Türkiye'nin önemli elma üretim merkezlerinden Isparta'da üreticiler, bu yıl açıklanan alım fiyatları ve ürünlerini satmakta yaşadıkları güçlükler nedeniyle sert tepki gösteriyor. Geçen yıl kilogramı 12 liraya kadar alıcı bulan meyve suyu elmasının fiyatı bu yıl 2,5-3 liraya kadar geriledi. ANKA Haber Ajansı'na konuşan üreticiler, işçilikten gübreye, ilaçtan mazota kadar birçok kalemde artan giderlerinin açıklanan fiyatların çok üzerinde kaldığını ve bu durumun kendilerini ağır zarara uğrattığını vurguladı.
Fiyatlar Dörtte Birine İndi, Üreticiler Çaresiz Kaldı
Üretici Tahsin Taşbaş, geçen yıl 12 liraya sattıkları meyve suyu elmasının bu yıl 3 lira seviyesine kadar düştüğünü belirtti. Şirketlerin fiyatları sürekli değiştirdiğini de dile getiren Taşbaş, yaşanan süreci şöyle anlattı: "Çiftçinin geçen sene 12 liraya sattığı bu meyve suyu elma şu anda 3 lira. Canı sıkılan şirketler bazen 3'e indiriyorlar. Çiftçiyle sanki oynanıyor." Isparta ve Eğirdir'de, özellikle Boğazova bölgesinde yetişen elmaların kaliteli bir aromaya sahip olduğunu ifade eden Taşbaş, bu ürüne sahip çıkılması gerektiğini de sözlerine ekledi.
Taşbaş'ın aktardığına göre bu yıl tüccarlar da bölgede bulunmuyor. Depoların dolduğunu, üreticilerin ürünlerini satmakta ciddi biçimde zorlandığını belirten Taşbaş, meyve suyu fabrikalarının önünde çok sayıda tırın beklediğini ve çiftçinin elindeki ürünün ne zaman alınacağının belirsiz olduğunu söyledi. Üreticilerin ilaç, gübre ve işçilik borçlarını ödemekte güçlük çektiğini de vurgulayan Taşbaş, "Bu elma o çiftçinin aslında çalıştırdığı insanlara vereceği para" diye konuştu.
Otuz Yıllık Çiftçi: Tekliflere Göre Zarardayız
Yaklaşık 30 yıldır çiftçilik yapan Ali İhsan Ünver, elma üretiminin yıl boyunca hem emek hem de masraf gerektirdiğini söyledi. Ünver, geçen yıl kilogramı 50 liraya kadar satabildikleri elma için bu yıl yalnızca 10-15 lira seviyesinde teklifler aldıklarını belirtti. Meyve suyu elmasında ise tablonun daha da ağır olduğunu ifade eden Ünver, fiyatın 12 liradan 3 liraya gerilediğini aktardı.
Üretim maliyetlerine dikkat çeken Ünver, bir işçinin günlük yevmiyesinin 2 bin lira olduğunu hatırlatarak durumu şöyle özetledi: "Elmanın ilaç masrafı, gübre masrafı, su giderleri var, elektrik giderleri var, mazot giderleri var. Yani verilen tekliflere göre, fiyat tekliflerine göre zarardayız." Ünver'in bu sözleri, üreticilerin yalnızca düşük satış fiyatıyla değil, aynı zamanda yükselen girdi maliyetleriyle de aynı anda boğuştuğunu gözler önüne serdi.
Depolarda Çürüyen Elmalar, Belirsiz Bir Gelecek
Yaklaşık 40 yıldır elmacılık yapan Ali Çiftçi de benzer bir tablo çizdi. Çiftçi, geçen yıldan kalan ürünlerin hâlâ depolarda beklediğini ve meyve suyu elmasının düşük fiyatla alındığını belirtti. Geçen yıl 12-13 lira seviyesinde seyreden meyve suyu elması fiyatının bu yıl 2,5-3 liraya kadar gerilediğini söyleyen Çiftçi, depolardaki elmaların bir bölümünün çürüdüğünü de ekledi.
