Türkiye ile Avrupa Birliği arasındaki 217,6 milyar euroluk mal ticaretinin büyük bölümünü sırtlayan karayolu lojistiği, iki ayrı cephede sıkışmış durumda. Bir yanda Schengen bölgesindeki 90/180 gün vize kuralı Türk TIR sürücülerini giderek artan sıklıkta geri çevirirken, öte yanda Kapıkule başta olmak üzere sınır kapılarındaki tıkanıklık bekleme sürelerini 248 saate, yani 10 güne taşıdı. Uluslararası Nakliyeciler Derneği (UND) öncülüğünde UTİKAD, DEİK Lojistik İş Konseyi, AND, END, LİKİTDER, GAİD ve TÜMKONDER'in katılımıyla düzenlenen ortak basın toplantısında sektör temsilcileri AB'ye acil çözüm çağrısında bulundu.
Schengen alanı üç katına çıktı, 90 günlük kural değişmedi
UND Yönetim Kurulu Başkanı Şerafettin Aras, sorunun kökenini rakamlarla ortaya koydu. Schengen uygulaması 1995'te 7 ülke ve 1,6 milyon kilometrekareyle hayata geçmişti; Romanya ve Bulgaristan'ın katılımıyla bu alan 29 ülke ve 4,5 milyon kilometrekareye ulaştı. Coğrafi büyüklük yaklaşık üç katına çıkarken, 180 günde en fazla 90 gün kalışa izin veren kural hiç güncellenmedi. Aras, bu durumu şu sözlerle özetledi: "Schengen'de yükleme, boşaltma, takograf dinlenmesi ve sınır bekleme sürelerinde vize sayacı işliyor. Yük hazır, müşteri bekliyor ama sürücü sınırdan geçemiyor. TIR sürücüsü turist değildir."
Sürücüler yalnızca aktif sürüş yaparken değil, sınırda kuyrukta beklerken, yükleme-boşaltma operasyonlarında ve zorunlu takograf dinlenmelerinde de vize sürelerini tüketiyor. Bu nedenle pek çok sürücü, bir sonraki sefere çıkma hakkını kaybediyor; geri çevrilme, para cezası ve pasaporta işlenen giriş yasağı gibi yaptırımlarla yüz yüze geliyor.
Son 10 günde 150 sürücü geri çevrildi
UND'un kendi üyeleri arasında yürüttüğü ankete göre, son 10 gün içinde Hırvatistan, Bulgaristan ve Almanya'dan geri çevrilen 150 sürücü derneğe başvurdu. Aras, özellikle Sırbistan-Hırvatistan sınırında denetimlerin belirgin biçimde sıkılaştığını ve yalnızca 1-2 günlük gecikmelerden kaynaklanan vize aşımlarında dahi sürücülerin ülkeye sokulmadığını aktardı. Pasaporta işlenen giriş yasakları yalnızca ilgili sürücünün değil, taşınan yükün de akıbetini doğrudan etkiliyor. Raf ömrü sınırlı gıda ürünleri ile acil ilaç sevkiyatlarında bu gecikmelerin ciddi riskler yarattığı vurgulandı.
SRC-3 belgeli sürücülere özel statü talebi
Sektör, sorunun çözümü için somut bir model öneriyor: Pilotlar ve gemi adamlarına tanınan mesleki statünün bir benzerinin SRC-3 belgeli profesyonel TIR sürücülerine de uygulanması. Bu çerçevede uzun süreli vize verilmesi ve 90 gün kuralından muafiyet tanınması talep ediliyor. Aras, gri veya yeşil pasaportun bu sorunun çözümü olmadığını, çünkü söz konusu belgelerin istismara açık olduğunu belirtti.
Aras ayrıca AB Komisyonu'nun 29 Ocak 2026 tarihli strateji belgesinde sürücülerin hareket ihtiyacının zaten kabul edildiğini hatırlatarak bu tanımanın somut bir yasal düzenlemeye dönüştürülmesini istedi. Türkiye'nin AB'nin 5. büyük ticaret ortağı konumuna geldiğini, yıllık 30 bin Avrupalı çekici satın aldığını ve AB genelinde 502 bin sürücü açığı bulunduğunu da aktaran Aras, engellerin yalnızca Türk taşımacıları değil Avrupa tedarik zincirini de doğrudan vurduğunu kaydetti. Geri çevrilen araçların bir bölümünün Türkiye'deki AB sermayeli tesislerin parçalarını taşıdığını da sözlerine ekledi.
