Sırbistan bugün erken parlamento seçimine gidiyor. Geçen ay cumhurbaşkanlığı görevinden istifa eden Aleksandar Vucic'in Ulusal Meclis'i feshetmesiyle başlayan süreç, ülkeyi sandık başına taşıdı. Sırbistan Devlet Seçim Komisyonu'nun (RIK) verilerine göre 6 milyon 450 bin 523 seçmen, 250 sandalyeli Sırbistan Ulusal Meclisi'nin yeni üyelerini belirlemek için oy kullanıyor.
Yerel saatle 07.00'de başlayan oy verme süreci akşam 20.00'ye dek devam edecek. Ülke genelinde ve yurt dışında toplam 8 bin 392 sandık kuruldu. Seçim, yaklaşık iki yıldır süren öğrenci protestolarının gölgesinde gerçekleşiyor.
Seçim Sistemi ve Baraj Kuralları
Milletvekilleri tek seçim bölgesinde kapalı liste usulüyle nispi temsil sistemine göre seçilecek. Parlamentoda çoğunluğu elde etmek için 126 sandalye gerekiyor. Yüzde 3'lük seçim barajı uygulanmakla birlikte bu kural ulusal azınlık listelerine uygulanmıyor.
Oy pusulasında toplam 18 liste yer alıyor. Listelerin 9'u ulusal azınlık statüsünde seçime katılıyor.
Yarışan Listeler ve Adaylar
Oy pusulasının ilk sırasında 2012'den bu yana iktidarda bulunan Sırp İlerleme Partisi'nin (SNS) öncülüğündeki "Aleksandar Vucic-Birleşmiş Sırbistan" listesi yer alıyor. İkinci sırada Sırbistan Sosyalist Partisi (SPS) liderliğindeki "Ivica Dacic-İstikrar Faktörü" listesi bulunuyor. Üçüncü sırada ise öğrencilerin desteklediği, birinci sırasında Ilija Srdanovic'in yer aldığı "Öğrenci Listesi-Öğrenciler Kazanıyor" listesi geliyor.
Seçimde ayrıca "Avrupa Sırbistanı: Marinika Tepic, Zdravko Ponos", "Otantik Sağ-Dr. Milos Jovanovic-Yeni DSS-Monarşistler", "Bogoljub Karic-Sırbistan'ın Gücü Hareketi" ve "Vladimir Gajic-Sırbistan İçin Alternatif" listeleri de yarışıyor.
Azınlık listeleri arasında "Rasim Ljajic-İnsani SDP/CDP", Usame Zukorlic liderliğindeki Adalet ve Uzlaşma Partisi'nin (SPP) "Birleşme Hareketi", Sancak Demokratik Eylem Partisi'nin (SDA) "Sancak'ın Bekçileri" listeleri ile Voyvodina Macarlar Birliği ve Arnavut Koalisyonu yer alıyor.
Anketler İki Listeyi Baş Başa Gösteriyor
Kamuoyu araştırmaları, seçim yarışının Vucic'in başbakan adayı olduğu "Birleşmiş Sırbistan" listesi ile Öğrenci Listesi arasında geçeceğine işaret ediyor. Son anketlerde her iki listenin oy oranlarının birbirine yakın seyrettiği belirtiliyor. Vucic, kampanya sürecinde seçim sonuçlarını kabul edeceğini ve rakiplerinin kazanması halinde onları kutlayacağını açıklamıştı.
Protestoların Gölgesinde Tarihi Seçim
Bu seçim, Novi Sad'daki tren istasyonunda 1 Kasım 2024'te beton sundurmanın çökmesi sonucu 16 kişinin hayatını kaybetmesinin ardından başlayan öğrenci protestolarının gölgesinde yapılıyor. Sorumluların yargılanması, şeffaflık ve erken seçim talepleriyle ülke çapında bir harekete dönüşen yaklaşık iki yıllık protestoların ardından gerçekleştirilen ilk ulusal seçim olma özelliği taşıyor.
Sırbistan'da son parlamento seçimi Aralık 2023'te yapılmıştı. Cumhurbaşkanlığı görevinden istifa eden Vucic, eylülde parlamentonun feshine ilişkin kararı imzalayarak erken seçim sürecini resmen başlatmıştı.
Uluslararası Gözlemciler Süreci Takip Ediyor
Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı Demokratik Kurumlar ve İnsan Hakları Ofisi (ODIHR) başta olmak üzere birçok ülke ve uluslararası kuruluştan gözlemciler seçim sürecini yakından takip ediyor.
Sıkça Sorulan Sorular
Sırbistan'da kaç seçmen oy kullanıyor?
Sırbistan Devlet Seçim Komisyonu'nun (RIK) verilerine göre seçimde 6 milyon 450 bin 523 seçmen oy kullanabilecek.
Seçimde kaç liste yarışıyor ve bunların kaçı azınlık listesi?
Oy pusulasında toplam 18 liste yer alıyor; bu listelerin 9'u ulusal azınlık statüsünde seçime katılıyor.
Sırbistan Ulusal Meclisi'nde çoğunluk için kaç sandalye gerekiyor?
250 sandalyeli mecliste çoğunluğu elde etmek için 126 sandalye gerekiyor.
Erken seçim süreci nasıl başladı?
Cumhurbaşkanlığı görevinden istifa eden Aleksandar Vucic, eylülde parlamentonun feshine ilişkin kararı imzaladı ve böylece erken seçim süreci başlamış oldu.
Novi Sad tren istasyonu faciasının seçimle bağlantısı nedir?
1 Kasım 2024'te Novi Sad'daki tren istasyonunda beton sundurmanın çökmesi sonucu 16 kişi hayatını kaybetti. Bu olayın ardından başlayan ve sorumluların yargılanması ile şeffaflık talep eden öğrenci protestoları yaklaşık iki yıl sürdü; bugünkü seçim, bu protestoların ardından yapılan ilk ulusal seçim olma özelliği taşıyor.
