içindeki dağılımda ise en yüksek oran yüzde 29,6 ile Şanlıurfa ve Diyarbakır'ı kapsayan bölgeye, en düşük oran yine yüzde 14,2 ile İstanbul'a ait oldu.
Ulaştırma harcamalarına en yüksek payı hangi bölge ayırıyor?
Toplam harcamalar içinde ulaştırma harcamalarının payı en yüksek yüzde 23,3 ile Batı Marmara Bölgesi'nde ölçüldü. Bölgelerin kendi iç harcama dağılımında ise ulaştırmaya en yüksek payı yüzde 25 ile Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu ve Yalova'yı kapsayan bölge ayırdı.
