Avrupa Birliği (AB) Türkiye Delegasyonu Başkanı Büyükelçi Aivo Orav, Ankara'daki AB Delegasyonu'nda gazetecilerle bir araya geldi. Orav, Türkiye'nin aday ülke statüsünün Delegasyonun tüm çalışmalarının çerçevesini belirlediğini vurgulayarak hukukun üstünlüğü, insan hakları ve medya özgürlüğü alanlarındaki gelişmelerin titizlikle takip edildiğini söyledi. Büyükelçi, toplanan bilgi ve değerlendirmelerin birkaç hafta içinde yayımlanması beklenen yıllık Türkiye raporuna yansıtılacağını açıkladı.
İlişkilerin üç temel direği: Güvenlik, ticaret ve bağlantısallık
Orav, açılış konuşmasında AB ile Türkiye'nin birbirine ihtiyaç duyduğunu belirterek ilişkilerin üç temel unsurunu güvenlik, ticaret ve bağlantısallık olarak sıraladı. Güvenlik boyutunda Türkiye'nin eşsiz coğrafi konumuna dikkat çeken Büyükelçi, "Dünya giderek daha karmaşık hale geliyor. Türkiye eşsiz bir konuma, eşsiz bir coğrafi konuma sahip. Hemen batısında istikrarlı ve güvenilir bir ortak olan Avrupa Birliği var. Kuzeydoğuda Ermenistan ile gerçek bir açılım var ancak kuzeyde savaş var, doğuda da savaş var" dedi.
Ticaret alanında ise Gümrük Birliği'ni "büyük bir başarı" olarak tanımlayan Orav, Türkiye ile AB arasındaki ticaret hacminin geçen yıl 218 milyar euroya ulaştığını aktardı. Türkiye-Ermenistan sınırının bir gün açılmasının hem Ermenistan hem de komşu ülkeler için büyük fırsatlar yaratacağını ve herkese yeni yollar açacağını da sözlerine ekledi.
Yıllık ülke raporu birkaç hafta içinde geliyor
Türkiye'de hukukun üstünlüğü, insan hakları ve medya özgürlüğü alanındaki gelişmeleri yakından izlediklerini kaydeden Orav, bu sürecin nasıl işlediğini şöyle anlattı: "Türkiye aday bir ülke ve burada neler olduğunu çok yakından takip ediyoruz. Çünkü bir gün Avrupa Birliği'ne katılmak, tüm Kopenhag kriterlerinin karşılanması gerektiği anlamına geliyor. Bütün bunlarla ilgili her gün kamuoyuna açıklama yapmıyoruz. Ancak yaptığımız şey, bu bilgileri toplamak, analiz etmek ve olguları doğru tespit etmeye çalışmak. Ardından bu olgular ve değerlendirmeler yıllık ülke raporlarımızda yayımlanıyor. Bir sonraki raporun birkaç hafta içinde yayımlanması bekleniyor."
Müzakereler dondurulmuş, ancak potansiyel büyük
Türkiye'nin AB üyelik perspektifine ilişkin bir soruyu yanıtlayan Orav, AB'nin genişleme politikasının Rusya'nın Ukrayna'ya karşı savaşının başladığı 24 Şubat 2022'den bu yana yeniden gündeme geldiğini belirtti. Orav, "Bundan önce aday ülkeler arasında gerçekten Avrupa Birliği'ne katılabileceklerine inanan çok fazla ülke olduğunu düşünmüyorum. Ancak genişleme politikası geri döndü" dedi. Türkiye özelinde ise müzakerelerin dondurulmuş durumda olduğunu kabul eden Büyükelçi, "AB-Türkiye ilişkilerinin potansiyeli çok büyük, gerçekten çok büyük. Her iki taraftaki siyasetçilerin doğru kararları almasını umuyorum" ifadelerini kullandı.
Gümrük Birliği modernizasyonu için Rusya yaptırımları şart
Gümrük Birliği'nin modernize edilmesi için önce bazı adımların atılması gerektiğini vurgulayan Orav, ticari engellerin kaldırılması ve Rusya'ya yönelik AB yaptırımlarına uyum sağlanması gerektiğine işaret etti. Şu anda altı ticari sorunun bulunduğunu, ancak Bakan Bolat'ın Brüksel ziyareti sırasında bunlardan birinin çözüme kavuşturulduğunu aktaran Büyükelçi, bu gelişmenin ilerlemenin mümkün olduğunu kanıtladığını söyledi. Rusya yaptırımları konusunda Türk hükümetiyle iş birliği içinde olduklarını da belirten Orav, yapılması gereken birkaç adım kaldığını ancak bu konuda da ilerleme kaydedebileceklerini düşündüğünü ekledi.
