Makarnanın küresel bir besin olarak değerini, çeşitliliğini ve sağlıklı özelliklerini ön plana çıkarmak amacıyla her yıl 25 Ekim'de kutlanan Dünya Makarna Günü, bu yıl da sektörün gündemine oturdu. Kutlamaların arkasında ilginç bir Türkiye bağlantısı bulunuyor: Böyle bir günün oluşturulması fikri, ilk kez 1995 yılında Roma'da düzenlenen Dünya Makarna Kongresi'nde Türkiye'yi temsil eden makarna sanayicilerinin önerisiyle gündeme geldi. Fikrin 1997'de kabul edilmesinin ardından Dünya Makarna Günü, 1998'den itibaren küresel çapta kutlanmaya başlandı.
Napoli'den İstanbul'a uzanan bir kutlama geleneği
Her yıl farklı bir ülkenin ev sahipliği yaptığı kutlamaların ilki 1998'de İtalya'nın Napoli şehrinde gerçekleşti. En son kutlama ise 2025 yılında İstanbul'da yapıldı. Bu yıl Pazar gününe denk gelen Dünya Makarna Günü için geniş aile sofralarının kurulması ve sofralarda makarnaya yer verilmesi öneriliyor. Bu yılki kutlamalara ise İtalya'nın Parma şehri ev sahipliği yapacak. Sektörde faaliyet gösteren işletmeler ve şirketler açısından bu kutlamalar; önemli paydaşlarla bağlantı kurmak ve uluslararası görünürlüğü artırmak için de önemli bir fırsat olarak değerlendiriliyor.
Küresel üretimde AB lider, İtalya tüketimde zirvede
Uluslararası Makarna Organizasyonu'nun (IPO) verilerine göre 2025 yılında küresel makarna üretimi 17,6 milyon ton olarak gerçekleşti. Bölgesel dağılıma bakıldığında AB üyesi 27 ülke yüzde 34,4'lük payla birinci sıraya yerleşti. Diğer Avrupa ülkeleri yüzde 18,1 ile ikinci, Orta ve Güney Amerika ise yüzde 17,1 ile üçüncü sırada yer aldı. Afrika yüzde 13,3, Kuzey Amerika ise yüzde 12,2 ile bu ülkeleri takip etti.
Kişi başına yıllık makarna tüketiminde ise İtalya 23,3 kilogramla tartışmasız lider konumda. İtalya'yı 17 kilogramla Tunus, 13,4 kilogramla Venezuela, 12,2 kilogramla Yunanistan ve 10,1 kilogramla Almanya izliyor. Türkiye'de kişi başına yıllık tüketim 7,5 kilogram seviyesinde kalıyor. Sektör temsilcileri bu rakamın düşük olduğunu vurgulayarak iç pazarda tüketimi artırmak için çalıştıklarını belirtiyor.
Pazar 2034'e kadar 120 milyar dolara ulaşabilir
Küresel makarna pazarının 2026 yılı itibarıyla yaklaşık 79 milyar dolar büyüklüğe ulaşacağı tahmin ediliyor. Öngörülere göre pazar, 2034 yılına kadar yüzde 5,24'lük yıllık bileşik büyüme oranıyla genişleyerek 120,13 milyar dolara çıkacak. Avrupa'nın hâkim konumda olduğu bu pazarın büyümesini besleyen başlıca eğilimler arasında yoğun yaşam temposunun tetiklediği pişirmeye hazır gıdalara olan talep ile Asya Pasifik bölgesinde Batı tarzı beslenme alışkanlıklarının hız kazanması sayılıyor.
Türkiye ihracatı 756,6 milyon dolara ulaştı, kapasite 4 milyon tona çıktı
Küresel makarna üretiminde güçlü bir konuma sahip olan Türkiye, ihracat cephesinde de önemli bir ivme yakaladı. Türkiye İhracatçılar Meclisi'nin (TİM) verilerine göre 2026 yılının Ocak-Eylül döneminde makarna ihracatı, bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 13,8 artarak 756,6 milyon dolara ulaştı. Aynı dönemde ihracat hacmi 1 milyon 274 bin ton olarak gerçekleşti.
Ülke bazında bakıldığında Türkiye'nin en fazla makarna ihraç ettiği pazar, yüzde 80,8'lik artışla 123,8 milyon dolara ulaşan Somali oldu. Somali'yi 71,64 milyon dolarla Gana, 64,86 milyon dolarla Irak izledi. İlk 10 ihracat pazarı arasında Irak ve Burkina Faso'ya yapılan ihracatta yüzde 145'in üzerinde artış dikkat çekerken Japonya, Çin ve ABD de öne çıkan pazarlar arasında yer aldı.
