2027 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı çerçevesinde Türkiye'de kentsel dönüşüm sürecini hızlandıracak önemli adımlar atılacak. Türkiye'nin önemli bir bölümünün deprem başta olmak üzere çeşitli afet riskleri taşıdığı gözetilerek, standartlara uygun olmayan yapı stokunun dönüşümüne yönelik çalışmalar yoğunlaştırılacak. Bu doğrultuda hem yasal düzenlemeler hem de toplumsal farkındalığı artıracak programlar gündeme gelecek.
Mevzuat Düzenlemesiyle Strateji Belgesi Zorunlu Hale Geliyor
Programda öne çıkan en kritik adımlardan biri, kentsel dönüşüm strateji belgelerinin hazırlanmasının yasal bir zorunluluk haline getirilmesi. Bu amaçla mevzuat düzenlemesi yapılacak. Söz konusu düzenlemeyle kentsel dönüşüm uygulamalarının şehirlerin dokusuna, estetiğine ve kimliğine uygun biçimde, yerinde dönüşüm anlayışıyla hayata geçirilmesi hedefleniyor. Farklı kentsel sorunları ve dönüşüm ihtiyaçlarını dikkate alan bütüncül uygulamaların geliştirilmesi de bu sürecin ayrılmaz bir parçası olarak değerlendiriliyor.
İstanbul başta olmak üzere dönüşüm ihtiyacı bulunan alanlarda çalışmalar, ilgili bölgelerin çevresel, sosyal ve ekonomik özellikleri esas alınarak yürütülecek. Kentsel dönüşüm uygulamalarında alanların özelliklerine ve kentlerin ihtiyaçlarına uygun farklı dönüşüm modellerinin geliştirilmesi de hedefler arasında yer alıyor.
İhtisas Mahkemeleri Kurulacak, Hukuki Süreçler Hızlanacak
Kentsel dönüşüm uygulamalarında sıkça yaşanan hukuki anlaşmazlıkların daha etkin biçimde çözüme kavuşturulması amacıyla ihtisas mahkemelerinin oluşturulmasına yönelik çalışmalar yürütülecek. Bu mahkemeler sayesinde dönüşüm süreçlerinde karşılaşılan hukuki sorunların giderilmesi, uzlaşma aşamalarında katılımcılığın artırılması ve anlaşmazlıkların daha hızlı sonuçlandırılması planlanıyor. Böylece hem vatandaşların hem de uygulamacıların önünde biriken hukuki engellerin önüne geçilmesi amaçlanıyor.
Mevcut Tabloya Bakış: 59 İlde 292 Riskli Alan
6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun kapsamında bugüne kadar 59 ilde toplam 292 riskli alan ilan edildi. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından lisanslandırılan üniversiteler, kamu kurumları, sivil toplum kuruluşları, yapı denetim kuruluşları ve yapı laboratuvarları dahil 1.696 kurum ve kuruluş riskli yapıların tespitine yönelik çalışmalar yürütüyor.
Bu çalışmalar sonucunda 1 milyon 480 bin bağımsız birimin riskli olduğu belirlendi. Dönüşüm alanlarıyla birlikte kentsel dönüşüm kapsamına alınan toplam bağımsız birim sayısı ise 2 milyon 761 bine ulaştı.
'Yarısı Bizden' Kampanyasında 86,7 Milyar Lira Destek
İstanbul'da sürdürülen 'Yarısı Bizden' kampanyası kapsamında şimdiye dek 70 bin 416 bağımsız birim için 86,7 milyar lira destek sağlandı. Kampanya, konut sahiplerine 875 bin lira hibe, 875 bin lira kredi ve 125 bin lira tahliye desteği olmak üzere toplam 1 milyon 875 bin liralık destek imkânı sunuyor.
Olası Marmara Depremine Karşı Dönüşüm Önceliklendirilecek
Olası Marmara depremine karşı hazırlık kapsamında riskli yapı stokunun yenilenmesine yönelik çalışmalar da 2027 programının öncelikleri arasında yer alıyor. Kentsel dönüşüm konusunda toplumsal farkındalığın artırılması ve teşvik edici programlarla dönüşüm sürecine hız kazandırılması planlanıyor. Dönüşüm alanlarının belirlenmesinde ve önceliklendirilmesinde afet ile iklim tehlikeleri, yapı stokunun mevcut risk durumu ile toplumsal ve ekonomik güçlükler belirleyici kriterler arasında sayılıyor.
Afetlere karşı dirençli yerleşim alanları oluşturulması, sürdürülebilir şehirleşme ilkelerine uygun bir yapılaşmanın sağlanması ve sosyal yapının ihtiyaçlarına yanıt veren kentsel dönüşüm programlarına ağırlık verilmesi, Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı'nın temel hedefleri arasında konumlanıyor.
Sıkça Sorulan Sorular
Kentsel dönüşüm strateji belgesi zorunluluğu nasıl hayata geçirilecek?
2027 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı'na göre kentsel dönüşüm strateji belgelerinin hazırlanmasını zorunlu kılmak amacıyla bir mevzuat düzenlemesi yapılacak. Bu düzenlemenin ayrıntıları henüz kamuoyuyla paylaşılmadı.
İhtisas mahkemeleri kentsel dönüşüm sürecine nasıl katkı sağlayacak?
Planlanan ihtisas mahkemeleri, dönüşüm uygulamalarında karşılaşılan hukuki sorunların giderilmesini, uzlaşma süreçlerinde katılımcılığın artırılmasını ve anlaşmazlıkların daha hızlı çözüme kavuşturulmasını hedefliyor.
'Yarısı Bizden' kampanyası kapsamında ne kadar destek veriliyor?
İstanbul'da yürütülen 'Yarısı Bizden' kampanyası, konut sahiplerine 875 bin lira hibe, 875 bin lira kredi ve 125 bin lira tahliye desteği olmak üzere toplam 1 milyon 875 bin liralık destek imkânı sunuyor. Kampanya kapsamında bugüne kadar 70 bin 416 bağımsız birim için 86,7 milyar lira destek sağlandı.
Türkiye'de kaç bağımsız birim riskli olarak tespit edildi?
Yapılan çalışmalar kapsamında 1 milyon 480 bin bağımsız birimin riskli olduğu tespit edildi. Dönüşüm alanlarıyla birlikte kentsel dönüşüm kapsamına alınan toplam bağımsız birim sayısı ise 2 milyon 761 bine ulaştı.
Riskli yapıların tespitinde hangi kurumlar görev yapıyor?
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından lisanslandırılan üniversiteler, kamu kurumları, sivil toplum kuruluşları, yapı denetim kuruluşları ve yapı laboratuvarları dahil toplam 1.696 kurum ve kuruluş riskli yapıların tespitine yönelik faaliyetlerini sürdürüyor.
