İsrail'de bugün genel seçim yapılıyor. Hamas'ın liderliğindeki bazı Filistinli grupların 7 Ekim 2023'te gerçekleştirdiği saldırıların ardından İsrail seçmeni ilk kez oy kullanıyor. O saldırılarda 1.200 kişi hayatını kaybetmiş, 251 kişi rehin alınmıştı. Gazze Sağlık Bakanlığı verilerine göre ise İsrail'in Gazze'ye yönelik saldırılarında 74 bin kişi yaşamını yitirdi; yüz binlerce Filistinli de evini terk etmek zorunda kaldı.
Son kamuoyu araştırmaları, Başbakan Binyamin Netanyahu ile muhalif lider Gadi Eisenkot arasındaki yarışın başa baş gittiğini gösteriyor. Seçim sonuçlarının ilk olarak 28 Ekim'de netleşmesi, resmi sonuçların ise 4 Kasım'da açıklanması bekleniyor.
Pusulada Hangi Partiler Var?
Netanyahu, seçime iktidar partisi Likud'un adayı olarak giriyor. Koalisyonunda Otzma Yehudit (Yahudi Gücü) ve Dini Siyonizm gibi aşırı sağcı partiler yer alıyor. Bu partilerin talepleri arasında işgal altındaki Batı Şeria'nın ilhak edilmesi ve Filistinlilerin Gazze'den sürülmesi bulunuyor. Likud içinde de yerinden edilmiş Filistinlilerin Gazze'den "göç etmesi" çağrısı yapanlar mevcut.
Netanyahu'nun başlıca rakibi Eisenkot, 2019'a kadar İsrail'in genelkurmay başkanlığını yürüttü. Gazze'deki çatışmaların ilk aylarında asker oğlunu kaybeden Eisenkot, 2024'e kadar Netanyahu'nun savaş kabinesinde görev aldı; o yıl Netanyahu'nun çatışma merkezli politikalarına tepki göstererek istifa etti. 2025'te merkez sağda konumlandırdığı Yashar (Doğru veya Dürüst) adlı partiyi kurdu ve seçim kampanyasını 7 Ekim saldırılarına yol açan güvenlik zafiyetleri üzerinden hesap sorulması ekseninde yürüttü.
Eisenkot'u desteklemesi beklenen muhalif partiler arasında eski Başbakan Naftali Bennett ile eski Dışişleri Bakanı Yair Lapid'in Yachad (Birlikte) Partisi yer alıyor. Bennett, partisini "sağ kanatlı, liberal Siyonist" olarak tanımlıyor ve Yachad'ın Filistinli partilerle ittifak yapmayacağını ima ediyor. Avigdor Lieberman'ın Yisrael Beiteinu (Evimiz İsrail) Partisi de Netanyahu karşıtı blok içinde konumlanıyor; bu "milliyetçi sağcı" parti Filistinlilerle nüfus ve toprak mübadelesi yapılmasını savunuyor. Demokratlar ise İsrail İşçi Partisi ve solcu Meretz'in birleşiminden oluşuyor; liderliğini eski general Yair Golan yapıyor ve parti hedefini "Netanyahu hükümetinin devrilmesini sağlayacak güçlü demokratik taban oluşturmak" olarak açıklıyor.
Türkiye'ye Bakış: Netanyahu ile Eisenkot Arasındaki Fark
İsrail Bölgesel Dış Politika Enstitüsü (Mitvim) tarafından Haziran'da yayımlanan bir ankete göre İsrail halkının yüzde 54'ü Türkiye ile ilişkileri düzeltmek için diplomatik çaba gösterilmesini destekliyor. Ankete katılanların yüzde 28'i ise Türkiye'yi güvenlik tehdidi olarak görüyor ve İsrail'in Türkiye'nin bölgedeki nüfuzunu kısıtlaması gerektiğini savunuyor.
Netanyahu hükümeti Türkiye'yi ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ı sert dille eleştiriyor. Erdoğan, Netanyahu'nun seçim afişlerinde New York Belediye Başkanı Zohran Mamdani, İran dini lideri Müctaba Hamaney ve Hizbullah lideri Naim Kasım ile birlikte yer aldı. Afişlerde İbranice "Netanyahu'nun kaybetmesini istiyorlar" ve "Kazanmalarına izin vermeyin" yazıyordu.
