ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) Komutanı Amiral Brad Cooper, ABD Başkanı Donald Trump'a İran'daki savaşın mevcut durumu ve devam eden deniz ablukası konusunda kapsamlı bir brifing verdi. İki ABD'li yetkilinin açıklamalarına dayanan Axios haberine göre görüşme, 3 Kasım ara seçimlerinin ardından İran'a yönelik geniş çaplı askeri saldırıların yeniden başlatılması ihtimaline ilişkin hazırlıkların masada olduğu bir dönemde gerçekleşti.
Toplantıda Ele Alınan Konular
Cooper, brifingde özellikle ABD'nin İran'a uyguladığı deniz ablukasının etkileri üzerinde durdu. Hürmüz Boğazı'ndan petrol tankerlerinin küresel enerji piyasalarına kesintisiz ulaşmasını sağlamaya yönelik operasyonlar da görüşmenin gündem maddelerinden birini oluşturdu. Bunların yanı sıra ABD ordusunun Hazine Bakanlığı ile koordineli biçimde yürüttüğü ekonomik baskı kampanyası hakkında da Trump'a bilgi verildi.
Toplantı yalnızca ikili bir görüşmeyle sınırlı kalmadı; Savunma Bakanı Pete Hegseth, Hazine Bakanı Scott Bessent, Genelkurmay Başkanı Dan Caine, Başkan Yardımcısı JD Vance ve Beyaz Saray Özel Temsilcisi Steve Witkoff de toplantıya katılan üst düzey isimler arasında yer aldı. Beyaz Saray ve CENTCOM ise görüşmeye ilişkin herhangi bir yorum yapmadı.
Trump'ın İran Politikasında İki Paralel Seçenek
Axios'un aktardığına göre Trump, İran meselesinde iki seçeneği eş zamanlı olarak değerlendiriyor. Washington, bir yandan müzakerelerin yeniden başlamasını sağlayacak bir diplomatik çıkış yolu ararken, diğer yandan ara seçimlerin ardından geniş çaplı askeri operasyonların yeniden devreye sokulması ihtimaline karşı da hazırlık içinde. Trump bu durumu bizzat şu sözlerle özetledi: "İşi bitirmemiz gerekiyor, ya bir anlaşmayla ya da başka bir yolla. Müzakerelerin başarılı olup olamayacağını göreceğiz."
Ara Seçim Sonrası Saldırı Senaryosu
Axios, bir önceki gün yayımladığı haberde ABD, İsrail ve bölgeden üç kaynağa dayanarak, taraflar arasında bir anlaşmaya varılamaması durumunda ara seçimlerin hemen ardından İran'a yönelik saldırıların yeniden başlamasının olası göründüğünü bildirmişti. Haberde ayrıca İsrail Genelkurmay Başkanı Eyal Zamir'in hafta başında Cooper ile olası saldırılar öncesindeki koordinasyonu görüştüğü de aktarıldı.
ABD'li ve İsrailli yetkililere göre gündemde tutulan olası operasyon, İran'ın yönetim kadrosu, enerji tesisleri, nükleer tesisleri ve diğer altyapı hedeflerine yönelik yaklaşık bir hafta sürecek geniş çaplı saldırıları kapsayabilir.
Katar Öncülüğünde Diplomatik Girişim Sürüyor
Askeri hazırlıkların gündemi meşgul ettiği bu dönemde, yeni bir çatışmayı önlemeye yönelik diplomatik trafik de durmuş değil. Katar öncülüğünde yürütülen ve Türkiye, Suudi Arabistan ile Pakistan'ın destek verdiği girişim çerçevesinde Katar, İran'ın bazı ABD yaptırımlarının hafifletilmesi karşılığında BM denetçilerinin saldırılarda zarar gören nükleer tesislere yeniden erişimine izin vermesini öngören bir formül üzerinde çalışıyor.
Arabulucular ayrıca iki taraf arasındaki temel görüş ayrılıklarını gidermeye çalışıyor: ABD, İran'ın zenginleştirilmiş uranyum stokundan vazgeçmesini talep ederken İran, deniz ablukasının kaldırılmasını ve dondurulan varlıklarının serbest bırakılmasını şart koşuyor. Axios'a göre Katar, ABD Başkan Yardımcısı Vance'ın İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi Sekreteri Muhsin Rızai'ye gönderdiği mektubu da Tahran'a iletti. Söz konusu mektupta Vance, müzakerelerin yeniden başlamasını önerirken görüşmelerin İran'ın nükleer programını kapsaması gerektiğini vurguladı.
ABD'nin Ankara Büyükelçisi: Anlaşmaya Çok Yakınız
ABD'nin Ankara Büyükelçisi ve Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack, CNN'e yaptığı açıklamada ABD ile İran'ın gerilimi düşürecek bir anlaşmaya "çok yakın" olduğunu söyledi. Barrack, kapsamlı bir çözümün hemen sağlanamayabileceğini, ancak tarafların bir "mola" noktasına ulaşabileceğini ifade etti.
Sıkça Sorulan Sorular
CENTCOM Komutanı Cooper, Trump'a hangi konularda brifing verdi?
Axios'un haberine göre Cooper, Trump'a İran'daki savaşın mevcut durumu, ABD'nin İran'a uyguladığı deniz ablukasının etkileri, Hürmüz Boğazı'ndan petrol tankerlerinin küresel enerji piyasalarına ulaşmasını sağlamaya yönelik operasyonlar ve ABD ordusunun Hazine Bakanlığı ile koordineli yürüttüğü ekonomik baskı kampanyası hakkında bilgi verdi.
Toplantıya hangi üst düzey isimler katıldı?
Habere göre toplantıya Savunma Bakanı Pete Hegseth, Hazine Bakanı Scott Bessent, Genelkurmay Başkanı Dan Caine, Başkan Yardımcısı JD Vance ve Beyaz Saray Özel Temsilcisi Steve Witkoff katıldı.
Ara seçimlerin ardından İran'a yönelik askeri operasyon ihtimali nedir?
Axios, ABD, İsrail ve bölgeden üç kaynağa dayanarak, anlaşmaya varılamaması halinde 3 Kasım ara seçimlerinin hemen ardından İran'a yönelik saldırıların yeniden başlamasının olası göründüğünü bildirdi. Söz konusu operasyonun İran'ın yönetim kadrosu, enerji tesisleri, nükleer tesisleri ve diğer altyapı hedeflerini kapsayabileceği aktarıldı.
Diplomatik süreçte hangi ülkeler arabuluculuk yapıyor?
Katar öncülüğünde yürütülen diplomatik girişime Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan destek veriyor. Katar, taraflar arasındaki görüş ayrılıklarını gidermek için çeşitli formüller üzerinde çalışırken, Vance'ın İran'daki yetkiliye gönderdiği mektubu da Tahran'a iletti.
Tom Barrack, ABD-İran müzakereleri hakkında ne söyledi?
ABD'nin Ankara Büyükelçisi Tom Barrack, CNN'e yaptığı açıklamada ABD ile İran'ın gerilimi azaltacak bir anlaşmaya "çok yakın" olduğunu belirtti. Barrack, kapsamlı bir çözümün hemen gerçekleşmeyebileceğini, ancak tarafların bir "mola" noktasına ulaşabileceğini söyledi.
