Elektrik Dağıtım Hizmetleri Derneği (ELDER) Yönetim Kurulu Başkanı Barış Erdeniz, Türkiye'nin elektrik dağıtım altyapısının önümüzdeki on yılda en az 50 milyar dolarlık yatırıma ihtiyaç duyduğunu açıkladı. Ankara'da bir otelde düzenlenen "Elektrik Dağıtım Sektöründe I. İnovasyon, Yaygınlaştırma ve Girişimci Günleri" etkinliğinde konuşan Erdeniz, Türkiye'nin elektrik tüketiminin 2025'teki 361 teravatsaat seviyesinden 2035'e kadar 510 teravatsaate yükselmesinin beklendiğini de vurguladı. ELDER'in Kasım ayında Antalya'da gerçekleştirilecek COP31 İklim Zirvesi'nde Türkiye elektrik dağıtım sektörünü temsil edeceğini de açıklayan Erdeniz, sektörün hem büyük hem de doğru yönlendirilmiş bir yatırım gücüne ihtiyaç duyduğunun altını çizdi.
Petrol çağından elektrik çağına geçiş
Erdeniz, konuşmasının açılışında enerji dönüşümünün küresel ölçekte bir çağ değişimine işaret ettiğini dile getirdi. "Petrol çağından elektrik çağına geçiyoruz" diyen Erdeniz, yenilenebilir enerji, depolama sistemleri ve dağıtık üretim modellerinin elektrik şebekelerinin rolünü kökten yeniden tanımladığını belirtti. Sanayi, ulaşım, ısınma ve soğutma ile yapay zeka kaynaklı veri merkezlerinde elektrik tüketiminin hızla arttığına dikkat çeken Erdeniz, 2035 hedeflerinin sektöre bu dönüşümde yol gösterici bir işlev üstlendiğini söyledi.
Sektörün mevcut ölçeğini de rakamlarla ortaya koyan Erdeniz, Türkiye'deki elektrik dağıtım sisteminin 81 ilde faaliyet gösteren 21 şirket, 1,6 milyon kilometreyi aşan dağıtım hattı ve 573 binin üzerinde trafoyla 52 milyon tüketiciye kesintisiz enerji sağladığını aktardı.
Özelleştirme sonrasında 33 milyar dolarlık ekonomik katkı
Erdeniz, özelleştirme sürecinin ardından geçen 12 yılda sektörün yaklaşık 20 milyar dolarlık yatırım gerçekleştirdiğini, 13 milyar dolarlık özelleştirme bedeliyle birlikte Türkiye ekonomisine toplam 33 milyar dolarlık katkı sağlandığını ifade etti. Bu yatırımların somut çıktılarını da sıralayan Erdeniz, dağıtım hattı uzunluğu ve trafo sayısının yüzde 67 oranında artırıldığını, 16 milyon yeni abonenin bağlantı talebinin karşılandığını ve müşteri memnuniyetinin yüzde 75 düzeyine çıkarıldığını belirtti.
Kayıp-kaçak oranındaki düşüş ise dikkat çekici bir başarı olarak öne çıktı. Erdeniz'e göre söz konusu oran yüzde 18,5'ten yüzde 8,8'e geriledi; bu iyileşme Türkiye ekonomisine yıllık yaklaşık 3 milyar dolarlık katkı olarak yansıdı. Erdeniz, yalnızca 2025 yılında gerçekleştirilen yatırımın 2,5 milyar doları aştığını da vurgulayarak sahadaki çalışanların bu başarının asıl gücü olduğunu söyledi: "Bu tablonun arkasındaki asıl güç, gece gündüz demeden sahada çalışma arkadaşlarımız."
Tüketim yapısı da değişiyor: Dağıtım 2.0 dönemi
Erdeniz, önümüzdeki dönemde elektrik talebinin yalnızca hacim olarak büyümeyeceğini, talebini yapısının da köklü biçimde dönüşeceğini anlattı. Elektrikli araçlar, ısı pompaları, çatı güneş panelleri ve bataryaların yaygınlaşmasıyla birlikte vatandaşın artık sadece tüketici konumunda kalmayacağını; aynı zamanda üretici ve depolayıcı rolünü de üstleneceğini belirtti.
Bu dönüşümün şebeke yönetimini de temelden etkileyeceğini vurgulayan Erdeniz, akşam saatlerinde aynı sokakta aynı anda şarja bağlanan elektrikli araçların ani bir güç talebi yarattığını, öğle saatlerinde ise çatı panellerinin fazla ürettiği elektriği şebekeye verdiğini, dolayısıyla enerji akışının tek bir gün içinde bile yön değiştirebildiğini aktardı. "Böyle bir şebekeyi, geçmişin işletme alışkanlıklarıyla yönetmemiz mümkün değildir" diyen Erdeniz, sektörün bu dönüşümü "Dağıtım 2.0" olarak tanımladığını açıkladı.