Söylem düzeyinde gerilim yüksek olsa da Netanyahu hükümeti ile Ankara arasında özellikle Suriye'de çatışmazlığın sağlanması için mekanizmalar kuruldu. İsrail, 18 Ağustos'ta Suriye'nin kuzeyindeki Ebu Zuhur Hava Üssü'ne saldırı düzenledi ve bunu Türkiye'nin söz konusu üsse "askeri yığınağını engellemek" amacıyla yaptığını açıkladı. Türkiye İsrail'in bu iddialarını reddetti, Suriye de böyle bir planın olmadığını açıkladı.
Eisenkot'un Türkiye hakkında doğrudan hasmane bir açıklaması bulunmuyor. Ancak 6 Ekim'de Times of Israel gazetesine verdiği demeçte Suriye hükümetiyle mutabakata varmak için ülkedeki tüm yabancı askerlerin çekilmesi gerektiğini söyledi. Eisenkot, daha önce de Türkiye'nin Gazze'ye yönelik barış planında yer almasını eleştirmişti. Eisenkot'u desteklemesi beklenen Bennett ve Lapid, Türkiye-İsrail ilişkilerinin normalleştiği ve büyükelçiliklerin yeniden açıldığı 2022'de iktidardaydı. Ancak Bennett sonraki yıllarda Türkiye'ye yönelik sert açıklamalar yaptı; Türkiye'yi "Yeni İran" olarak nitelendirmesi Ankara'da büyük tepkiyle karşılandı. Demokratların lideri Yair Golan ise İsrail'in Suriye'deki hava üssüne saldırısını eleştirerek bunun Türkiye ile çatışma riskini artırdığını ve İsrail'in başta ABD olmak üzere müttefikleriyle arasını açtığını savundu.
Arap Partilerin Kritik Rolü
İsrail nüfusunun beşte birini Filistinli ve Arap kökenli vatandaşlar oluşturuyor. Bu seçimde İsrailli Arapları temsilen iki parti yarışıyor: üç partinin bir araya gelmesiyle oluşan Ortak Arap Listesi ve 2021'e kadar bu listenin parçası olan Ra'am. Mansur Abbas liderliğindeki Ra'am, 2021 seçimlerinden sonra Bennett ve Lapid'in koalisyonuna katılarak İsrail hükümetinde yer alan ilk Arap parti olmuştu. Parti bu seçimler için ilk kez Knesset'te Yahudi bir aday çıkaracağını açıkladı.
İsrail'in Merkez Seçim Komitesi Eylül'de iki partinin seçime girmesini yasakladı; ancak Yüksek Mahkeme bu kararı reddetti. Anketler, her iki ana bloğun da 120 sandalyeli Knesset'te yaklaşık 50'şer sandalye kazanabileceğini, 13 ya da 14 sandalyenin ise Arap partilerine gidebileceğini gösteriyor. Bu tablo Arap partileri teorik olarak seçimin belirleyici unsuru haline getiriyor. Bununla birlikte Yahudi partilerin neredeyse tamamı Arap partilerle iş birliği yapmayı reddediyor; Arap partilerin Netanyahu karşıtı koalisyona resmen katılmak yerine dışarıdan destek verme ihtimali de gündemde.
Gazze ve Batı Şeria: İki Aday Arasındaki Benzerlikler ve Ayrışmalar
Gazze'de bir yılı aşkın süredir ateşkes olmasına karşın bölgenin yarısını kontrol eden İsrail, Hamas'a yönelik saldırılarını sürdürüyor. Netanyahu'nun yeniden seçilmesi durumunda mevcut Gazze politikasını devam ettirmesi ve koalisyon ortaklarının Filistinlilerin Gazze'den çıkarılması taleplerini gündemde tutması bekleniyor.