Made in Europe ve SAFE: "Henüz kesinleşmiş bir şey yok"
AB'nin "Made in Europe" çerçevesinin Türkiye'yi dışarıda bıraktığı yönündeki yorumlara karşı çıkan Orav, henüz nihai bir hukuki düzenlemenin hazır olmadığını ve müzakerelerin sürdüğünü vurguladı. "Anlaşmanın ne zaman sonuçlanacağını gerçekten bilmiyorum. Belki bugün, belki ocakta, belki haziranda. Dolayısıyla henüz kesinleşmiş değil" diyen Büyükelçi, Türkiye'nin bu konudaki tutumunun Brüksel'de çok iyi duyulduğunu, muhalefet ve iş dünyasının taleplerinin de Brüksel'deki meslektaşlarına iletildiğini söyledi.
AB'nin savunma finansman mekanizması SAFE konusunda ise Türkiye'nin AB kredilerini doğrudan kullanamayacağını, ancak üye ülkelerle ortak tedarik süreçlerine katılabileceğini açıklayan Orav, Türkiye'nin bazı durumlarda yüzde 15, bazı durumlarda ise yüzde 35'e kadar bu kredilerden yararlanabileceğini belirtti. "Hiçbir şey üye devletlerin Türkiye ile ortak askeri projeler veya savunma projeleri yürütmesini engellemiyor. Gerçek şu ki Türkiye bu fırsatı oldukça aktif biçimde kullanıyor" dedi.
LGBTİ+ hakları ve medya özgürlüğü kapalı kapılarda da görüşülüyor
Türkiye'de LGBTİ+ aktivistlere ve sivil toplum örgütlerine yönelik operasyonlar ile insan hakları ve medya özgürlüğü alanındaki gelişmelere ilişkin sorulara yanıt veren Orav, AB'nin Türkiye'deki iç sorunları doğrudan çözen bir aktör olmadığını, ancak tavsiyelerde bulunabileceğini ifade etti. "Bütün zor konuların kapalı kapılar ardında da görüşüldüğünden emin olun. Bu diplomatların görevidir" diyen Büyükelçi, söz konusu meselelerin Türk makamlarıyla yapılan temasların gündeminde yer aldığını vurguladı. Orav, "Bir ülke Avrupa Birliği'ne katılmak istiyorsa AB değerlerine ve AB kurallarına saygı gösterilmeli" diyerek bu konudaki tutumunu net biçimde ortaya koydu.
Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik savaşını AB için "en büyük güvenlik tehdidi" olarak nitelendiren Orav, Türkiye'nin Rusya ile Ukrayna arasındaki müzakerelerde üstlendiği rolü büyük ölçüde takdir ettiklerini belirtti. Barışın adil ve kalıcı olması gerektiğini de sözlerine ekleyen Büyükelçi, Karadeniz'deki seyrüsefer ve enerji fiyatları gibi konuların bu çatışmadan doğrudan etkilendiğine dikkat çekti.
Sıkça Sorulan Sorular
AB'nin Türkiye'ye ilişkin yıllık ülke raporu ne zaman yayımlanacak?
AB Türkiye Delegasyonu Başkanı Büyükelçi Aivo Orav, bir sonraki yıllık Türkiye raporunun birkaç hafta içinde yayımlanmasının beklendiğini açıkladı.
Türkiye ile AB arasındaki ticaret hacmi ne kadar?
Büyükelçi Orav, Türkiye ile AB arasındaki ticaret hacminin geçen yıl 218 milyar euroya ulaştığını açıkladı ve Gümrük Birliği'ni "büyük bir başarı" olarak nitelendirdi.
Türkiye'nin AB üyelik müzakereleri hangi aşamada?
Büyükelçi Orav, Türkiye ile AB arasındaki üyelik müzakerelerinin dondurulmuş durumda olduğunu kabul etti. Bununla birlikte AB'nin genişleme politikasının 24 Şubat 2022'den bu yana yeniden gündeme geldiğini ve iki taraf arasındaki ilişkilerin potansiyelinin çok büyük olduğunu vurguladı.
Türkiye, AB'nin SAFE savunma finansman mekanizmasından yararlanabilecek mi?
Orav'a göre Türkiye ve diğer üçüncü ülkeler AB kredilerini doğrudan kullanamaz; ancak AB üyesi ülkelerle ortak tedarik süreçlerine katılabilir. Bu çerçevede Türkiye, bazı durumlarda yüzde 15, bazı durumlarda ise yüzde 35'e kadar söz konusu kredilerden yararlanabilir. Ayrıca hiçbir engel, üye devletlerin Türkiye ile ortak savunma projeleri yürütmesini kısıtlamıyor.
Gümrük Birliği'nin modernizasyonu için hangi adımların atılması gerekiyor?
Büyükelçi Orav, modernizasyon sürecinde atılması gereken adımlar arasında ticari engellerin kaldırılması ve Rusya Federasyonu'na yönelik AB yaptırımlarında uyum sağlanmasını saydı. Bakan Bolat'ın Brüksel ziyareti sırasında mevcut altı ticari sorundan birinin çözüme kavuşturulduğunu da aktardı.
