Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, ABD'nin Atlanta kentinde düzenlenen G20 Dışişleri Bakanları Toplantısı kapsamında AA ve TRT Haber'e önemli açıklamalar yaptı. Yaklaşık 5 yıldır süren Rusya-Ukrayna Savaşı'na ilişkin değerlendirmelerini paylaşan Fidan, "Bu savaş başlayalı yaklaşık 5 yıl olmuş. Artık bu savaş taşınamaz. Dolayısıyla Rusya ve Ukrayna, büyük bir fedakarlıkta bulunarak bir anlaşmaya varmak zorundalar" dedi.
G20 toplantısı: Zamanında ve yerinde bir buluşma
Fidan, küresel ve bölgesel krizlerin çözümüne yönelik güncel konuların kapsamlı biçimde ele alınması açısından G20 toplantısının yerinde ve zamanında gerçekleştirilmiş bir buluşma olduğunu belirtti. Toplantıda verimli bir fikir alışverişi ortamının oluştuğunu kaydeden Bakan, 14-15 Aralık tarihleri arasında Miami'de yapılacak G20 Liderler Zirvesi'ne hazırlık niteliği taşıması bakımından dışişleri bakanları toplantısının ayrı bir önem taşıdığını ifade etti. Fidan, toplantı kapsamında "küresel krizler", "enerji krizi" ve "küresel tedarik zincirleri" konulu oturumlara katıldığını aktardı.
Karadeniz, Basra Körfezi ve Kızıldeniz'de yaşanan ve küresel tedarik zincirlerini tıkayan krizlerin de masaya taşındığını belirten Fidan, Türkiye'nin bu konulardaki tutumunu bir kez daha gündeme getirdiklerini söyledi. Rusya-Ukrayna Savaşı'na ilişkin konuların ele alınmasının kolay olmadığının herkes tarafından bilindiğini vurgulayan Fidan, "Tarafların kendi pozisyonlarını net bir şekilde ortaya koyması önemli. Biz Türkiye olarak hem arabulucu rolümüzü hem de onun da ötesinde, daha da önemlisi, diğer ülkelerden daha yapıcı ama problem çözücü bir pozisyon almayı önemsiyoruz" diye konuştu.
Türkiye'nin arabulucu rolü ve ikili temaslar
Toplantı vesilesiyle yoğun ikili temaslarda bulunan Fidan, ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio'nun yanı sıra Rusya, İngiltere, Fransa, Suudi Arabistan, Meksika, Almanya ve Japonya'nın dışişleri bakanlarıyla da bir araya geldiğini açıkladı. Fidan, "Gerçekten de Türkiye, uluslararası platformda sözüne ihtiyaç hissedilen bir aktördür" diyerek Cumhurbaşkanı'nın dış politikadaki öncü rolünün bu platformlarda somut biçimde hissedildiğini vurguladı.
Diplomasinin çatışmaların çözümündeki belirleyici işlevine dikkat çeken Fidan, çatışma yerine diplomasinin tercih edilmesinin Rusya-Ukrayna sürecinde, Karadeniz'de ve İsrail yayılmacılığının önlenmesinde kritik önem taşıdığının altını çizdi.
Savaşın ekonomik ve jeostratejik maliyeti
Rusya-Ukrayna Savaşı'nın yalnızca Avrupa ekonomilerine değil tüm dünyaya kayda değer zararlar verdiğini ifade eden Fidan, Hürmüz Boğazı'nın kapanmasıyla bu etkinin çarpan etkisiyle çok daha ileri bir noktaya taşındığını söyledi. "Artık insanlar hem enerji hem diğer hususlarda, ticaretin aksaması konusunda oluşan maliyetin ne olduğunu tam hesaplayamıyor" diyen Fidan, Rusya-Ukrayna Savaşı'nın Avrupa'ya enerji maliyetinin yaklaşık 100 milyar avro seviyesinde olduğu yönündeki açıklamalara atıfta bulunarak toplam faturanın daha da büyük olabileceğini belirtti.
Karadeniz'de ticaretin hissedilir düzeyde sınırlandığına dikkat çeken Fidan, Rus tahılı, Rus enerjisi, Ukrayna tahılı ve Ukrayna enerjisinin dünya piyasalarına ulaştırılamadığını vurguladı. Gıda güvenliğinin son derece sorunlu bir konu haline geldiğini belirten Fidan, "Bunun bir an önce durdurulması gerekiyor. Bu noktada çok büyük, yoğun bir temas trafiğimiz var. Özellikle tahılın Karadeniz'den çıkartılıp uluslararası piyasalara gidebilmesi için bu konuda ciddi çalışmalarımız var" dedi.
Savaşın sona ermemesi halinde uzaması ve hatta yayılması ihtimalinin bulunduğunu da belirten Fidan, bunun önlenmesi için Türkiye'nin yoğun çaba gösterdiğini kaydetti. "Umarım bu savaş da durur. Çünkü çok sayıda insan ölüyor; maliyeti çok yüksek. Hem ekonomik maliyeti hem jeostratejik maliyeti yüksek" şeklinde konuştu.
