Aydın'ın Karacasu ilçesine bağlı Yenice Mahallesi'nde zeytin hasadı, bu yıl derin bir sessizliğe büründü. Düşen fiyatlar ve yükselen üretim maliyetleri, çiftçileri tarlalarını bırakmak zorunda bırakırken bölgede dokuz yıldır zeytin alım satımı yapan tüccar Gülsüm Bilir, yaşananları çarpıcı rakamlarla gözler önüne serdi. 47 yaşındaki iki çocuk annesi Bilir, yetkililere ve ziraat odalarına sert bir çağrıda bulunarak "Köylü olmasa şehirli olamaz" dedi.
Fiyatlar Bir Yılda 70 Liradan 20 Liraya Düştü
Geçen sezon kilogram başına ortalama 70 lira olan zeytinin bu yıl 20-25 liraya gerilediğini aktaran Bilir, düşüşün haberleşme sırasında da sürdüğünü vurguladı. "Bugün yine fiyat düştü, 5 lira daha geriye geldi" diyen Bilir, bu tablonun üreticileri tam anlamıyla çıkmaza soktuğunu anlattı. Dokuz yıllık meslek hayatında böyle bir yıl görmediğini belirten Bilir, "Durum anlatılacak gibi değil. Durumlar çok kötü" ifadelerini kullandı.
Bölgenin ağırlıklı ürünü olan kaba zeytinin kilogram fiyatının da 20 lira seviyesinde kaldığını ve bu rakamın işçi yevmiyesini dahi karşılamadığını söyleyen Bilir, üreticilerin büyük çoğunluğunun hasatı terk ettiğini aktardı. "Yevmiye kurtarmadıktan sonra 'Kuşlar yesin' diyorlar" diyen Bilir, çiftçilerin çaresizliğini bu sözlerle özetledi.
Somut Hesap: 734 Kilogram Zeytinden Elde Kalan 3-4 Bin Lira
Bilir, üreticilerin yaşadığı maddi çöküşü somut bir örnekle anlattı. Bir üreticinin teslim ettiği 734 kilogram zeytinin 21 bin 300 lira ettiğini, ancak işçi ve mazot gibi giderler düşüldüğünde elde 3-4 bin lira kaldığını açıkladı. Üstelik bu rakamın, bölgede daha değerli sayılan eşek ve domat zeytinine ait olduğunu, kaba zeytin olsaydı üstüne para bile kalmayacağını belirtti.
Bir başka örnek üzerinden de durumu aktaran Bilir, sekiz işçisiyle çalışan bir üreticinin 1.100 kilogram civarında zeytin döktüğünü, geriye yalnızca 1.000-2.000 lira kaldığını ve bunun üzerine "Toplamayacağım" dediğini anlattı. Bilir, bu tablo karşısında tüccarların da ciddi sıkıntıya girdiğini vurguladı: "Ben günlük 20 ton tonaj yapıyordum, bu sene 7-8 tona düştü."
Tüccarlar da Peşin Ödeme Yapamaz Hale Geldi
Zeytin fiyatlarındaki çöküşün yalnızca üreticileri değil, alıcıları da derinden sarstığını dile getiren Bilir, geçmişte çiftçilere peşin ödeme yapabildiklerini, ancak artık bunun mümkün olmadığını söyledi. "Önceden paraları dahi peşin ödüyorduk. Şu an peşin para ödemesi dahi yapamıyoruz. 10 günlük, aylık ödeme yapabiliyoruz" diye konuşan Bilir, ticaretin her halkasının bu krizden nasibini aldığını ortaya koydu.
Zeytinyağı piyasasının da iç açıcı olmadığını vurgulayan Bilir, yağhanelerde bir ton zeytin için sıktırma parasının 4 bin liraya ulaştığını belirtti. Tüm bu maliyetler bir araya geldiğinde çiftçinin ne yapacağını şaşırdığını söyleyen Bilir, "2 yıl önce sattığımız paraya bu yıl ürünü satamıyoruz" dedi.
Ülke Genelinde Bol Zeytin, Dışarıdan Girdiği Şüphesi
Fiyatların bu denli düşmesinin ardında yurt genelinde zeytinin bol olmasının yattığını ifade eden Bilir, dışarıdan zeytin girişi yapıldığını düşündüklerini de sözlerine ekledi. Köylülerin büyük firmalara doğrudan ulaşıp taleplerini iletemediklerini, bu nedenle sorunun yükünün tüccarlara yıkıldığını anlatan Bilir, "Köylüler firmalara ulaşıp bir şey diyemedikleri için burada sorumlu biz oluyoruz" dedi.
Belediye Başkanları ve Ziraat Odalarına Çağrı
Gülsüm Bilir, çözüm için yerel ve merkezi yöneticilere seslendi. Her ilçenin belediye başkanları ile ziraat odası başkanlarının bir araya gelerek sorunu üst makamlara iletmesini talep eden Bilir, "Yoksa bu işin içinden çıkılmaz" uyarısında bulundu. Devletin de harekete geçmesi gerektiğini vurgulayan Bilir, çiftçilerin kredi ve borç yükünün altında ezildiğine dikkat çekti: "Şu an bu köylü bu kredilerini nasıl ödeyecek? Bu borçlarını nasıl ödeyecek? Kimse de el atmıyor. Yazık değil mi?"
Sözlerini güçlü bir vurguyla bitiren Bilir, tarım sektörünün tüm ekonomi için taşıdığı önemi şu cümlelerle özetledi: "Çiftçi varsa biz varız, çiftçi yoksa biz yokuz. İşçi biterse Türkiye biter. Köylü olmasa şehirli olamaz."
Sıkça Sorulan Sorular
Karacasu'da zeytin fiyatları bu yıl ne kadar düştü?
Zeytin tüccarı Gülsüm Bilir'e göre geçen sezon ortalama 70 lira olan zeytin fiyatı bu yıl 20-25 liraya geriledi. Bilir'in açıklamaları sırasında fiyatın 5 lira daha düştüğü de belirtildi.
Üreticiler neden zeytinlerini toplamıyor?
Bilir'e göre işçi yevmiyesi ve diğer üretim maliyetleri, zeytinden elde edilen geliri aşıyor. Bu nedenle çoğu üretici hasat yapmaktan vazgeçmiş durumda; Bilir bu tabloyu "Yevmiye kurtarmadıktan sonra 'Kuşlar yesin' diyorlar" sözleriyle aktardı.
Bir ton zeytin sıktırma parası ne kadar?
Gülsüm Bilir, yağhanelerde bir ton zeytin için sıktırma parasının 4 bin lira olduğunu söyledi.
Tüccarlar bu süreçten nasıl etkileniyor?
Bilir, günlük 20 ton olan alım kapasitesinin bu sezon 7-8 tona düştüğünü, çiftçilere peşin ödeme yapamaz hale geldiklerini ve 10 günlük ya da aylık ödeme yöntemine geçtiklerini belirtti.
Gülsüm Bilir yetkililere ne talep etti?
Bilir, her ilçenin belediye başkanları ile ziraat odası başkanlarının bir araya gelerek sorunu üst makamlara iletmesini ve devletin bu meseleye el atmasını talep etti.
