İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB), Sağlıklı Şehirler Ortaklığı iş birliğiyle yürüttüğü "Güvenli İlkokul Bölgeleri Projesi" kapsamında Küçükçekmece, Sultangazi ve Bahçelievler ilçelerindeki üç ilkokulun çevresinde kapsamlı düzenlemeler gerçekleştirdi. Uygulama sonucunda toplam yaklaşık 2 bin 100 metrekare yeni kaldırım alanı kazanılırken okul önlerindeki motorlu araç trafiği önemli ölçüde geriledi. Her üç bölgede de uluslararası alanda kabul gören Okullar için Yıldız Derecelendirme Sistemi'ne (SR4S) göre ölçülen yaya güvenliği puanları 5 yıldız seviyesine ulaştı.
Proje Nasıl Çalışıyor?
İBB Ulaşım Planlama Şube Müdürlüğü koordinasyonunda, İBB Trafik Şube Müdürlüğü ve Vital Strategies'in alt yüklenicisi olan mimarlık ve kentsel tasarım firması Superpool'un iş birliğiyle hayata geçirilen proje, "taktiksel şehircilik" olarak adlandırılan bir yaklaşıma dayanıyor. Bu yöntemde kalıcı ve maliyetli altyapı değişikliklerine gitmek yerine yol boyamaları, esnek delinatörler, yatay ve düşey trafik işaretlemeleri gibi hızla uygulanabilen araçlar kullanılıyor. Her okulun çevresindeki sokakların kendine özgü koşulları ayrı ayrı değerlendirilerek bölgeye özel tasarımlar geliştirildi.
Yaya güvenliğindeki değişim, uluslararası düzeyde kabul gören SR4S yöntemiyle ölçüldü. Araçların seyir hızları, kaldırım genişliği, trafik işaret ve levhaları ile yaya geçitlerinin tasarımı gibi risk faktörlerini göz önünde bulunduran bu sistem, güvenlik düzeyini 0,1 ile 5,9 arasında değişen ondalıklı puanlarla derecelendiriyor.
Üç Okulda Elde Edilen Sonuçlar
Projenin pilot uygulama alanları olan üç okulda kaydedilen iyileşmeler, hem trafik verilerinde hem de güvenlik puanlarında somut biçimde kendini gösterdi.
Küçükçekmece Akşemsettin İlkokulu'nda araç sirkülasyonunun yeniden düzenlenmesiyle yaklaşık 600 metrekare yeni kaldırım alanı oluşturuldu. Uygulamanın ardından okulun hemen önündeki araç trafiği yüzde 29 oranında azalırken güvenlik puanı 1,6'dan 5,3'e yükselerek 5 yıldız seviyesine taşındı.
Sultangazi Aydın Uçkan İlkokulu'nda ise araç güzergâhlarının yeniden düzenlenmesi sayesinde yaklaşık 1.000 metrekare yeni kaldırım alanı kazanıldı. Okul önündeki araç trafiği yüzde 47 oranında geriledi; bölgenin güvenlik puanı 1,5'ten 5,0'a çıkarak 5 yıldız barajını aştı.
Bahçelievler Yayla İlkokulu çevresinde de yaklaşık 500 metrekare yeni kaldırım alanı oluşturuldu. Uygulanan trafik sakinleştirme önlemleri, saatte 20 kilometrenin üzerinde hız yapan araçların oranını yüzde 23'ten yüzde 5'e indirdi. Okul bölgesinin güvenlik puanı 1,9'dan 5,6'ya yükselerek üç okul arasında en yüksek 5 yıldız değerine ulaştı.
Sağlıklı Şehirler Ortaklığı ve İBB'nin Uluslararası Bağlantısı
İBB, Bloomberg Philanthropies tarafından desteklenen ve Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) ile Vital Strategies ortaklığında yürütülen Sağlıklı Şehirler Ortaklığı'nın (Partnership for Healthy Cities) üyesi kentler arasında yer alıyor. Belediye, 2019 yılından bu yana söz konusu ortaklık çerçevesinde kent içi trafik güvenliğini artırma ve yürüme ile bisiklet kullanımı gibi aktif ulaşım seçeneklerini özel motorlu araç kullanımına alternatif olarak teşvik etme amacıyla çalışmalarını sürdürüyor. İBB, daha önce de trafik güvenliği alanındaki ilerlemeleri nedeniyle Sağlıklı Şehirler Ortaklığı tarafından takdir edilmişti.
Pilot Uygulamadan Kalıcı Çözüme
Üç okulda hayata geçirilen düzenlemeler, sahadaki etkileri gözlemlemek ve kullanıcı deneyimlerini değerlendirmek amacıyla pilot uygulama niteliği taşıyor. Öğrencilerden, velilerden, okul yönetimlerinden ve yerel paydaşlardan alınan geri bildirimler doğrultusunda yapılacak değerlendirmelerin ardından uygulamaların kalıcı hâle getirilmesi ve İstanbul genelinde yaygınlaştırılması hedefleniyor. İBB'den yapılan açıklamaya göre proje, yalnızca okul çevrelerini değil, tüm kentliler için daha erişilebilir sokaklar oluşturulmasını da hedefliyor; bu yönüyle İstanbul genelinde güvenli kamusal alanların ve aktif ulaşımın yaygınlaştırılması sürecinde önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.
Sıkça Sorulan Sorular
Güvenli İlkokul Bölgeleri Projesi hangi ilçelerde uygulandı?
Proje, İstanbul'un Küçükçekmece, Sultangazi ve Bahçelievler ilçelerindeki üç ilkokulun çevresinde pilot uygulama olarak hayata geçirildi.
Proje kapsamında toplam ne kadar kaldırım alanı oluşturuldu?
Üç ilkokulun çevresinde gerçekleştirilen düzenlemelerle toplam yaklaşık 2 bin 100 metrekare yeni kaldırım alanı kazanıldı.
Yaya güvenliği nasıl ölçüldü?
Yaya güvenliğindeki değişim, uluslararası düzeyde kabul gören Okullar için Yıldız Derecelendirme Sistemi (Star Rating for Schools – SR4S) yöntemiyle ölçüldü. Bu sistem araç hızları, kaldırım genişliği, trafik işaretleri ve yaya geçidi tasarımı gibi faktörleri değerlendirerek 0,1 ile 5,9 arasında puan veriyor.
Projede hangi kurumlar iş birliği yaptı?
Proje; İBB Ulaşım Planlama Şube Müdürlüğü koordinasyonunda, İBB Trafik Şube Müdürlüğü ve Vital Strategies'in alt yüklenicisi olan kentsel tasarım firması Superpool iş birliğiyle yürütüldü. Genel çerçevede ise İBB ile Sağlıklı Şehirler Ortaklığı ortaklığı belirleyici rol oynadı.
Uygulamalar kalıcı hâle getirilecek mi?
Üç okuldaki düzenlemeler pilot uygulama olarak gerçekleştirildi. Öğrencilerden, velilerden, okul yönetimlerinden ve yerel paydaşlardan alınacak geri bildirimler değerlendirildikten sonra uygulamaların kalıcı hâle getirilmesi ve İstanbul genelinde yaygınlaştırılması hedefleniyor.
