Özbekistan'ın Ankara Büyükelçisi İlham Haydarov'un moderatörlüğünde Ankara'daki bir otelde gerçekleştirilen 'Türk Dünyası Diyalog Forumu' kapsamındaki toplantı, iki ülke arasındaki stratejik ortaklığın farklı boyutlarını bir araya getirdi. Türk ve Özbek akademisyenler, diplomatlar ve üst düzey yetkililerden oluşan katılımcılar; eğitimden ekonomiye, medyadan kültüre uzanan geniş bir perspektifle ikili ilişkilerin bugününü ve geleceğini değerlendirdi.
Toplantıya kimler katıldı?
Foruma Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı (TİKA) Başkan Yardımcısı Buğra Aydın, Özbekistan Dışişleri Bakanlığı Müsteşarı Şuhrat Yiğitaliyev, Özbekistan Stratejik Kalkınma Merkezi Başkan Yardımcısı Tulkin Tursunov, Özbekistan Gazetecilik ve Kitle İletişim Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Şerzodhon Kudrathoca, Kültür ve Turizm Bakanlığı'ndan Dr. Ali İhsan Çağlar, Semerkant Devlet Üniversitesi Filoloji Fakültesi Dekanı ve Türk Dilleri Uzmanı Prof. Juliboy Eltazarov, Orta Asya Uluslararası Enstitüsü (IICA) Direktörü Sherzod Fayziev, Kültür ve Turizm Bakanlığı Müşaviri Hamdi Turşucu ve Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı Taşkent İletişim Müşaviri Prof. Mehmet Yüce iştirak etti.
'Mirziyoyev Doktrini' kitabı tanıtıldı
Toplantı başlamadan önce Büyükelçi Haydarov, Özbekistan'ın son yıllardaki kalkınma sürecini, dış politikasını ve geleceğe yönelik stratejik hedeflerini yansıtan Mirziyoyev Doktrini: Küresel İstikrarsızlık Döneminde Fırsatlar Diplomasisi adlı kitabı katılımcılara tanıttı. Haydarov, eserin son 10 yılda Yeni Özbekistan'ın dış politikasında gerçekleştirilen köklü değişimleri, bu politikanın öncelikli yönelimlerini, somut sonuçlarını ve gelecek perspektiflerini ele aldığını vurguladı.
Büyükelçi, kitapta özellikle Orta Asya'da barış ve istikrarın güçlendirilmesi, komşu ülkelerle iyi komşuluk ve karşılıklı güven ilişkilerinin geliştirilmesi, dünyanın önde gelen ülkeleri ve uluslararası ortaklarla yapıcı diyalog tesis edilmesi ile dünyaya açık ve pragmatik bir dış politika anlayışının oluşturulması gibi konuların kapsamlı biçimde işlendiğini aktardı. Haydarov ayrıca eserin hazırlanmasına ve yayımlanmasına TİKA'nın katkı sağladığını da özellikle belirtti.
TİKA Başkan Yardımcısı Buğra Aydın ise Özbekistan Cumhurbaşkanı'nın dış politika yaklaşımını ve ülkenin gelecek vizyonunu ele alan eserin Türkçeye kazandırılmasının, iki ülke arasındaki ortak hedeflerin ve işbirliği olanaklarının daha iyi anlaşılmasına katkı sağlayacağını söyledi. Aydın, Türkiye ile Özbekistan'ın ortak tarih, dil, kültür ve medeniyet birikiminden güç alan ilişkilere sahip olduğunu vurgulayarak Semerkant'tan İstanbul'a, Buhara'dan Konya'ya uzanan ortak hafızanın iki ülke arasındaki bağların temelini oluşturduğunu dile getirdi.
