Ege Genç İş İnsanları Derneği (EGİAD), İzmir'in işgücü piyasasını ve ekonomik dönüşümünü mercek altına alan kapsamlı bir araştırma yayımladı. EGİAD Think Tank bünyesinde hazırlanan "Yaratıcı Yıkım Sürecinde İzmir: Üçüz Dönüşüm Çağında İşgücü, Beceriler ve Yeni Fırsatlar" başlıklı rapor, teknolojik ve toplumsal değişimin üretim, istihdam ve sektörel beceri ihtiyaçları üzerindeki etkilerini ayrıntılı biçimde ele aldı.
Genç işsizliği ulusal ortalamanın belirgin biçimde üzerinde
Raporun en çarpıcı bulgularından biri, İzmir'deki genç işsizliğine ilişkin veriler. 2024 yılında kentte 15-24 yaş grubundaki işsizlik oranı yüzde 21,3 olarak ölçülürken Türkiye genelindeki oran yüzde 16'da kaldı. Bu tablo, İzmir'in genç işsizliğinde ulusal ortalamanın 5,3 puan üzerinde yer aldığını gösteriyor.
Rapora göre bu farkı daha da anlamlı kılan bir başka veri daha var: İzmir'de gençlerin işgücüne katılım oranı yüzde 52 ile ülke ortalamasının üzerinde seyrediyor. Araştırmacılar bu durumun, çalışmak isteyen gençlerin istihdama erişimde ciddi güçlükler yaşadığına işaret ettiğini vurguluyor. Başka bir deyişle sorun, gençlerin çalışmak istememesinden değil, iş bulamamasından kaynaklanıyor.
Sorun yalnızca nitelik eksikliği değil, beceri uyumsuzluğu
Rapor, işgücü piyasasındaki temel sorunu yalnızca nitelikli çalışan açığına bağlamıyor. Araştırmada, mevcut becerilerle sektörlerin değişen ihtiyaçları arasındaki uyumsuzluğun da belirleyici bir etken olduğu özellikle vurgulanıyor. İşverenlerin uygun çalışan bulmakta zorlandığı, buna karşın iş arayanların da kendilerine uygun pozisyonlara erişemediği belirtiliyor. Rapor bu iki durumu aynı yapısal sorunun birbirini tamamlayan iki yüzü olarak tanımlıyor.
EGİAD Yönetim Kurulu Başkanı M. Kaan Özhelvacı da bu tespiti destekler nitelikte bir değerlendirme yaptı. Özhelvacı, İzmir'in genel bir beceri yetersizliğiyle değil, sektörler arasında farklılaşan uyum ve fırsatlara erişim sorunuyla karşı karşıya olduğunu söyledi. "Yaratıcı yıkım, yalnızca ortadan kalkan işler ve meslekler demek değildir. Aynı zamanda yeni sektörler, yeni beceriler, yeni girişimler ve yeni fırsatlar demektir" diyen Özhelvacı, dönüşümün tehdit olduğu kadar fırsat da barındırdığının altını çizdi.
İşler ortadan kalkmıyor, dönüşüyor
Raporda İzmir özelinde imalat sanayi, ticaret, ulaştırma ve depolama ile konaklama ve yiyecek hizmetleri sektörlerine ilişkin önemli bir saptama yer alıyor: Bu sektörlerde işlerin tamamen yok olmasından çok görev tanımlarının ve ihtiyaç duyulan becerilerin değiştiği öne çıkıyor. Araştırma, giyim ve gıda imalatı ile kara taşımacılığında yeniden beceri kazanma ihtiyacının özellikle belirginleştiğine dikkat çekiyor.
Önem kazanan yetkinlikler arasında otomasyon, dijital takip, kalite kontrol, kaynak verimliliği ve sürdürülebilir lojistik sayılıyor. Rapor ayrıca işletmelere de sorumluluk yüklüyor: Yeni çalışan istihdam etmenin yanı sıra mevcut çalışanların becerilerini güncellemek ve gelecekteki insan kaynağı ihtiyaçlarını öngörmek, işletmeler için giderek daha kritik bir yönetim meselesi haline geliyor.
