Zonguldak'ın Kilimli ilçesine bağlı Gelik beldesinde bulunan özel bir maden işletmesinde saat 10.00 sıralarında patlama meydana geldi. Patlamada üç işçi hayatını kaybederken, beş işçi yaralı olarak hastanelere kaldırıldı. Zonguldak İl Valiliği, olay sırasında madende toplam sekiz işçinin bulunduğunu açıkladı.
İçişleri Bakanı: 'Metan Parlaması'
İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi, patlamanın "metan parlaması" sonucu yaşandığını açıkladı. Ancak uzmanlar, olayın niteliği konusunda farklı bir değerlendirme ortaya koydu. Maden Mühendisleri Odası'nın eski başkanı ve maden mühendisi Mehmet Torun, sekiz ila on işçinin çalıştığı ve en az iki işçinin ölümüne yol açan böyle bir olayın "parlamadan daha çok bir patlama olabileceğini" savundu.
Uzmanlar: İnceleme Yapılmadan Yorum Yapmak Güç
Maden Mühendisleri Odası Genel Başkanı Ayhan Yüksel, BBC Türkçe'ye yaptığı açıklamada, olayla ilgili kesin bir yorum yapabilmek için kazanın nedenlerine ilişkin kapsamlı bir inceleme yapılması gerektiğini vurguladı. Yüksel, patlama ya da parlama için hava, metan gazı ve ateş olmak üzere üç temel faktörün bir araya gelmesi gerektiğini belirterek şu değerlendirmede bulundu: "Bunları engelleyemezsiniz, kaza meydana gelir."
Çalışma ortamında ihtiyaç duyulan havanın engellenemeyeceğini ifade eden Yüksel, asıl önlemin metan gazı ve ateş kaynağının kontrol altına alınmasında yattığını söyledi. Bunun günümüz teknolojisiyle mümkün olduğunu da ekleyen Yüksel, "Mesleki tecrübelerimize göre bu olayda muhtemelen ya havalandırmada sorun var ya da ateş kaynağının engellenemesinde sorun var. Metanın ortama gelişi nasıl olmuştur bilmiyoruz. İncelemeden sonra görülecek" dedi.
Güvenli Metan Sınırı Yüzde 2, Patlama Eşiği Yüzde 4,5
Maden mühendisi Mehmet Torun, madenlerin güvenli biçimde çalışmaya devam edebilmesi için 100 metreküp havada en fazla iki metreküp metan gazı bulunabileceğini belirtti. Torun, metan gazının bu yüzde 2'lik sınırı aşması durumunda üretimin derhal durdurulması, işçilerin tahliye edilmesi ve ortamdaki metan seviyesinin düşürülmesi gerektiğini vurguladı.
Torun, patlama için kritik eşiğin ise yüzde 4,5 olduğunu aktardı ve şöyle devam etti: "Bu seviyenin üzerindeki metan gazı, iki metalin birbirine çarpması ya da ağır bir taşın yere düşmesi sonucunda bile patlamaya neden olabilir. O yüzden üretim için güvenli sınır yüzde 2."
Parlama mı, Patlama mı? İki Kavram Arasındaki Fark
Metan gazı, kömürün uzun yıllar süren oluşumu sırasında doğal yollarla ortaya çıkan bir gazdır. Havayla temas ettiğinde, ortamdaki yoğunluğuna bağlı olarak parlama ya da patlama meydana gelebilir. Parlama sırasında ortamda alev oluşur ve bu yakıcı etkiye neden olur. Grizu patlaması olarak adlandırılan olayda ise çok daha büyük bir tepkime yaşanır ve sonuçları daha ölümcül olabilir.
Grizu Patlaması Nedir, Neden Yaşanır?
Grizu, resmi olarak hava ve metan gazının karışımı olarak tanımlanmaktadır. Kömürleşme sürecinde büyük miktarlarda gaz oluşur ve bunun önemli bir kısmı kömür ile kayalar içinde depolanır. Depolanan gazın yüzde 90 ila 95'i metandan oluşmaktadır. Kömür madenciliği faaliyetleri ise bu depolanan gazın basınç dengesini bozar.
Gözenek ve çatlaklarda biriken metan gazının maden ocağına yayılması; patlama, yangın ve boğulma gibi farklı felaketlere zemin hazırlayabilir. Bazı durumlarda büyük hacimde metan gazı, kömür tozuyla birlikte aniden ortama püskürür; bu durum yeraltı maden ocakları için en ciddi risklerden biri olarak değerlendirilmektedir. Bu tür risklerin önüne geçmek amacıyla kömür damarlarına belirli aralıklarla farklı açılardan sondajlar yapılmakta; sondaj işlemi gazların kontrollü biçimde çıkarılmasını ve olası felaketlerin önlenmesini sağlayabilmektedir.
Grizu patlamaları, Türkiye'de en fazla can kaybına yol açan maden kazası türü olma özelliğini korumaktadır. 2014 yılında 301 maden işçisinin hayatını kaybettiği Soma faciasının da grizu patlaması ve karbonmonoksit gazı zehirlenmesinden kaynaklandığı açıklanmıştı.
Sıkça Sorulan Sorular
Patlamada kaç işçi hayatını kaybetti, kaç işçi yaralandı?
Zonguldak Kilimli'deki maden ocağında meydana gelen patlamada üç işçi hayatını kaybetti. Yaralı beş işçi ise hastanelere kaldırıldı. İl valiliğinin açıklamasına göre olay sırasında madende toplam sekiz işçi bulunuyordu.
Patlamanın yaşandığı maden nerede bulunuyor?
Patlama, Zonguldak'ın Kilimli ilçesine bağlı Gelik beldesinde yer alan özel bir maden işletmesinde saat 10.00 sıralarında meydana geldi.
İçişleri Bakanı patlamanın nedeni hakkında ne söyledi?
İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi, patlamanın "metan parlaması" sonucu yaşandığını açıkladı. Maden uzmanları ise olayın niteliğini belirleyebilmek için inceleme yapılması gerektiğini vurguladı.
Madenlerde güvenli metan gazı sınırı nedir?
Maden mühendisi Mehmet Torun'a göre madenlerin güvenli çalışabilmesi için 100 metreküp havada en fazla iki metreküp metan gazı, yani yüzde 2 oranı bulunabilir. Bu sınırın aşılması durumunda üretimin durdurulması ve işçilerin tahliye edilmesi gerekmektedir. Patlama eşiği ise yüzde 4,5 olarak belirtilmiştir.
Grizu patlaması ile parlama arasındaki fark nedir?
Parlama sırasında ortamda alev meydana gelir ve bu yakıcı etkiye neden olur. Grizu patlamasında ise çok daha büyük bir kimyasal tepkime yaşanır ve sonuçları daha ölümcül olabilir. Grizu, hava ile metan gazının karışımı olarak tanımlanmaktadır.
