Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Kanada Başbakanı Mark Carney'i Cumhurbaşkanlığı'nda resmi törenle karşıladı. Bir Kanada Başbakanı'nın Türkiye'ye ilk resmi ziyareti olarak tarihe geçen bu buluşmanın ardından iki lider ortak basın toplantısı düzenledi. Erdoğan, görüşmenin en somut çıktısının Türkiye-Kanada ilişkilerinin stratejik ortaklık düzeyine yükseltilmesi kararı olduğunu belirterek "Uzun yıllara sari Türkiye-Kanada kopukluğunu bugün biz gidermiş olduk. Şimdi yeni bir dönemi Türkiye ve Kanada arasında başlatıyoruz" dedi.
Resmi tören ve görüşmelerin seyri
Carney, Cumhurbaşkanlığı'nda tören kıtasını selamladıktan sonra iki lider heyetlerini karşılıklı olarak birbirlerine takdim etti. Baş başa görüşmenin ardından heyetler arası müzakereye geçildi. Erdoğan, görüşmede ikili ilişkilerin yanı sıra bölgesel ve küresel meselelerin de ele alındığını açıkladı. Carney ise ziyaretten önce Anıtkabir'i ziyaret ettiğini belirterek Cumhuriyet'in kurucusu Mustafa Kemal Atatürk'e saygısını sunduğunu ifade etti.
Serbest Ticaret Anlaşması ve ticaret hedefleri
Erdoğan, stratejik ortaklık çerçevesinde somut adımları içeren üç yıllık bir Eylem Planı'nın bugün kabul edildiğini duyurdu. Bu planın ilk önceliği olarak Serbest Ticaret Anlaşması müzakerelerine yıl sonundan önce başlanması kararlaştırıldı. Carney de heyetlerin bu müzakereler için gelecek ay Ankara'da bir araya geleceğini belirtti.
Erdoğan, şu anda yaklaşık 3 milyar dolar civarında seyreden ikili ticaret hacmini önce 5 milyar, ardından 10 milyar dolara çıkarmayı hedeflediklerini açıkladı. Ortak Ekonomik ve Ticari Komite'nin bir sonraki toplantısına 2027 yılında özel sektörlerin de katılımıyla ev sahipliği yapılacağını da sözlerine ekledi. Güncellenen Hava Ulaştırma Anlaşması kapsamında ise iki ülke arasındaki doğrudan uçuşların yaklaşık iki katına çıkarılacağı açıklandı.
Türk Eximbank ile Kanada İhracatı Geliştirme Kurumu arasında yarın imzalanacak bir Mutabakat Zaptı'nın da üçüncü ülkelerdeki ortak projelere zemin hazırlaması bekleniyor. Erdoğan, Afrika'dan Latin Amerika'ya, Orta Asya'dan Uzak Doğu'ya kadar geniş bir coğrafyada iş birliği fırsatları bulunduğunu vurguladı.
Savunma sanayi ve enerji alanında iş birliği anlaşmaları
Basın toplantısında Savunma Sektörü Ortaklıkları Mutabakat Zaptı'nın imzalandığı da duyuruldu. Erdoğan, Kanada öncülüğünde kurulmakta olan Savunma, Güvenlik ve Dayanıklılık Bankası'nın müttefiklerin savunma sanayilerine finansman sağlamak amacıyla oluşturulduğunu hatırlatarak bu bankanın iki ülke arasındaki savunma sanayi iş birliğini desteklemesini beklediklerini söyledi. Savunma sanayi iş birliğinin önemine en son Ankara'da düzenlenen NATO Zirvesi'nde bir kez daha tanık olduklarını da belirtti.
Enerji alanında ise madencilikten LNG'ye, kritik minerallerden nükleer enerjiye kadar geniş bir iş birliği potansiyeli olduğunu vurgulayan Erdoğan, Enerji Bakanlıkları arasında kabul edilen Enerji Alanında İşbirliğine Dair Ortak Bildiri'nin bu potansiyelin somut bir yansıması olduğunu ifade etti. Carney de Kanada'nın enerji alanında güvenilir bir ortak olduğunu ve Türkiye'nin enerji talebini karşılayabilecek kapasiteye sahip olduğunu vurguladı.
Carney: "Eski dünya düzeni geri gelmeyecek"
Kanada Başbakanı Carney, basın toplantısındaki konuşmasında dünyanın bir kopuş sürecinden geçtiğini ve onlarca yıl boyunca güvenlik ile refahı sağlamış kurumların tehdit altında olduğunu söyledi. "Hiçbir ülke, elinde ne tür kaynaklar olursa olsun, tek başına çok güçlü bir hale gelemez" diyen Carney, en dirençli ülkelerin doğru ortaklarla güçlü yanlarını birleştirenler olduğunu belirtti.