TİKA'nın 1992'den bu yana Özbekistan'da eğitimden sağlığa, kültürel mirasın korunmasından sosyal kalkınmaya, kurumsal kapasitenin geliştirilmesinden akademik işbirliğine kadar çok çeşitli alanlarda projeler yürüttüğünü aktaran Aydın, bu çalışmaların yalnızca kalkınma projeleri olmadığını, aynı zamanda iki kardeş ülke arasında karşılıklı güveni ve dayanışmayı güçlendiren kalıcı yatırımlar olduğunu ifade etti.
Son 10 yılda ikili ilişkiler benzeri görülmemiş bir seviyeye ulaştı
Özbekistan Dışişleri Bakanlığı Müsteşarı Şuhrat Yiğitaliyev, kitabın Yeni Özbekistan'ın siyasi ve düşünsel temellerinin anlaşılması açısından önemli bir çalışma olduğunu belirterek son 10 yılda Özbekistan-Türkiye ilişkilerinin iki ülke liderlerinin güçlü siyasi iradesi sayesinde tarihte benzeri görülmemiş bir seviyeye ulaştığını söyledi. Yiğitaliyev, Özbekistan'ın izlediği dış politikanın ülkenin uluslararası konumunu güçlendirdiğini ve özellikle Orta Asya'da diyalog, güven ve iyi komşuluk temelinde yeni bir işbirliği ortamı oluşturulduğunu vurguladı; sınırların açıldığını, ulaşım bağlantılarının yeniden kurulduğunu, ticari, ekonomik ve insani ilişkilerin geliştiğini aktardı.
Müsteşar, Özbekistan'ın dış politikasının yalnızca ülkenin uluslararası itibarını artıran bir araç olmadığını, aynı zamanda ekonomik kalkınmayı ve halkın refahını destekleyen stratejik bir kaynak niteliği taşıdığını da sözlerine ekledi.
Genç nüfus ve ortak miras: Kalkınmanın iki stratejik direği
Kültür ve Turizm Bakanlığı'ndan Dr. Ali İhsan Çağlar, iki ülkenin diplomatik temsilcileri, akademisyenler ve aydınlar aracılığıyla açık diyalog kurması gerektiğini vurgulayarak İsmail Gaspıralı'nın "Dilde, fikirde, işte birlik" anlayışının Türk dünyası ilişkilerinin temeli olması gerektiğini ifade etti. Türkiye ile Özbekistan arasındaki ilişkilerin 35 yıllık süreçte önemli mesafe kat ettiğini belirten Çağlar, iki ülke arasındaki siyasi, ekonomik, toplumsal ve jeopolitik farklılıkların bir zenginlik olarak değerlendirilmesi gerektiğini kaydetti.
Çağlar, Özbekistan'da TİKA aracılığıyla 300'ün üzerinde projenin tamamlandığını aktardı. Özbekistan'ın 2030 ve sonrasına yönelik hedefleri açısından ise genç nüfusun korunması ve geliştirilmesinin ülkenin diplomatik ve ekonomik gücünü destekleyeceğini, bu nüfusun özellikle teknoloji alanında gelişmiş ülkeler için önemli bir işbirliği potansiyeli taşıdığını vurguladı.
Semerkant Devlet Üniversitesi Filoloji Fakültesi Dekanı Prof. Juliboy Eltazarov da Türk dünyasının tarih boyunca farklı medeniyetler arasında köprü görevi üstlendiğini hatırlatarak Türkiye ve Özbekistan'ın bu ortak miras doğrultusunda hareket ederek birlik ve dayanışmayı güçlendirmesi gerektiğini belirtti.
Üniversite işbirlikleri ve ortak ekonomik mekanizma önerileri
Orta Asya Uluslararası Enstitüsü Direktörü Sherzod Fayziev, Orta Asya'nın 2017'den bu yana bölgesel diyalog, sınırların açılması ve ticaretin gelişmesiyle önemli bir dönüşüm geçirdiğini ve bölgenin artık ortak çıkarları ve öncelikleri bulunan siyasi ve ekonomik bir yapıya dönüştüğünü ifade etti. Türkiye ile Orta Asya arasındaki işbirliğinin düşünce kuruluşları, üniversiteler ve araştırma merkezleri arasındaki ortak çalışmalarla derinleştirilmesi gerektiğini vurgulayan Fayziev, bu kapsamda ortak araştırmalar ve uzman diyalogları yürütmeye hazır olduklarını da açıkladı.