Altı politika önerisi
Rapor, İzmir'in dijital, yeşil ve toplumsal dönüşüm sürecini istihdam fırsatlarına dönüştürebilmesi için altı politika alanı öneriyor. Bu öneriler şu şekilde sıralanıyor:
Beceri ihtiyaçlarını sürekli izleyen bir sistem kurulması
Sektörlere özel beceri dönüşüm programları hazırlanması
Gençlerin ilk iş deneyiminin desteklenmesi
Bireylerin yetkinliklerini görünür kılacak Dijital Beceri Pasaportu oluşturulması
İşletmelerin çalışanlarının beceri profillerini belirlemesi ve uygulamalı öğrenme programlarını yaygınlaştırması
Kamu, özel sektör, üniversiteler, yerel yönetimler ve sivil toplum arasında kalıcı iş birliği mekanizmalarının geliştirilmesi
Bulgular karar vericilere taşınacak
EGİAD Başkanı Özhelvacı, raporun bulgularını ve politika önerilerini ulusal ve yerel düzeydeki karar vericilere ileteceklerini açıkladı. Bu kapsamda 3-4 Kasım tarihlerinde Ankara'da ilgili kurumlarla görüşmeler yapılması planlanıyor. İzmir'de ise yerel yönetimler, kamu kurumları, meslek kuruluşları ve üniversitelerle iş birliğinin geliştirilmesi hedefleniyor.
Sıkça Sorulan Sorular
2024 yılında İzmir'de genç işsizlik oranı kaç olarak açıklandı?
EGİAD raporuna göre 2024 yılında İzmir'de 15-24 yaş grubundaki işsizlik oranı yüzde 21,3 olarak ölçüldü. Bu oran, Türkiye genelindeki yüzde 16 ortalamasının 5,3 puan üzerinde yer alıyor.
İzmir'de gençlerin işgücüne katılım oranı nedir?
Rapora göre İzmir'de gençlerin işgücüne katılım oranı yüzde 52 ile ülke ortalamasının üzerinde seyrediyor. Araştırma bu verinin, çalışmak isteyen gençlerin istihdama erişimde sorun yaşadığına işaret ettiğini ortaya koyuyor.
Raporda İzmir işgücü piyasasının temel sorunu olarak ne tanımlanıyor?
Araştırma, sorunun yalnızca nitelikli çalışan eksikliğinden ibaret olmadığını vurguluyor. Mevcut becerilerle sektörlerin değişen ihtiyaçları arasındaki uyumsuzluk da temel sorunlardan biri olarak tanımlanıyor. İşverenlerin uygun çalışan bulmakta, iş arayanların ise uygun işe erişmekte zorlanması aynı yapısal sorunun iki yönü olarak değerlendiriliyor.
Raporda hangi sektörlerde beceri dönüşümü ihtiyacı öne çıkıyor?
Rapor, imalat sanayi, ticaret, ulaştırma ve depolama ile konaklama ve yiyecek hizmetleri sektörlerinde görev tanımlarının ve beceri ihtiyaçlarının değiştiğine dikkat çekiyor. Özellikle giyim ve gıda imalatı ile kara taşımacılığında yeniden beceri kazanma ihtiyacı öne çıkarken otomasyon, dijital takip, kalite kontrol, kaynak verimliliği ve sürdürülebilir lojistik önem kazanan yetkinlikler arasında sayılıyor.
EGİAD raporun bulgularını kimlerle paylaşmayı planlıyor?
EGİAD Başkanı Özhelvacı, raporun bulgularını ve politika önerilerini ulusal ve yerel düzeydeki karar vericilere taşıyacaklarını belirtti. Bu çerçevede 3-4 Kasım tarihlerinde Ankara'da ilgili kurumlarla görüşmeler yapılması planlanıyor. İzmir'de ise yerel yönetimler, kamu kurumları, meslek kuruluşları ve üniversitelerle iş birliğinin geliştirilmesi hedefleniyor.