Ukrayna güzergahı kapandı, Macaristan kotası erken bitti
Savaş nedeniyle Ukrayna güzergahının kapanması, taşımaları Macaristan üzerinden geçen rotaya yöneltti. Bu yoğunlaşma, yıllık 145 binlik geçiş belgesi (dozvola) kotasının normalden çok daha erken tükenmesine yol açtı. Ticaret ve Ulaştırma bakanlıklarının devreye girmesiyle Macaristan'dan 10 bin ek dozvola temin edildi; ancak sektörün günde 500 belge tükettiği göz önüne alındığında bu miktarın yetersiz kaldığı ifade edildi. Aras, yılsonuna kadar Macaristan'dan 10 ila 15 bin arasında ek kota daha beklediklerini açıkladı.
Kapıkule'de kuyruk 16 km, bekleme 10 günü aştı
Dış ticaret son 5 yılda yüzde 61 oranında büyürken sınır kapısı altyapısı bu büyümeye yetişemedi. Bulgaristan tarafındaki Kapitan Andreevo Kapısı'nda süren yenileme çalışmaları, günlük geçiş kapasitesini 250 ila 300 araç düşürdü. Trafiğin Hamzabeyli'ye kaymasıyla kuyruklar 16 kilometreye, bekleme süreleri ise 248 saate ulaştı. Araç başına günlük kayıp 200 Euro olarak hesaplandı.
Geçici bir önlem olarak Dereköy Kapısı 3,5 ton altındaki araçlara açıldı; bu sayede günde 100 ila 150 araç tahliye edilebildi. Yalnızca TIR'lara hizmet verecek yeni ve bağımsız bir sınır kapısının inşası ise gündemde olmakla birlikte bu kapının devreye girmesinin 2 ila 3 yıl sürebileceği belirtildi.
Sıkça Sorulan Sorular
Türk TIR sürücülerini etkileyen Schengen kuralı nedir?
180 günlük dönemde en fazla 90 gün Schengen bölgesinde kalışa izin veren kuraldır. Sürücüler sınırda bekleme, yükleme-boşaltma ve zorunlu takograf dinlenmesi sırasında da bu süreyi tükettiğinden vize hakları çok daha hızlı dolmaktadır.
Son 10 günde kaç Türk TIR sürücüsü geri çevrildi?
UND'un kendi üyeleri arasında yürüttüğü ankete göre son 10 günde Hırvatistan, Bulgaristan ve Almanya'dan geri çevrilen 150 sürücü derneğe başvurdu.
Sektör AB'den ne talep ediyor?
SRC-3 belgeli profesyonel TIR sürücülerine, pilotlar ve gemi adamlarına tanınan mesleki statüye benzer şekilde uzun süreli vize verilmesi ve 90 gün kuralından muafiyet tanınması talep ediliyor. AB Komisyonu'nun 29 Ocak 2026 tarihli strateji belgesinde bu ihtiyacın kabul edildiği de hatırlatılarak düzenlemenin yasalaşması istendi.
Macaristan geçiş belgesi sorunu nasıl ortaya çıktı?
Savaş nedeniyle Ukrayna güzergahının kapanmasıyla taşımalar Macaristan'a yöneldi. Yıllık 145 binlik kota erken tükendi; Ticaret ve Ulaştırma bakanlıklarının girişimleriyle 10 bin ek dozvola temin edildi. Ancak sektörün günde 500 belge tükettiği göz önünde bulundurulduğunda bu miktarın yetersiz kaldığı belirtildi.
Kapıkule'deki tıkanıklığın sebebi nedir ve bekleme süresi ne kadar?
Bulgaristan tarafındaki Kapitan Andreevo Kapısı'nda süren yenileme çalışmaları günlük kapasiteyi 250-300 araç düşürdü. Trafiğin Hamzabeyli'ye kaymasıyla kuyruklar 16 kilometreye, bekleme süreleri ise 248 saate (10 gün) ulaştı. Araç başına günlük kayıp 200 Euro olarak hesaplandı.