Eisenkot'un Hamas konusundaki tutumu ise Netanyahu'nunkine benzer bir çizgide: muhalif lider, gerek askeri yollarla gerekse ABD önderliğindeki barış planı aracılığıyla Hamas'ın Gazze'deki yönetimini 18 ay içinde sonlandırmayı taahhüt ediyor. Batı Şeria'da ise Yahudi yerleşimcilerin Filistinlilere yönelik saldırıları giderek şiddetleniyor; BM verilerine göre uluslararası hukuka aykırı olan yerleşimler büyümeye devam ediyor. Netanyahu mevcut genişleme politikalarını sürdürmek isterken Eisenkot, yerleşimleri genel olarak desteklese de Batı Şeria'yı ikiye bölecek tartışmalı "E1 yerleşimi" projesine karşı çıkıyor ve aşırılıkçı Yahudi yerleşimcileri eleştiriyor. Her iki aday da Filistin'in bağımsızlığını öngören iki devletli çözümü desteklemiyor.
Hükümet Nasıl Kurulacak?
İsrail'de yeni bir hükümet kurulabilmesi için bir partinin ya da koalisyonun Knesset'teki 120 sandalyenin en az 61'ini kazanması gerekiyor. Genellikle tek bir parti bu eşiğe ulaşamadığından hükümetler koalisyonlarla kuruluyor. 61 sandalyeye ulaşılamaması durumunda oy çokluğu ve dışarıdan destekle azınlık hükümeti de mümkün. İsrail medyası sandık çıkış anketlerini Türkiye saatiyle 23.00'te yayımlamaya başlayacak; ilk sonuçların 28 Ekim'de, resmi sonuçların ise 4 Kasım'da açıklanması bekleniyor.
Cumhurbaşkanı Isaac Herzog, seçim sonrasında parti liderleriyle istişare ederek hükümet kurma ihtimali en yüksek olan ismi görevlendirecek. Görevlendirilen siyasetçinin hükümeti kuramaması durumunda süreç sırasıyla ikinci bir partiye, gerekirse üçüncü bir isme uzanabilecek. Hükümet yine de kurulamazsa seçimler yenilenecek ve bu senaryoda Netanyahu geçici başbakan olarak görevde kalacak. Hatırlatmak gerekir ki 2019-2022 yılları arasında hükümet kurulamaması nedeniyle İsrail'de beş kez seçim yapılmıştı.
Sıkça Sorulan Sorular
İsrail'de bu seçim neden önemli?
Bu seçim, Hamas'ın liderliğindeki bazı Filistinli grupların 7 Ekim 2023'te İsrail'e yönelik saldırılar düzenlemesinin ardından yapılan ilk genel seçim olması nedeniyle kritik önem taşıyor. Saldırılarda 1.200 kişi hayatını kaybetmiş, 251 kişi rehin alınmıştı.
Gadi Eisenkot kim ve Netanyahu'ya nasıl rakip oldu?
Eisenkot, 2019'a kadar İsrail Genelkurmay Başkanlığı görevini yürüttü. Gazze çatışmalarının ilk döneminde asker oğlunu kaybetti ve 2024'e kadar Netanyahu'nun savaş kabinesinde yer aldı. O yıl Netanyahu'nun politikalarına tepki göstererek istifa etti ve 2025'te Yashar adlı yeni partiyi kurarak seçim kampanyasını 7 Ekim güvenlik zafiyetleri üzerinden yürüttü.
İsrail halkı Türkiye ile ilişkiler konusunda ne düşünüyor?
İsrail Bölgesel Dış Politika Enstitüsü Mitvim'in Haziran'da yayımladığı ankete göre İsraillilerin yüzde 54'ü Türkiye ile ilişkilerin düzeltilmesi için diplomatik çaba gösterilmesini destekliyor. Yüzde 28'i ise Türkiye'yi güvenlik tehdidi olarak nitelendiriyor.
Arap partiler bu seçimde belirleyici olabilir mi?
Anketler, her iki ana bloğun da yaklaşık 50'şer sandalye kazanabileceğini ve 13-14 sandalyenin Arap partilerine gidebileceğini gösteriyor. Bu tablo Arap partileri teorik olarak kilit konuma getiriyor; ancak Yahudi partilerin neredeyse tamamı Arap partilerle iş birliği yapmayı reddediyor.
Seçim sonuçları ne zaman açıklanacak?
İsrail medyasının sandık çıkış anketlerini Türkiye saatiyle 23.00'te yayımlaması bekleniyor. İlk sonuçların 28 Ekim'de netleşmesi, resmi sonuçların ise 4 Kasım'da ilan edilmesi öngörülüyor.