Kültür ve Turizm Bakanlığı Müşaviri Hamdi Turşucu, Özbekistan'da Türkçenin 2023 yılında yabancı dil statüsü kazanmasının akademik ve mesleki imkânlar açısından önemli bir gelişme olduğunu belirterek bu adımın Türk Devletleri Teşkilatı bünyesinde örnek alınması gerektiğini ifade etti. Turşucu ayrıca Türkiye ile Özbekistan arasında imzalanan mutabakatların somut projelere ve ortak çalışmalara dönüştürülmesinin önem taşıdığını da vurguladı.
Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı Taşkent İletişim Müşaviri Prof. Mehmet Yüce ise ekonomik işbirliğinin geliştirilmesi için iki ülkenin iş insanlarının karşılaştığı sorunları çözecek ortak bir mekanizma kurulması ve stratejik yatırım alanlarının belirlenmesi gerektiğini dile getirdi. Yüce, nitelikli iş gücünün yetiştirilmesi, üniversiteler arasında ortak çalışmalar yürütülmesi ve öğrencilerin karşılıklı staj imkânlarının artırılmasının yanı sıra iki ülkenin medya kuruluşlarının işbirliği yaparak ortak haber ajansı ve televizyon projeleri geliştirmesini de önerdi. İlişkilerin dezenformasyondan etkilenmemesi için toplumların birbirini doğrudan tanımasını sağlayacak iletişim kanallarının güçlendirilmesi gerektiğini de sözlerine ekledi.
Sıkça Sorulan Sorular
Türk Dünyası Diyalog Forumu toplantısı nerede ve kimin moderatörlüğünde gerçekleşti?
Toplantı, Ankara'daki bir otelde Özbekistan'ın Ankara Büyükelçisi İlham Haydarov'un moderatörlüğünde düzenlendi.
'Mirziyoyev Doktrini' kitabının hazırlanmasına hangi kurum katkı sağladı?
Büyükelçi Haydarov'un açıklamasına göre kitabın hazırlanmasına ve yayımlanmasına Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı (TİKA) katkı sağladı.
TİKA'nın Özbekistan'daki faaliyetleri ne zaman başladı ve hangi alanlarda projeler yürütüldü?
TİKA Başkan Yardımcısı Buğra Aydın'ın aktarımına göre TİKA, 1992 yılından bu yana Özbekistan'da eğitim, sağlık, kültürel mirasın korunması, sosyal kalkınma, kurumsal kapasitenin geliştirilmesi ve akademik işbirliği gibi alanlarda projeler yürütmektedir. Kültür ve Turizm Bakanlığı'ndan Dr. Ali İhsan Çağlar ise bu kapsamda 300'ün üzerinde projenin tamamlandığını belirtti.
Özbekistan'da Türkçe ne zaman yabancı dil statüsü kazandı?
Kültür ve Turizm Bakanlığı Müşaviri Hamdi Turşucu'nun açıklamasına göre Türkçe, Özbekistan'da 2023 yılında yabancı dil statüsü kazandı.
Toplantıda ekonomik işbirliği için ne tür öneriler gündeme geldi?
Prof. Mehmet Yüce, iki ülkenin iş insanlarının karşılaştığı sorunları çözecek ortak bir mekanizma kurulmasını, stratejik yatırım alanlarının belirlenmesini, nitelikli iş gücü yetiştirilmesini, üniversiteler arası ortak çalışmalar yürütülmesini ve öğrenci staj imkânlarının artırılmasını önerdi. Bunların yanı sıra iki ülkenin medya kuruluşlarının ortak haber ajansı ve televizyon projeleri geliştirmesi de öneriler arasında yer aldı.
