Kanada Başbakanı Mark Carney'in Türkiye ziyareti, iki ülke arasındaki ekonomik ve ticari ilişkilerde yeni bir dönemin kapılarını araladı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile gerçekleştirilen görüşmelerin ardından birleştirme ortaklığı başlatılırken ticaret ve yatırım, savunma, güvenlik ve enerji alanlarında işbirliğinin derinleştirilmesini öngören 3 yıllık eylem planı da resmen devreye girdi. İki lider arasındaki basın toplantısında alınan kararlar arasında en dikkat çekici olanı ise kapsamlı serbest ticaret anlaşmasına yönelik müzakerelerin ilk turunun 30 Kasım-4 Aralık tarihleri arasında Ankara'da gerçekleştirilmesi oldu.
3 Yıllık Eylem Planı ve Serbest Ticaret Müzakereleri
Kanada Başbakanlığının açıkladığı çerçeveye göre eylem planı; ticaret ve yatırım, savunma, güvenlik ve enerji başlıklarını kapsıyor. Kanada ile Türkiye arasındaki ticaretin 2020'den bu yana yaklaşık yüzde 50 oranında arttığı belirtilirken Kanada İhracat Geliştirme Kurumu ile Türk Eximbank arasında projelere yönelik işbirliği anlaşması da imzalandı. Savunma sanayisinde ortaklıkların oluşturulması, LNG, nükleer ve yenilenebilir enerji ile kritik mineraller alanlarında işbirliği konusunda da mutabakata varıldı.
Ulaşım alanında da somut adımlar atıldı. İki ülke arasındaki uçuş sayısının 12'den 21'e çıkarılması kararlaştırılırken kargo uçuşlarına sınırsız imkân tanındığı açıklandı. Öte yandan Kanada'nın 2027 yılında Türkiye'ye ticaret heyeti göndereceği de duyuruldu.
Mevcut Ticaret Hacmi Potansiyelin Çok Altında
DEİK Türkiye-Kanada İş Konseyi Başkanı Mehmet Yılmaz, Anadolu Ajansı muhabirine yaptığı açıklamada halihazırda yaklaşık 3 milyar dolar seviyesinde bulunan ticaret hacminin her iki ülkenin de gerçek potansiyelini yansıtmadığını vurguladı. Yılmaz, liderlerin bu konudaki hedefi net biçimde ortaya koyduğunu belirterek şunları söyledi: "Şu anda yaklaşık 3 milyar dolar seviyesindeyiz. Bu rakam hem Kanada hem de Türkiye için potansiyelimizin çok altında. Liderler, yakın ve orta vadede 5 milyar dolar, daha sonra ise 10 milyar dolarlık hedefi net bir şekilde ortaya koydu."
Yılmaz, önümüzdeki 3 yıllık perspektifte 5 milyar dolarlık ticaret hacmine ulaşılabileceğini, ardından 10 milyar dolar hedefine doğru ilerleneceğini ifade ederek "Bu hedefler bir hayal değil" dedi. Türk iş insanları olarak bu hedeflerin sahiplenildiğini ve kabul gördüğünü de sözlerine ekledi.
Jeopolitik Dönüşüm Kanada'yı Yeni Ortaklar Aramaya İtiyor
Mehmet Yılmaz, küresel jeopolitik gelişmelerin ülkeleri ticari ilişkilerini yeniden değerlendirmeye yönelttiğine dikkat çekti. Kanada'nın dış ticaretinin yaklaşık yüzde 70'ini ABD ile gerçekleştirdiğini hatırlatan Yılmaz, bu durumun Kanada'yı yeni ticaret ortakları arayışına ittiğini belirtti. Enerji, petrol, doğal gaz, madencilik, nükleer enerji, savunma sanayisi ve yapay zeka teknolojileri gibi alanlarda Türkiye'nin Kanada için 3 ya da 4 potansiyel ortaktan biri konumuna geldiğini vurgulayan Yılmaz, "Bu yöndeki irade çok net ortaya çıktı" dedi.
Yılmaz ayrıca Kanadalı madencilik şirketlerinin Türkiye'deki faaliyetlerine de değindi ve bu şirketlerin ülkede sürdürülebilir biçimde çalışmalarını sürdürdüklerini vurguladı.
