Anayasa Mahkemesi (AYM), okul değiştirme disiplin cezasına çarptırılan iki lise öğrencisinin eğitim haklarının ihlal edildiğine karar verdi. Resmi Gazete'de yayımlanan karara göre yüksek mahkeme, her iki öğrenciye ayrı ayrı 50'şer bin lira manevi tazminat ödenmesine hükmetti ve davaların yeniden görülmesi için dosyaları idare mahkemelerine gönderdi.
Öğrencilere Verilen Disiplin Cezaları
Farklı özel eğitim kurumlarında öğrenim gören iki lise öğrencisi, ayrı gerekçelerle okul değiştirme cezasıyla karşı karşıya kaldı. R.N.D. adıyla bilinen öğrenciye 2024 yılında 'yönetici ve öğretmenlere sözlü saldırılarda bulunduğu ve tehdit ettiği' gerekçesiyle bu ceza uygulandı. M.R. ise 2023 yılında 'sosyal medya paylaşımlarında başka bir öğrenciyi tehdit edici ifadeler kullandığı ve hakaret ettiği' iddiasıyla aynı disiplin yaptırımına maruz kaldı.
Her iki ceza da olay tarihlerinde yürürlükte bulunan Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği hükümlerine dayandırılarak tesis edildi.
İdare Mahkemeleri Davaları Reddetti
Öğrenciler, haklarında uygulanan okul değiştirme cezalarının iptali için idare mahkemelerinde dava açtı. Ancak açılan davalar idare mahkemelerince reddedildi. Bu ret kararlarının ardından öğrenciler, temel haklarının çiğnendiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuruda bulundu.
AYM: Eğitim Hakkı İhlal Edildi
Bireysel başvuruları değerlendiren Anayasa Mahkemesi, Anayasa'nın 42. maddesinde güvence altına alınan eğitim hakkının ihlal edildiğine hükmetti. Yüksek mahkeme, ihlal sonuçlarının ortadan kaldırılması amacıyla yeniden yargılama yapılmak üzere kararın idare mahkemelerine gönderilmesine karar verdi. Bunun yanı sıra AYM, her iki öğrenciye 50'şer bin lira manevi tazminat ödenmesini de hükme bağladı.
Kararın Gerekçesi: Kanuni Dayanak Eksikliği
AYM'nin kararında öne çıkan temel nokta, uygulanan disiplin cezasının kanuni dayanağının bulunmamasıydı. Kararın gerekçesinde, Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği'nin 'Dayanak' başlıklı 3. maddesinde atıfta bulunulan kanun ve kanun hükmünde kararnamelerde, ortaöğretim öğrencilerine uygulanabilecek disiplin suç ve cezalarına ilişkin herhangi bir hükmün yer almadığı tespit edildi.
Kararda, söz konusu disiplin cezasının yalnızca bir yönetmelik hükmüne dayandırıldığı vurgulandı. AYM, yönetmeliğin 'ortaöğretim öğrencilerinin disiplin suçlarıyla ilgili genel ilkeleri ortaya koyan, bu suçların çerçevesini çizen ve disiplin cezalarını gerektiren eylemleri genel hatlarıyla da olsa belirleyen, belirli amacı gerçekleştirmeye elverişli, amaç ve kapsamı belirlenebilir veya öngörülebilir herhangi bir kanuni düzenleme olmadığını' açıkça ifade etti.
Bu tespitlerden hareketle mahkeme, başvurucuların eğitim hakkına yapılan müdahalenin kanuni dayanaktan yoksun olduğu sonucuna ulaştı ve Anayasa'nın 42. maddesinin ihlal edildiğine karar verilmesi gerektiğini hükme bağladı.
Sıkça Sorulan Sorular
AYM hangi öğrenciler hakkında ihlal kararı verdi?
Anayasa Mahkemesi, farklı özel eğitim kurumlarında öğrenim gören R.N.D. ve M.R. adıyla bilinen iki lise öğrencisinin eğitim haklarının ihlal edildiğine hükmetti.
Öğrencilere neden okul değiştirme cezası verilmişti?
R.N.D.'ye 2024 yılında yönetici ve öğretmenlere sözlü saldırı ve tehdit gerekçesiyle, M.R.'ye ise 2023 yılında sosyal medya paylaşımlarında başka bir öğrenciyi tehdit ettiği ve hakaret ettiği gerekçesiyle okul değiştirme disiplin cezası uygulandı.
AYM bu cezaları neden hak ihlali olarak değerlendirdi?
Mahkeme, uygulanan disiplin cezalarının yalnızca bir yönetmelik hükmüne dayandırıldığını, oysa ortaöğretim öğrencilerine yönelik disiplin suç ve cezalarını düzenleyen herhangi bir kanuni dayanağın bulunmadığını tespit etti. Bu gerekçeyle Anayasa'nın 42. maddesindeki eğitim hakkının ihlal edildiğine karar verdi.
Öğrencilere ne kadar tazminat ödenmesine karar verildi?
AYM, her iki öğrenciye ayrı ayrı 50'şer bin lira manevi tazminat ödenmesine hükmetti.
Davanın bundan sonraki süreci nasıl işleyecek?
Anayasa Mahkemesi, ihlal sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmak üzere kararın idare mahkemelerine gönderilmesine karar verdi.