Erdeniz'e göre Dağıtım 2.0, elektriği yalnızca taşıyan bir altyapıdan; üretimi ve tüketimi anlık izleyen, çift yönlü enerji akışına uyum sağlayan, veriyi işletme kararına dönüştüren, akıllı, esnek ve dayanıklı bir platforma geçişi ifade ediyor. Bunun için yalnızca yeni hat ve trafo yatırımı yapmanın yetmeyeceğini, mevcut altyapıdan daha yüksek verim alınması ve her kararın güçlü bir teknik analize dayandırılması gerektiğini de vurguladı.
50 milyar dolarlık yatırım ihtiyacı ve Ar-Ge atılımı
Erdeniz, sektörün son beş yılda 11,2 milyar dolarlık yatırım yaptığını, önümüzdeki beş yılda ise 22 milyar dolarlık yatırım hedeflediğini açıkladı. On yıllık perspektiften bakıldığında ise dağıtım altyapısı için öngörülen yatırım ihtiyacı en az 50 milyar dolar olarak ortaya çıkıyor. Erdeniz, bu büyük dönüşümün yalnızca sermaye yatırımıyla değil, Ar-Ge ve inovasyon kapasitesiyle de desteklenmesi gerektiğine dikkat çekti.
Bu bağlamda EPDK desteğiyle 2014-2026 döneminde elektrik alanında 619 Ar-Ge projesinin kabul edildiğini aktaran Erdeniz, 2025 yılında projelerin yaygınlaştırılmasına yönelik yatırım tutarının 332 milyon liraya ulaştığını bildirdi. 2019'dan bu yana sürdürülen Enerjim Sensin Hızlandırma Programı kapsamında ise 280 girişimin desteklendiğini de ekledi.
ELDER, COP31'de Türkiye'yi temsil edecek
Erdeniz, konuşmasının sonunda Kasım ayında Antalya'da düzenlenecek COP31 İklim Zirvesi'ne ilişkin önemli bir duyuru yaptı. ELDER'in zirvede Mavi Bölge'de Türkiye elektrik dağıtım sektörünü temsil edeceğini belirten Erdeniz, enerji dönüşümünde dağıtım şebekelerinin kritik rolünü ve sektörün teknolojik dönüşümünü uluslararası paydaşlarla paylaşacaklarını söyledi.
"Oradaki mesajımız net olacak: Enerji dönüşümünün görünmeyen kahramanı şebekelerdir" diyen Erdeniz, Bakanlık vizyonu ve EPDK desteğiyle geleceğin elektrik dağıtım sisteminin birlikte inşa edileceğini vurgulayarak konuşmasını tamamladı.
Sıkça Sorulan Sorular
Türkiye'nin elektrik dağıtım sektörü önümüzdeki 10 yılda ne kadar yatırıma ihtiyaç duyuyor?
ELDER Yönetim Kurulu Başkanı Barış Erdeniz'e göre Türkiye'nin elektrik dağıtım altyapısının önümüzdeki 10 yılda en az 50 milyar dolarlık yatırıma ihtiyacı bulunuyor. Sektör son 5 yılda 11,2 milyar dolar yatırım yaparken, gelecek 5 yıl için 22 milyar dolarlık yatırım hedefleniyor.
Türkiye'nin elektrik tüketiminin 2035'te ulaşması beklenen seviye nedir?
Erdeniz, Türkiye'nin elektrik tüketiminin 2025'teki 361 teravatsaat seviyesinden 2035'e kadar 510 teravatsaate yükselmesinin beklendiğini açıkladı. Bu artışın arkında sanayi, ulaşım, ısınma-soğutma ve yapay zeka kaynaklı veri merkezlerindeki talep artışının yanı sıra elektrikli araçlar, ısı pompaları ve güneş panellerinin yaygınlaşması yatıyor.
Elektrik dağıtım sektörü özelleştirme sonrasında ne kadar yatırım yaptı?
Özelleştirme sonrasındaki 12 yılda sektörde yaklaşık 20 milyar dolarlık yatırım gerçekleştirildi. 13 milyar dolarlık özelleştirme bedeliyle birlikte Türkiye ekonomisine toplam 33 milyar dolarlık katkı sağlandı. Bu yatırımlar sayesinde dağıtım hattı uzunluğu ve trafo sayısı yüzde 67 artarken kayıp-kaçak oranı yüzde 18,5'ten yüzde 8,8'e düştü.
ELDER'in "Dağıtım 2.0" olarak tanımladığı dönüşüm ne anlama geliyor?
Dağıtım 2.0, elektriği yalnızca taşıyan geleneksel bir altyapıdan; üretimi ve tüketimi anlık izleyen, çift yönlü enerji akışına uyum sağlayan, veriyi işletme kararına dönüştüren akıllı ve esnek bir platforma geçişi ifade ediyor. Bu dönüşümde vatandaş artık yalnızca tüketici değil; aynı zamanda üretici ve depolayıcı konumuna geçiyor.
ELDER, COP31 İklim Zirvesi'nde nasıl bir rol üstlenecek?
ELDER, Kasım ayında Antalya'da gerçekleştirilecek COP31 İklim Zirvesi'nde Mavi Bölge'de Türkiye elektrik dağıtım sektörünü temsil edecek. Dernek, enerji dönüşümünde dağıtım şebekelerinin kritik rolünü ve sektörün teknolojik dönüşümünü uluslararası paydaşlarla paylaşmayı planlıyor.
