Hollanda merkezli bankacılık ve finans kuruluşu ING, 3 Kasım'da yapılacak ABD ara seçimlerinin küresel ekonomi üzerinde üç kritik alanda belirleyici sonuçlar doğurabileceğini açıkladı. ING ekonomisti James Smith, seçimlerin ardından Washington'da bölünmüş bir yönetim yapısının ortaya çıkması halinde Başkan Donald Trump'ın dış politika ve gümrük tarifeleri gibi yürütme yetkisinin daha geniş olduğu alanlara ağırlık verebileceğini öngördü.
Orta Doğu Gelişmeleri Enerji Fiyatlarını Baskı Altına Alabilir
ING'nin analizine göre Demokratların Kongre'de çoğunluğu ele geçirmesi, Trump'ın İran politikasını iki farklı yönde şekillendirebilir. İç politikada yasama süreçlerinin zorlaşması, Trump yönetimini dış politikaya daha fazla odaklanmaya itebilirken, Demokratların Kongre'deki ağırlığının artması İran'a yönelik savaş ve finansman konularındaki itirazları da güçlendirebilir.
ABD Başkan Yardımcısı JD Vance'in İran'a ilettiği mektup, diplomatik bir çözüm arayışına kapı aralıyor. Bununla birlikte bölgede ilave ABD askeri kapasitesine ilişkin haberler, yeni bir saldırı ihtimalini gündemde tutmaya devam ediyor. ING, çatışmalarda taze bir tırmanış yaşanmadığı takdirde enerji fiyatlarındaki yüksek risk priminin kısmen gerileyebileceğini belirtti.
Enerji cephesindeki bu belirsizlik, Euro Bölgesi enflasyonunu da doğrudan etkiliyor. ING, Euro Bölgesi'nde enflasyonun önümüzdeki hafta yüzde 4 düzeyine ulaşabileceğini öngörürken, doğal gaz fiyatlarının yükselmeyi sürdürmesi halinde enflasyon üzerindeki yukarı yönlü baskının devam edeceğini vurguladı.
Yapay Zekâ Yatırımları Siyasi Bir Kırılma Noktasına Yaklaşıyor
ING, ABD'deki yapay zekâ bağlantılı yatırımların yıllık bazda yüzde 20'nin üzerinde büyüdüğüne dikkat çekti. Öte yandan ekonominin diğer kesimlerindeki sermaye harcamaları zayıf seyrini koruyor. Bu tablo, yapay zekâ altyapısına yönelik yatırımların ekonomik büyümedeki payını giderek daha görünür kılıyor.
Veri merkezlerinin hızla yaygınlaşması ise siyasi bir tartışma zeminine dönüşüyor. Yapılan bir araştırmaya göre yaklaşık 12 milyon Amerikalı, bir veri merkezinin 2 kilometre yakınında yaşıyor. Bu coğrafi yoğunlaşma, yerel topluluklar ve seçmenler nezdinde veri merkezi inşaatına ilişkin kaygıları artırıyor.
ING'ye göre ara seçimler, 2028 başkanlık yarışı öncesinde yapay zekâ altyapısı yatırımlarına yönelik siyasi tartışmaların ne denli derinleşebileceğini ölçmek açısından önemli bir gösterge niteliği taşıyacak.
Bölünmüş Kongre Yeni Gümrük Tarifelerinin Önünü Açabilir
Ticaret politikası cephesinde ING, ABD federal bütçe açığının gayri safi yurt içi hasılanın yaklaşık yüzde 6'sı düzeyinde seyrettiğini ve Kongre'de bu açığı anlamlı biçimde kısmaya yönelik güçlü bir siyasi irade bulunmadığını kaydetti. Bölünmüş bir yönetim yapısının maliye politikalarında uzlaşmayı güçleştireceğini değerlendiren ING, bu senaryoda Trump yönetiminin özellikle Avrupa'yı hedef alan yeni gümrük tarifelerine yönelebileceği uyarısında bulundu.