Dalındaki elmanın kilogram fiyatının ise 15-30 lira arasında değiştiğini aktaran Çiftçi, ürününü satabilenlerin sattığını, satamayanların elmalarını soğuk hava depolarında muhafaza etmeye çalıştığını dile getirdi. Tablonun ağırlığını vurgulamak için "Elmanın sonu hiç iyi gözükmüyor" ifadesini kullanan Çiftçi, sektördeki kaygıların ne denli derin olduğunu gözler önüne serdi.
Çözüm Yolu Olarak İhracat Talebi Öne Çıkıyor
Üreticiler arasında çözüm konusunda öne çıkan en güçlü talep, ihracatın önünün açılması yönünde. Ali Çiftçi, Türkiye genelinde elma üretiminin iç talebi karşılamaktan fazla olduğunu ve bu fazlanın piyasayı baskı altına aldığını vurguladı. Çiftçi konuyu şöyle açıkladı: "Önü nasıl açılacak derseniz, önü yurt dışına ihracat. Ana sebeplerinden bir tanesi budur. Bu ihracat olmadığı müddetçe Türkiye genelinde elma üretimi fazla. Dolayısıyla çekmiyor. Çekmeyince işte elma bu şekilde depolarda bekliyor."
Üreticiler, Isparta ve Eğirdir'de özellikle Boğazova bölgesinde yetiştirilen elmaların kaliteli aromasıyla öne çıktığını ve bu ürünün ihracat için ciddi bir potansiyel taşıdığını düşünüyor. Tahsin Taşbaş da bu değerli ürüne sahip çıkılması gerektiğini dile getiren isimler arasında yer aldı. Üreticilere göre iç piyasadaki tıkanıklığın aşılabilmesi için dış pazarlara açılmak kaçınılmaz bir adım niteliği taşıyor.
Sıkça Sorulan Sorular
Isparta'da meyve suyu elmasının kilogram fiyatı geçen yıla kıyasla ne kadar değişti?
Geçen yıl kilogramı 12 liraya kadar alıcı bulan meyve suyu elmasının fiyatı bu yıl 2,5-3 lira seviyesine kadar geriledi. Bazı üreticiler fiyatın zaman zaman daha da aşağı indiğini belirtiyor.
Üreticiler hangi maliyet kalemlerinden şikâyet ediyor?
Üreticiler; ilaç, gübre, su, elektrik ve mazot giderlerinin yanı sıra işçilik maliyetlerini de sıralıyor. Ali İhsan Ünver, bir işçinin günlük yevmiyesinin 2 bin lira olduğunu belirterek mevcut alım fiyatlarıyla zararda olduklarını söyledi.
Depolardaki elmalara ne oluyor?
Ali Çiftçi, geçen yıldan kalan ürünlerin depolarda beklemeye devam ettiğini ve bir bölümünün çürüdüğünü aktardı. Ürününü satamayan üreticiler elmalarını soğuk hava depolarında muhafaza etmeye çalışıyor.
Üreticiler soruna çözüm olarak ne talep ediyor?
Üreticiler, iç piyasadaki arz fazlasının önüne geçilmesi için ihracatın önünün açılmasını talep ediyor. Ali Çiftçi, ihracat olmadığı sürece Türkiye genelinde elma üretiminin iç talebi aşacağını ve bu durumun fiyatları baskı altında tutmaya devam edeceğini vurguladı.
Bölgede tüccarların durumu nasıl?
Tahsin Taşbaş, bu yıl tüccarların bölgede bulunmadığını dile getirdi. Depoların dolduğunu ve meyve suyu fabrikalarının önünde çok sayıda tırın beklediğini aktaran Taşbaş, çiftçinin elindeki ürünün ne zaman alınacağının belirsiz olduğunu ifade etti.