Türkiye'yi "istisnai bir ortak" olarak nitelendiren Carney, 85 milyonu aşkın nüfusu, Avrupa, Asya ve Orta Doğu'nun kesişim noktasındaki coğrafi konumu, 24 serbest ticaret anlaşmasına uzanan ağı ve NATO'nun ikinci en büyük silahlı kuvvetlerine sahip olmasını bu değerlendirmenin gerekçeleri arasında saydı. Son yıllarda iki ülke arasındaki ticaretin yüzde 50 arttığını da hatırlatan Carney, yeni Savunma Sanayi İşbirliği Anlaşması'nın Kanadalı ve Türk şirketlerini bir araya getireceğini, istihdam ve ihracat fırsatları yaratacağını ve daha güçlü bir NATO'ya katkı sağlayacağını vurguladı.
Carney, Temmuz ayındaki NATO Zirvesi'nde de Serbest Ticaret Anlaşması müzakerelerine başlama kararlılığını dile getirdiklerini ve yeni bir savunma iş birliği anlaşması imzaladıklarını hatırlatarak bugünkü ziyaretin bu sürecin bir sonraki adımı olduğunu söyledi. Üç yıllık Eylem Planı'nın savunma ve yatırım, enerji ile halklar arası ilişkiler olmak üzere üç temel ayağa oturduğunu açıkladı.
Gazze ve Ukrayna'da ortak tutum
Erdoğan, görüşmede Gazze, Ukrayna ve Körfez başta olmak üzere çeşitli bölgesel gelişmelerin de değerlendirildiğini açıkladı. Ukrayna ve Körfez'de kalıcı barışın diplomatik yollarla sağlanması konusunda iki ülkenin ortak görüşte olduğunu teyit ettiklerini belirtti. Gazze meselesinde ise Kanada'nın bazı müttefikleriyle birlikte işgalci yerleşimlere yönelik attığı yaptırım adımlarını isabetli bulduğunu ifade etti. Carney de Türkiye'nin Gazze'den Ukrayna'ya, İran'dan Orta Doğu'ya uzanan geniş bir coğrafyada kritik roller üstlendiğini vurguladı.
Carney, konuşmasını Atatürk'ün "Yurtta sulh, cihanda sulh" ilkesine atıfla noktaladı. Kanada'nın 70 yıl önce Anıtkabir'e dikilen akçaağaçlar gönderdiğini anımsatan Carney, bugün 48 bin ağacın arasında büyüyen bu ağaçların iki ülke arasındaki köklü barış anlayışını simgelediğini söyledi ve "Biz bugün yeni bir stratejik ortaklığın tohumlarını ektik" dedi.
Erdoğan ise stratejik ortaklık kararının kağıt üzerinde kalacak sembolik bir adım olmayacağını belirterek Carney'in ekonomi alanındaki deneyiminin ve siyasetteki duruşunun bu süreçte belirleyici rol oynayacağına inandığını vurguladı. Erdoğan ayrıca Kanada'ya yapacağı ilk ziyarette iş insanlarını bir araya getirmeyi planladığını da açıkladı.
Sıkça Sorulan Sorular
Türkiye ile Kanada arasındaki stratejik ortaklık ne anlama geliyor?
Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın açıklamasına göre stratejik ortaklık, enerji, ticaret, ulaştırma ve savunma sanayi gibi birçok alanda yeni projelerin hayata geçirilmesini hedefleyen somut adımları içeren bir Eylem Planı'na dayanıyor. Bu plan üç yıllık bir çerçeveye oturuyor ve savunma ile yatırım, enerji ile halklar arası ilişkiler olmak üzere üç temel ayaktan oluşuyor.
Serbest Ticaret Anlaşması müzakereleri ne zaman başlayacak?
Erdoğan, Serbest Ticaret Anlaşması müzakerelerine yıl sonundan önce başlanması kararlaştırıldığını açıkladı. Carney ise heyetlerin bu müzakereler için gelecek ay Ankara'da bir araya geleceğini belirtti.
İki ülke arasındaki ticaret hacmi için ne gibi hedefler belirlendi?
Erdoğan, şu anda yaklaşık 3 milyar dolar civarında seyreden ikili ticaret hacminin önce 5 milyar, ardından 10 milyar dolara çıkarılmasını hedeflediklerini açıkladı. Carney ise son yıllarda iki ülke arasındaki ticaretin yüzde 50 arttığını hatırlattı.
Savunma alanında hangi anlaşmalar imzalandı?
Basın toplantısında Savunma Sektörü Ortaklıkları Mutabakat Zaptı'nın imzalandığı duyuruldu. Erdoğan ayrıca Kanada öncülüğünde kurulan Savunma, Güvenlik ve Dayanıklılık Bankası'nın iki ülke arasındaki savunma sanayi iş birliğini desteklemesini beklediklerini de belirtti.
Bu ziyaret Kanada açısından nasıl bir tarihi önem taşıyor?
Carney, bu ziyaretin bir Kanada Başbakanı'nın Türkiye'ye gerçekleştirdiği ilk resmi ziyaret olduğunu vurguladı. Erdoğan da uzun yıllar süren Türkiye-Kanada kopukluğunun bu ziyaretle giderildiğini ve iki ülke arasında yeni bir dönemin başladığını ifade etti.