ABD-İran gerilimi ve Hürmüz Boğazı kaygısı
Fidan, ABD ile İran arasındaki gerilimi de değerlendirerek Hürmüz Boğazı'nın kapanmasına neden olan ihtilafın bir an önce ortadan kalkması gerektiğini söyledi. Bakan, "Amerika-İran konusunda yürüyen görüşmeler nasıl ilerleyecek, yeniden bir çatışma olacak mı, olmayacak mı, bu konuda bir bekleyiş ve merak var. Hemen hemen masa etrafındaki tüm ülkeler yeniden bir çatışmanın olmaması ve diplomasiye sürekli şans verilmesi konusunda hemfikir olmuş durumdalar" dedi. Fidan'ın aktardığına göre toplantıya katılan ülkelerin büyük çoğunluğu, yeni bir çatışma yerine diplomasinin sürdürülmesinden yana ortak bir tutum sergiledi.
Feridun Sinirlioğlu'nun BM Genel Sekreterliği adaylığı
Fidan, Türkiye'nin AGİT Genel Sekreteri Feridun Sinirlioğlu'nu resmen BM Genel Sekreterliği'ne aday gösterdiğini de açıkladı. BM Genel Sekreteri seçiminde teamül gereği sıranın Latin Amerika'da olduğunu, ancak şu ana kadar bir aday üzerinde mutabakat sağlanamadığını belirten Fidan, bu tıkanma üzerine Türkiye'nin Cumhurbaşkanı'nın imzaladığı resmi mektupla adaylık teklifini BM'ye ilettiğini söyledi.
Sinirlioğlu'nun Aralık 2024'te AGİT Genel Sekreterliği'ne seçilmesini önemli bir başarı olarak nitelendiren Fidan, tüm ülkelerin desteğinin alınmış olmasını kayda değer bir diplomasi başarısı olarak tanımladı. "Buna, Türkiye'nin son yıllarda ortaya koyduğu diplomasiyle elde ettiği en büyük uluslararası organizasyonlara adam seçtirme başarısı diyebilirim" ifadesini kullanan Fidan, Sinirlioğlu'nun deneyimli bir diplomat olduğunu ve Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın da desteklediği ve güvendiği bir isim olduğunu vurguladı.
Fidan, adaylığın amacını şöyle özetledi: "Bizim amacımız tıkanmayı aşmaya yönelik bir diplomatik katkı. Cumhurbaşkanımız, Birleşmiş Milletler'in sahici bir şekilde, adil bir şekilde işlemesine fevkalade önem veriyor. Türkiye bu noktada elinden gelen katkıyı yapmaya devam edecek. Bizim aday göstermemiz, bu katkılardan sadece bir tanesi."
Sıkça Sorulan Sorular
Hakan Fidan G20 Dışişleri Bakanları Toplantısı'nda hangi konuları ele aldı?
Fidan, toplantıda "küresel krizler", "enerji krizi" ve "küresel tedarik zincirleri" konulu oturumlara katıldığını belirtti. Karadeniz, Basra Körfezi ve Kızıldeniz'deki krizlerin yanı sıra Rusya-Ukrayna Savaşı ve ABD-İran gerilimi de ele alınan başlıca konular arasında yer aldı.
Fidan, Rusya-Ukrayna Savaşı hakkında ne söyledi?
Fidan, savaşın yaklaşık 5 yıldır sürdüğünü ve artık taşınamaz bir noktaya geldiğini ifade etti. Rusya ve Ukrayna'nın büyük bir fedakarlıkta bulunarak bir anlaşmaya varmak zorunda olduklarını belirtti. Barışın yalnızca iki ülke arasında değil, Avrupa ile Rusya arasındaki ilişkilerin yeniden tanımlanmasını da gerektireceğini vurguladı.
Türkiye BM Genel Sekreterliği için kimi aday gösterdi?
Türkiye, AGİT Genel Sekreteri Feridun Sinirlioğlu'nu BM Genel Sekreterliği'ne resmi aday olarak gösterdi. Adaylık, Cumhurbaşkanı'nın imzaladığı resmi mektupla BM'ye iletildi. Fidan, bu adımın BM'deki tıkanmayı aşmaya yönelik bir diplomatik katkı olduğunu açıkladı.
G20 Liderler Zirvesi ne zaman ve nerede yapılacak?
Fidan'ın açıklamalarına göre G20 Liderler Zirvesi, 14-15 Aralık tarihlerinde ABD'nin Miami kentinde düzenlenecek. Atlanta'daki dışişleri bakanları toplantısı, bu zirveye hazırlık niteliği taşıyan bir buluşma olarak gerçekleştirildi.
Fidan, ABD-İran gerilimi hakkında ne değerlendirmesi yaptı?
Fidan, Hürmüz Boğazı'nın kapanmasına neden olan ABD-İran ihtilafının bir an önce ortadan kalkması gerektiğini söyledi. Toplantıya katılan ülkelerin büyük çoğunluğunun yeniden bir çatışma yaşanmaması ve diplomasiye şans tanınması konusunda hemfikir olduğunu aktardı.
