Iğdır'da Aras Nehri kıyısındaki Aras Kuş Cenneti'nden bu yılın Mayıs ayında uydu verici takılarak doğaya salınan bozkır şahini, bilim insanlarını hayrete düşüren bir göç yolculuğu tamamladı. "Ender" adı verilen 470 gramlık şahin, 148 günlük takip sürecinde Türkiye'den Etiyopya'ya uzanan coğrafyada 14 ülkeyi geçerek 6 bin 41 kilometre kanat çırptı.
Aras Kuş Cenneti'nde Başlayan Bilimsel Takip
KuzeyDoğa Derneği, Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü'nün izniyle Iğdır'da kurduğu Aras Kuş Araştırma ve Eğitim Merkezi'nde kuş araştırma çalışmalarını sürdürüyor. Aras Nehri'nin sularıyla beslenen bu alanda bir yandan kuşlar halkalanırken, bir yandan da kıtalar arası göç eden yırtıcı kuşlara uydu verici takılıyor. KuzeyDoğa ekibi, bu yılın ilkbahar çalışmaları kapsamında 14 Mayıs'ta ağlara takılan bir bozkır şahinini (Buteo buteo vulpinus) inceledi. 470 gram ağırlığındaki kuşa 6 gramlık bir uydu verici yerleştirilerek "Ender" ismi verildi ve aynı gün doğal ortamına salındı.
Önce Kuzeye, Sonra Güneye: Göç Rotası
Doğaya salındığının ardından kuzeye doğru yolculuğuna başlayan Ender, Ermenistan, Azerbaycan ve Gürcistan üzerinden geçerek 18 Haziran'da Rusya'nın Mahaçkale şehrine yerleşti. Yazı burada geçiren şahin, sonbaharın gelmesiyle birlikte 20 Eylül'de kışlama alanına doğru ikinci büyük yolculuğunu başlattı. Hazar Denizi civarında bir süre konaklayan Ender, ardından güneye yöneldi ve 9 Ekim'de Etiyopya'ya ulaştı. Şahin; Türkiye, Ermenistan, Gürcistan, Rusya, Azerbaycan, İran, Irak, Kuveyt, Suudi Arabistan, Yemen, Eritre, Güney Sudan, Uganda ve Etiyopya olmak üzere toplam 14 ülkeyi geçti. Şu an Etiyopya'nın Oromia bölgesinde bulunan Ender'in dönüş yolculuğu da bilim insanlarınca izlenmeye devam edecek.
Rekor Hız ve Yükseklik
148 günlük takip sürecinde Ender'e ait veriler, küçük bir şahin için oldukça çarpıcı performans rakamları ortaya koydu. En hızlı uçuşunda saatte 102 kilometre hıza ulaşan Ender, yolculuğu boyunca en yüksek 4 bin 515 metreye çıktı. Bu rakamlar, bozkır şahinlerinin göç sırasında sergileyebildiği fiziksel kapasiteye dair önemli veriler sunuyor.
Sahra Çölü'nü 6 Günde Geçti
Ender'in göç yolculuğunun en dikkat çekici bölümü Sahra Çölü üzerinde yaşandı. Şahin, bu zorlu coğrafyayı 6 günde geçerken hiç mola vermeden 13 saat kesintisiz uçuş yaptı ve bu sürede 478 kilometre yol aldı. Çöl geçişi, hem süre hem de mesafe açısından yolculuğun en çarpıcı kesitlerinden birini oluşturdu.
İstasyon Sorumlusundan Açıklamalar
Aras Kuş Araştırma ve Eğitim Merkezi istasyon sorumlusu Gül Tutar, kuşun ilkbahardan bu yana anlık olarak izlendiğini belirtti. Tutar, "470 gram ağırlığında bir şahin yakalanmıştı. Ender isimli bu şahine 6 gramlık bir uydu vericisi yerleştirmiştik. Mayıs'ta göç yolculuğuna başlayan Ender, önce kuzeye Rusya'nın Mahaçkale şehrine doğru uçmaya başladı" dedi. Şahinin 14 ülkeyi geçtiğini ve kışlama alanına doğru ilerlediğini vurgulayan Tutar, "Göç yolculuğunu takip ettiğimiz bu şahinin 5 ayda 14 ülkeyi geçtiğini gördük. Uydu vericisi sayesinde tüm göç yolculuğunu takip etmeye devam edeceğiz" diye konuştu.
Sıkça Sorulan Sorular
Ender isimli şahin nerede ve ne zaman doğaya salındı?
Ender, 14 Mayıs'ta Iğdır'daki Aras Kuş Cenneti'nde KuzeyDoğa Derneği ekibi tarafından ağlara takıldıktan sonra üzerine uydu verici yerleştirilerek aynı gün doğal ortamına salındı.
Ender kaç ülkeyi geçti ve hangi ülkeler bunlar?
Ender, 5 ayda toplam 14 ülkeyi geçti. Bu ülkeler sırasıyla Türkiye, Ermenistan, Gürcistan, Rusya, Azerbaycan, İran, Irak, Kuveyt, Suudi Arabistan, Yemen, Eritre, Güney Sudan, Uganda ve Etiyopya olarak kayıt altına alındı.
Ender'in göç yolculuğunda kaydedilen en dikkat çekici performans verileri nelerdir?
Ender, en hızlı uçuşunda saatte 102 kilometre hıza ulaştı ve yolculuğu boyunca en yüksek 4 bin 515 metreye çıktı. Sahra Çölü'nü geçerken hiç mola vermeden 13 saat uçarak 478 kilometre yol aldı. 148 günlük takip sürecinde toplam 6 bin 41 kilometre kat etti.
Ender'e takılan uydu vericisinin ağırlığı nedir?
Ender'e yerleştirilen uydu vericisinin ağırlığı 6 gramdır. Şahinin kendisi ise 470 gram ağırlığındadır.
Ender şu an nerede bulunuyor ve takip devam edecek mi?
Ender, haberin yayımlandığı dönemde Etiyopya'nın Oromia bölgesinde bulunmaktadır. Aras Kuş Araştırma ve Eğitim Merkezi istasyon sorumlusu Gül Tutar'ın açıklamasına göre şahinin devam eden yolculuğu ve dönüş rotası bilim insanlarınca izlenmeye devam edecek.