Sektörün ihracattaki büyüme hızı yeni yatırımları da beraberinde getirdi. Yakın döneme kadar 3 milyon ton civarında seyreden Türkiye makarna sektörünün toplam üretim kapasitesi, yeni yatırımlar ve mevcut firmaların kapasite artışlarıyla birlikte 4 milyon tona yükseldi. Sektör temsilcileri, Türkiye'nin üretim teknolojisi ve kalitesinde artık İtalya'dan geri kalır bir yanı kalmadığını ve bunun makarna satın alan ülkeler üzerinde olumlu etkisini gördüklerini ifade ediyor. Bu tablonun Türkiye'ye, istenilen kalitede ürünü talep edilen miktar ve zamanda tüketiciye ulaştırma imkânı sunduğu vurgulanıyor.
TİM Başkanı: Her ülkeye özgü yaklaşım şart
TİM Hububat, Bakliyat, Yağlı Tohumlar ve Mamulleri Sektör Kurulu Başkanı Nihat Uysallı, ihracat pazarlarında ülkeden ülkeye farklı eğilimlerin yaşandığına dikkat çekti. Somali ve Irak gibi kritik pazarlarda Türkiye'nin ticari konumunu pekiştirdiğini belirten Uysallı, Batı Afrika'da ise tablonun daha karmaşık göründüğünü söyledi. Nijer ve Burkina Faso'ya ihracat artarken Togo ve Nijerya'ya yapılan ihracatın gerilediğini aktaran Uysallı, aynı bölgedeki ülkelerin bile birbirinden farklı talep yapısına ve rekabet koşullarına sahip olabildiğini vurguladı.
Gana'ya ihracatta miktar artışının değer artışına aynı oranda yansımadığına da değinen Uysallı, performansın yalnızca satış hacmi üzerinden okunmaması gerektiğinin altını çizdi. Uysallı, güçlü olunan pazarlarda ticari ilişkilerin derinleştirilmesi ve ihracatın gerilediği ülkelerde bunun nedenlerinin tespit edilmesi gerektiğini ifade ederek şu değerlendirmede bulundu: "Her ülkenin talep yapısına ve rekabet koşullarına uygun bir yaklaşım geliştirmek, üretim gücümüzü ihracat gelirine daha etkin biçimde yansıtmamız açısından önem taşıyor."
Sıkça Sorulan Sorular
Dünya Makarna Günü ne zaman ve neden kutlanıyor?
Dünya Makarna Günü her yıl 25 Ekim tarihinde kutlanıyor. Kutlamanın amacı makarnanın küresel bir besin olarak değerini, çeşitliliğini ve sağlıklı özelliklerini hatırlatmak ve tüketicilerde bilinç oluşturmak.
Dünya Makarna Günü fikri nasıl ortaya çıktı?
Bu özel günün kutlanması fikri ilk kez 1995 yılında Roma'da düzenlenen Dünya Makarna Kongresi'nde Türkiye'yi temsil eden makarna sanayicilerinin önerisiyle gündeme geldi. 1997'de kabul edilen fikir doğrultusunda kutlamalar 1998'den itibaren başladı.
2025 yılında küresel makarna üretimi ne kadar oldu?
Uluslararası Makarna Organizasyonu'nun (IPO) verilerine göre 2025 yılında küresel makarna üretimi 17,6 milyon ton olarak gerçekleşti. Üretimde en büyük pay yüzde 34,4 ile AB üyesi 27 ülkeye ait.
Türkiye'nin 2026 yılı ilk dokuz aylık makarna ihracatı ne düzeyde?
TİM verilerine göre 2026 yılının Ocak-Eylül döneminde Türkiye'nin makarna ihracatı, bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 13,8 artarak 756,6 milyon dolara ulaştı. Aynı dönemde ihracat hacmi 1 milyon 274 bin ton olarak gerçekleşti.
Türkiye'nin en fazla makarna ihraç ettiği ülkeler hangileri?
2026 yılının ilk dokuz aylık döneminde Türkiye'nin en fazla makarna ihraç ettiği ülke, yüzde 80,8 artışla 123,8 milyon dolara ulaşan Somali oldu. Somali'yi 71,64 milyon dolarla Gana ve 64,86 milyon dolarla Irak izledi. Japonya, Çin ve ABD de öne çıkan pazarlar arasında yer aldı.
