Türkiye'nin doğal gaz iletim ve ithalat şirketi BOTAŞ, küresel enerji fiyatlarındaki yükseliş ve kış mevsiminin getirdiği tüketim baskısının tam ortasında önemli bir finansal adım attı. Şirketin sermayesi 200 milyar TL'den 350 milyar TL'ye çıkarıldı. Enerji sektörü uzmanları bu gelişmeyi, artan ithalat maliyetlerinin iç piyasaya yansıtılmaması nedeniyle oluşan mali açıkla doğrudan ilişkilendiriyor. Uzmanlar aynı zamanda 2027 yılı için hükümetin belirlediği yüzde 21'lik enflasyon hedefine paralel bir zammın doğal gaz ve elektriğe uygulanmasını bekliyor.
Küresel piyasalarda doğal gaz fiyatları tarihi seviyelerde
Küresel piyasalarda yaşanan gerilimler, hem Brent petrol hem de doğal gaz fiyatlarının tarihi düzeylere tırmanmasına neden oluyor. Avrupa doğal gaz piyasasının gösterge fiyatı olan TTF'de, yani Hollanda'daki gaz borsasında, bir metreküp gazın fiyatı 1 doların üzerine çıktı. Bu gelişme, Türkiye'nin ithalat maliyetlerini doğrudan etkiliyor.
Enerji sektörü uzmanları, ANKA'ya yaptıkları açıklamada Türkiye'nin doğal gaz ithalat portföyünün boru gazı anlaşmaları ile LNG kontratlarından oluştuğunu vurguladı. Uzmanlara göre BOTAŞ'ın petrole endeksli kontratlarında Brent petrol fiyatları, Avrupa gaz ticaret merkezlerine endeksli kontratlarında ise TTF fiyatları belirleyici rol oynuyor. Petrol ve doğal gaz fiyatlarının aynı dönemde yükselmesi, BOTAŞ'ın farklı kaynaklardan sağladığı gazın ağırlıklı ortalama ithalat maliyetini yukarı çekiyor.
Türkiye doğal gazını nerelerden temin ediyor?
Türkiye, gerek sanayide gerekse şehirlerin ısınmasında ağırlıklı olarak doğal gaz kullanıyor. Ülkenin yıllık tüketimi 55 ile 60 milyar metreküp arasında seyrediyor. Bu tüketimin önemli bir bölümü ithalat yoluyla karşılanıyor; doğal gaz boru hatları aracılığıyla ya da sıvılaştırılmış doğal gaz yani LNG biçiminde yurt dışından getiriliyor.
Boru hatları üzerinden yapılan ithalatta Rusya ve Azerbaycan başlıca tedarikçiler arasında yer alıyor. LNG tarafında ise başta ABD olmak üzere Cezayir, Fransa ve Rusya'dan alım gerçekleştiriliyor. Uzmanlar, özellikle kış aylarında konut ve ticarethanelerde doğal gaz tüketiminin belirgin biçimde arttığına dikkat çekerek bu dönemde LNG ithalatının kaçınılmaz hale geldiğini ve bunun da tedarik maliyetlerini artırdığını vurguluyor. Bu durumun doğal gazda belirgin bir maliyet baskısı oluşturduğu ifade ediliyor.
BOTAŞ neden sermaye artırımına gitti?
BOTAŞ, hem küresel fiyat baskısının hem de kış mevsiminin tetiklediği iç talep artışının eş zamanlı yaşandığı bir dönemde sermaye artırımına giderek 350 milyar TL eşiğini aştı. Enerji uzmanları bu adımı zorunluluktan kaynaklanan bir finansal manevra olarak değerlendiriyor.
Uzmanların aktardığına göre BOTAŞ, doğal gaz ithalat maliyetlerindeki artışı iç piyasadaki satış fiyatlarına aynı oranda yansıtmıyor. Başta konutlar olmak üzere çeşitli tüketici gruplarına yönelik sübvansiyonlar sürdürülüyor. Bu nedenle şirketin 2026 yılını da zararla kapatması bekleniyor. Uzmanlar, tüm bu koşulların bir araya gelmesinin BOTAŞ'ı sermaye artırımına zorladığını belirtiyor.
Kademeli tarife uygulaması ve zam beklentisi
Enerji uzmanları, konutlarda sübvansiyonu kademeli olarak azaltmak amacıyla kademeli tarifeye geçildiğini de hatırlatıyor. Bu uygulamanın çok geniş bir kesimin faturasının katlanmasına yol açacağı öngörülüyor. Buna karşın uzmanlar, doğal gazda özellikle konutlar için zam ihtiyacının sürdüğünü de vurguluyor.
Doğal gaz ve elektrikte beklenen zam ise hükümetin enflasyon hedefiyle şekilleniyor. Uzmanlar, hükümetin 2027 yılı için belirlediği enflasyon hedefinin yüzde 21 olduğuna işaret ederek yeni yılda doğal gaz ve elektriğe bu oran ve bu orana yakınsayan bir zam yapılmasının beklenebileceğini ifade etti.
Sıkça Sorulan Sorular
BOTAŞ'ın sermayesi ne kadar artırıldı?
BOTAŞ'ın sermayesi 200 milyar TL'den 350 milyar TL'ye yükseltildi. Bu artış, küresel enerji fiyatlarındaki yükseliş ve kış mevsiminin tetiklediği iç talep artışının eş zamanlı yaşandığı bir dönemde gerçekleşti.
Doğal gaz ve elektriğe 2027'de ne kadar zam bekleniyor?
Enerji sektörü uzmanları, hükümetin 2027 yılı enflasyon hedefinin yüzde 21 olduğuna dikkat çekerek yeni yılda doğal gaz ve elektriğe bu oran ve bu orana yakınsayan bir zam yapılmasının beklenebileceğini belirtti.
Türkiye yıllık ne kadar doğal gaz tüketiyor ve bunu nereden karşılıyor?
Türkiye'nin yıllık doğal gaz tüketimi 55 ile 60 milyar metreküp arasında seyrediyor. Ülke bu ihtiyacının önemli bölümünü boru hatları üzerinden Rusya ve Azerbaycan'dan, LNG olarak ise başta ABD olmak üzere Cezayir, Fransa ve Rusya'dan ithalat yoluyla karşılıyor.
Avrupa'da doğal gaz fiyatları hangi seviyeye ulaştı?
Avrupa doğal gaz piyasasının gösterge fiyatı olan TTF'de, yani Hollanda'daki gaz borsasında, bir metreküp gazın fiyatı 1 doların üzerine çıktı. Bu gelişme BOTAŞ'ın ithalat maliyetlerini olumsuz etkiliyor.
BOTAŞ neden zararda ve sermaye artırımına neden ihtiyaç duydu?
Uzmanlar, BOTAŞ'ın doğal gaz ithalat maliyetlerindeki artışı iç piyasadaki satış fiyatlarına aynı oranda yansıtmadığını, konutlar başta olmak üzere sübvansiyonların sürdüğünü ve bu nedenle şirketin 2026 yılını da zararla kapatmasının beklendiğini belirtti. Bu koşullar, sermaye artırımını zorunlu kıldı.