ING ayrıca ABD Yüksek Mahkemesi'nin acil durum tarifelerini iptal etmesinin ardından yürürlüğe giren geçici yüzde 10'luk genel tarifelerin yerini 301. madde kapsamında daha kalıcı bir tarife yapısının aldığını hatırlattı. İptal edilen tarifelere ilişkin geri ödemelerin ise yaz aylarında brüt tarife gelirlerini geçtiği belirtildi.
Fed Aralık'ta Faiz Artırabilir, İstihdam Raporu Kritik
ING, ABD'de gelecek cuma açıklanacak ekim ayı istihdam raporunda tarım dışı istihdamın yaklaşık 75 bin kişi artmasını ve işsizlik oranının yüzde 4,2 seviyesinde kalmasını bekliyor. Piyasaların Fed'in 9 Aralık toplantısında faiz artırımı olasılığını yüzde 80 oranında fiyatladığı belirtilirken ING, bu beklentiyi makul karşıladığını açıkladı.
İngiltere ve Euro Bölgesi'nde Para Politikası Sinyalleri
ING, İngiltere Merkez Bankası'nın önümüzdeki perşembe 7'ye karşı 2 oyla faiz artırımına gideceğini tahmin ediyor. Bankanın şubat ayında da bir faiz artışı daha yapabileceği öngörülüyor. Euro Bölgesi'nde ise yükselen enerji maliyetlerinin baskısıyla enflasyonun önümüzdeki aylarda yüzde 4 civarında seyretmesi bekleniyor. ING, Avrupa Merkez Bankası'nın bu süreçte enerji dışı fiyat gelişmelerini, çekirdek enflasyonu ve gıda fiyatlarını yakından izleyeceğini vurguladı.
Sıkça Sorulan Sorular
ABD ara seçimleri küresel ekonomiyi hangi üç alanda etkileyebilir?
ING'ye göre ABD ara seçimleri, Orta Doğu'daki gelişmeler ve enerji fiyatları, yapay zekâ yatırımları ile ticaret politikaları ve gümrük tarifeleri olmak üzere üç kritik alanda küresel ekonomiyi doğrudan etkileyebilir.
Bölünmüş bir Kongre Trump'ın politikalarını nasıl şekillendirir?
ING ekonomisti James Smith'e göre Washington'da bölünmüş bir yönetim yapısı, iç politikada yasama faaliyetlerini güçleştireceğinden Trump'ı yürütme yetkisinin daha geniş olduğu dış politika ve gümrük tarifeleri gibi alanlara yöneltebilir.
Yapay zekâ yatırımları ABD'de ne kadar büyüdü ve neden siyasi gündemde?
ING, ABD'deki yapay zekâ bağlantılı yatırımların yıllık yüzde 20'nin üzerinde arttığını bildirdi. Veri merkezlerinin hızla yaygınlaşması, yaklaşık 12 milyon Amerikalının bir veri merkezinin 2 kilometre yakınında yaşamasına yol açarak konuyu siyasi bir tartışma zeminine taşıdı.
Fed'in Aralık toplantısında faiz artırması bekleniyor mu?
Piyasalar Fed'in 9 Aralık toplantısında faiz artırımı olasılığını yüzde 80 oranında fiyatlıyor. ING de bu beklentiyi makul bulduğunu açıkladı. Ekim ayı istihdam raporu, söz konusu beklentinin şekillenmesinde belirleyici olacak.
Euro Bölgesi'nde enflasyon ne kadar yükselebilir?
ING, Euro Bölgesi enflasyonunun önümüzdeki hafta yüzde 4 düzeyine ulaşabileceğini öngörüyor. Doğal gaz fiyatlarının yükselmeye devam etmesi halinde enflasyon üzerindeki yukarı yönlü risklerin süreceği de vurgulandı.
