Böbrek yetmezliği nedeniyle tedavi gören iki hasta, yakınlarından doğrudan nakil yapılamaması üzerine çapraz nakil yöntemine başvurdu. 26 yaşındaki Merve Nur Erten ile 40 yaşındaki Mesut Dinç Özdoğan, Bezmialem Vakıf Üniversitesi Hastanesi'nde başarıyla gerçekleştirilen operasyonun ardından sağlıklarına kavuştu. Erten'in babası böbreğini Özdoğan'a, Özdoğan'ın teyzesi ise böbreğini Erten'e verdi. İki aile, bu zorlu sürecin ardından birbirine sıkı sıkıya bağlandı.
Muş'tan İstanbul'a Uzanan Bir Hastalık Hikâyesi
Muş'ta yaşayan Merve Nur Erten'e yaklaşık bir yıl önce böbrek yetmezliği tanısı konuldu. Her iki böbreği de işlevini yitiren genç kadın için nakil kaçınılmaz hale geldi. 53 yaşındaki babası Metin Erten, kızına böbreğini bağışlamak istedi; ancak aralarındaki kan grubu uyuşmazlığı bu isteğin önünde engel oluşturdu ve doğrudan nakil gerçekleştirilemedi.
İstanbul'da yaşayan 40 yaşındaki Mesut Dinç Özdoğan ise böbrek nakliyle tanışıklığı çok daha eski bir hasta. Özdoğan daha önce iki kez böbrek nakli olmuş; ancak bu nakillerden birinde organ reddi, yani tıp dilindeki adıyla rejeksiyon yaşamıştı. Yeniden nakle ihtiyaç duyduğunda 56 yaşındaki teyzesi Olcay Taşharman gönüllü olarak öne çıktı. Ne var ki bu kez de bağışıklık sistemiyle ilgili, yani immünolojik bir uyumsuzluk engel teşkil etti ve doğrudan nakil yapılamadı.
Çözüm Bezmialem'de Bulundu: Çapraz Nakil
Her iki aile de çıkmaza girdiği bu noktada Bezmialem Vakıf Üniversitesi Hastanesi'ne başvurdu. Yapılan kapsamlı testlerin ardından iki hasta da çapraz nakil için uygun bulundu. Çapraz nakil yönteminde, birbirinden bağımsız iki donör-alıcı çifti, kendi aralarında uyumsuz olduğu halde karşılıklı olarak birbirinin hastasına uyum sağladığında devreye girer.
Bu doğrultuda Metin Erten'in böbreği Mesut Dinç Özdoğan'a, Olcay Taşharman'ın böbreği ise Merve Nur Erten'e nakledildi. Operasyon başarıyla sonuçlandı ve her iki hasta da sağlığına kavuştu.
"Bir Aile Olduk"
Operasyonun ardından mutluluklarını dile getiren hastalar ve yakınları, bu sürecin yalnızca tıbbi bir müdahaleyle sınırlı kalmadığını anlattı. "Bir aile olduk. Sürekli görüşüyoruz telefondan, birbirimizi arayıp soruyoruz" diyen taraflar, daha önce birbirini tanımayan iki ailenin ortak bir kader etrafında nasıl kenetlendiğini gözler önüne serdi.
Rektör Akçakaya: Organ Bağışı Hayat Kurtarır
Bezmialem Vakıf Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Adem Akçakaya, Türkiye'de böbrek nakli bekleyen çok ciddi sayıda hasta bulunduğuna dikkat çekti. Akçakaya, bu hastaların zaman zaman gönüllü vericilerinin olduğunu, ancak kan grubu ya da HLA olarak adlandırılan doku uyumunda sorun yaşandığını vurguladı.
Rektör Akçakaya konuya ilişkin şu açıklamayı yaptı: "Başka bir hastanın aynı şekilde kan grubu ya da doku grubu uymuyor ama o hastanın kan grubu ya da doku uyumu diğer hastaya uygun olabiliyor." Akçakaya ayrıca Türkiye'de organ bağışı sayısının yeterli düzeyde olmadığını vurgulayarak "Buradan seslenmek istiyorum, organ bağışı hayat kurtarır" dedi.
Çapraz Nakil Neden Önemli?
Çapraz nakil, kan grubu veya doku uyumu nedeniyle doğrudan nakil yapılamayan hastalar için önemli bir alternatif yol sunuyor. Bezmialem Vakıf Üniversitesi Hastanesi'nde gerçekleştirilen bu operasyon, söz konusu yöntemin yaşayan bireyler arasında nasıl uygulanabildiğini somut bir örnekle ortaya koydu. Merve Nur Erten ile Mesut Dinç Özdoğan'ın hikâyesi, tıbbi bir çözümün ötesinde, iki yabancı ailenin ortak bir deneyimle birbirine bağlanmasının da simgesi oldu.
Sıkça Sorulan Sorular
Çapraz böbrek nakli nedir?
Çapraz nakil, birbirine uyumsuz donör-alıcı çiftlerinin karşılıklı olarak eşleştirildiği bir yöntemdir. Bir çiftteki donör, diğer çiftteki hastaya uyum sağlıyorsa ve tersi de geçerliyse her iki nakil aynı anda gerçekleştirilir. Bu sayede kan grubu veya doku uyumsuzluğu nedeniyle doğrudan nakil yapılamayan hastalar için çözüm üretilmiş olur.
Merve Nur Erten ve Mesut Dinç Özdoğan neden doğrudan nakil olamadı?
Merve Nur Erten'in babası Metin Erten ile kızı arasında kan grubu uyuşmazlığı bulunuyordu. Mesut Dinç Özdoğan ile teyzesi Olcay Taşharman arasında ise bağışıklık sistemiyle ilgili, yani immünolojik bir uyumsuzluk vardı. Her iki durumda da doğrudan nakil gerçekleştirilemedi.
Operasyon nerede yapıldı?
Çapraz nakil operasyonu Bezmialem Vakıf Üniversitesi Hastanesi'nde gerçekleştirildi. Her iki aile de doğrudan naklin mümkün olmadığını öğrendikten sonra bu hastaneye başvurmuş ve yapılan testler sonucunda çapraz nakle uygun bulunmuştu.
Operasyonda kimler donör oldu, kimler alıcı oldu?
Merve Nur Erten'in 53 yaşındaki babası Metin Erten böbreğini Mesut Dinç Özdoğan'a bağışladı. Mesut Dinç Özdoğan'ın 56 yaşındaki teyzesi Olcay Taşharman ise böbreğini Merve Nur Erten'e bağışladı. Operasyon başarıyla tamamlandı.
Bezmialem Vakıf Üniversitesi Rektörü organ bağışı konusunda ne söyledi?
Rektör Prof. Dr. Adem Akçakaya, Türkiye'de böbrek nakli bekleyen çok ciddi sayıda hasta bulunduğunu belirtti. Kan grubu veya HLA doku uyumu nedeniyle nakil yapılamayan hastaların çapraz nakil yöntemiyle çözüme kavuşabileceğini anlatan Akçakaya, Türkiye'de organ bağışı sayısının yeterli olmadığını vurgulayarak "Organ bağışı hayat kurtarır" dedi.