Savunma Sanayii ve Üretim Kapasitesi Öne Çıkıyor
Yılmaz, savunma sanayisinin iki ülke arasındaki işbirliği açısından önemli fırsatlar barındırdığına işaret etti. Türkiye'nin imalat alanındaki güçlü kapasitesinin Kanadalıların dikkatini çektiğini belirten Yılmaz, "Kanada, yapay zeka, bilgi teknolojileri ve uzay bilimlerinde oldukça güçlü; ancak imalat tarafında Türkiye kadar güçlü ve hızlı değiller. Bizim üretim yeteneğimiz ve çevikliğimiz önemli bir avantaj yaratıyor" diye konuştu.
Geçen yıl savunma sanayisi, bu yıl ise gemi sanayisi alanında Kanada'da çeşitli faaliyetler gerçekleştirdiklerini belirten Yılmaz, ticari ilişkilere yönelik çalışmalara hız vererek devam edeceklerini de sözlerine ekledi. Yaklaşık 40 yıldır Kanadalı bir şirket yöneticisi olarak görev yaptığını ve iki ülke arasındaki ticari ilişkileri yakından takip ettiğini de paylaşan Yılmaz, Kanadalı iş dünyasının Türk girişimcilerin kararlılığından etkilendiğini vurguladı.
Nükleer Enerji ve Uzun Vadeli Ortaklık
Görüşmelerde öne çıkan bir diğer önemli başlık ise nükleer enerji oldu. Yılmaz, Kanada'nın nükleer enerji teknolojilerinin temiz enerji kategorisinde değerlendirildiğini ve teknoloji transferine açık olduğunu belirtti. Bu alanda sağlanabilecek bir anlaşmanın iki ülke arasında uzun vadeli bir ortaklığın zeminini oluşturabileceğini de dile getirdi. Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın iş insanlarıyla birlikte Kanada'ya gideceğini ve fırsatları birlikte değerlendireceğini açıkladığını da aktaran Yılmaz, liderler düzeyindeki görüşmelerin uzun süredir durağan seyreden ilişkilere yeni bir ivme kazandırdığını söyledi.
Sıkça Sorulan Sorular
Türkiye ile Kanada arasındaki serbest ticaret müzakereleri ne zaman ve nerede başlayacak?
İki ülke arasındaki kapsamlı serbest ticaret anlaşmasına yönelik müzakerelerin ilk turu, 30 Kasım-4 Aralık tarihleri arasında Ankara'da gerçekleştirilecek.
Türkiye ile Kanada arasındaki mevcut ticaret hacmi ne kadar ve hedef nedir?
DEİK Türkiye-Kanada İş Konseyi Başkanı Mehmet Yılmaz'ın aktardığına göre mevcut ticaret hacmi yaklaşık 3 milyar dolar seviyesinde bulunuyor. Liderler yakın ve orta vadede 5 milyar dolar, uzun vadede ise 10 milyar dolarlık hedef koydu.
Türkiye ile Kanada arasında imzalanan işbirliği anlaşmaları hangi alanları kapsıyor?
Ticaret ve yatırım, savunma, güvenlik, enerji (LNG, nükleer ve yenilenebilir enerji), kritik mineraller ile Kanada İhracat Geliştirme Kurumu ile Türk Eximbank arasındaki proje işbirliği anlaşması bu kapsamda yer alıyor.
İki ülke arasındaki uçuş sayısında nasıl bir değişiklik yapıldı?
Açıklamalara göre iki ülke arasındaki uçuş sayısı 12'den 21'e çıkarıldı ve kargo uçuşlarına sınırsız imkân tanındı.
Kanada neden Türkiye ile ticari ilişkilerini genişletmek istiyor?
DEİK Türkiye-Kanada İş Konseyi Başkanı Mehmet Yılmaz'a göre Kanada dış ticaretinin yaklaşık yüzde 70'ini ABD ile gerçekleştiriyor; bu durum Kanada'yı ticaret ortaklarını çeşitlendirme arayışına yöneltiyor ve Türkiye bu süreçte önemli bir ortak adayı olarak öne çıkıyor.
