Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, ABD'nin Atlanta kentinde düzenlenen G20 Dışişleri Bakanları Toplantısı kapsamındaki temaslarını ve ele alınan kritik gündem maddelerini Anadolu Ajansı ile TRT'ye açıkladı. Rusya-Ukrayna Savaşı'ndan ABD-İran gerilimine, küresel tedarik zincirlerinden BM Genel Sekreterliği adaylığına uzanan geniş bir yelpazede değerlendirmelerde bulunan Fidan, Türkiye'nin arabulucu ve problem çözücü rolünü bir kez daha vurguladı.
G20 Toplantısı: Yerinde ve Zamanında Bir Buluşma
Fidan, küresel ve bölgesel krizlerin çözümüne yönelik güncel konuların kapsamlı biçimde ele alınması açısından G20 toplantısının yerinde ve zamanında yapılmış bir buluşma olduğunu belirtti. Toplantının verimli bir fikir alışverişi ortamı yarattığını kaydeden Fidan, Miami'de 14-15 Aralık tarihlerinde düzenlenecek G20 Liderler Zirvesi'ne hazırlık niteliği taşıması bakımından da önem taşıdığını ifade etti. Toplantıda "küresel krizler", "enerji krizi" ve "küresel tedarik zincirleri" başlıklı oturumlara katıldığını anlatan Fidan, Karadeniz, Basra Körfezi ve Kızıldeniz'de yaşanan ve tedarik zincirlerini tıkayan krizlerin de masaya yatırıldığını aktardı.
Rusya-Ukrayna Savaşı'na ilişkin konuların müzakere edilmesinin kolay olmadığını herkesin bildiğini hatırlatan Fidan, şu sözleri sarf etti: "Tarafların kendi pozisyonlarını net bir şekilde ortaya koyması önemli. Biz Türkiye olarak hem arabulucu rolümüzü hem de onun da ötesinde, daha da önemlisi, diğer ülkelerden daha yapıcı ama problem çözücü bir pozisyon almayı önemsiyoruz."
Türkiye, Uluslararası Arenada Sözüne İhtiyaç Duyulan Aktör
Fidan, ikili temasları kapsamında ABD'li mevkidaşı Marco Rubio'nun yanı sıra Rusya, İngiltere, Fransa, Suudi Arabistan, Meksika, Almanya ve Japonya dışişleri bakanlarıyla görüştüğünü bildirdi. "Gerçekten de Türkiye, uluslararası platformda sözüne ihtiyaç hissedilen bir aktördür" diyen Fidan, Cumhurbaşkanı'nın dış politikadaki öncü rolünün bu platformlarda en yakından hissedilen değer olduğunu vurguladı.
Hürmüz Boğazı ve ABD-İran Gerilimi
ABD ile İran arasındaki gerilimi de değerlendiren Fidan, Hürmüz Boğazı'nın kapanmasına yol açan ihtilafın bir an önce ortadan kalkması gerektiğini söyledi. "Bu kritik ticaret yollarının açılması için bu ihtilafın çözülmesi şart" diyen Fidan, toplantıya katılan hemen hemen tüm ülkelerin yeniden bir çatışma yaşanmaması ve diplomasiye sürekli şans tanınması konusunda hemfikir olduğunu aktardı.
Fidan, diplomasinin çatışmaların çözümündeki rolüne dikkat çekerek bu ilkenin Rusya-Ukrayna sürecinde, Karadeniz'de ve İsrail yayılmacılığının önlenmesinde de belirleyici önem taşıdığının altını çizdi. Hürmüz Boğazı'nın kapanmasıyla birlikte mevcut krizlerin çarpan etkisiyle çok daha ağır bir boyut kazandığını belirten Fidan, "Artık insanlar hem enerji hem diğer hususlarda, ticaretin aksaması konusunda oluşan maliyetin ne olduğunu tam hesaplayamıyor" dedi.
Rusya ve Ukrayna Anlaşmak Zorunda
Yaklaşık beş yıldır süren Rusya-Ukrayna Savaşı'nın hem Avrupa ekonomilerine hem de tüm dünyaya ciddi zararlar verdiğini vurgulayan Fidan, savaşın Avrupa'ya enerji bakımından maliyetinin yaklaşık 100 milyar avro seviyesinde olduğuna dair açıklamalara atıfta bulunarak toplam faturanın daha da büyük olabileceğini söyledi.
Fidan, konuya ilişkin şu değerlendirmelerde bulundu: "Şimdi tabii bu maliyetlerin artık durdurulması lazım. Bu savaş başlayalı yaklaşık 5 yıl olmuş. Artık bu savaş taşınamaz. Dolayısıyla Rusya ve Ukrayna, büyük bir fedakarlıkta bulunarak bir anlaşmaya varmak zorundalar. Avrupa ile Rusya arasında yapıcı ilişkinin yeniden tanımlanması gerekiyor barıştan sonra. Çünkü Ukrayna'nın yapacağı Rusya ile bir barış, sadece iki ülke arasında olmayacak. Avrupa ile Rusya'nın da bir manada barışmaya ihtiyacı var, belli ilişkileri tekrar başlatmaya ihtiyacı var."
Karadeniz'de ticaretin hissedilir düzeyde sınırlandığına dikkat çeken Fidan, Rus tahılı, Rus enerjisi, Ukrayna tahılı ve Ukrayna enerjisinin dünya piyasalarına ulaştırılamadığını vurguladı. Tahılın Karadeniz'den çıkarılarak uluslararası piyasalara ulaştırılabilmesi için ciddi çalışmalar yürüttüklerini belirten Fidan, gıda güvenliğinin son derece sorunlu bir konu olduğunu ifade etti. Savaşın sona ermemesi halinde uzama ve hatta yayılma ihtimalinin bulunduğunu hatırlatan Fidan, Türkiye'nin bu riski önlemek için yoğun çaba gösterdiğini kaydetti.
Feridun Sinirlioğlu'nun BM Genel Sekreterliği Adaylığı
Fidan, Türkiye'nin Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı (AGİT) Genel Sekreteri Feridun Sinirlioğlu'nu Birleşmiş Milletler Genel Sekreterliği görevine resmi olarak aday gösterdiğini de açıkladı. Teamül gereği sıranın Latin Amerika'da olduğunu ancak şimdiye kadar bir aday üzerinde mutabakat sağlanamadığını belirten Fidan, BM bünyesindeki oylama sürecinde yaşanan tıkanma nedeniyle Türkiye'nin bu adımı attığını ifade etti.
Sinirlioğlu'nun Aralık 2024'te AGİT Genel Sekreterliği'ne seçilmesinin önemli bir başarı olduğunu vurgulayan Fidan, tüm ülkelerin desteğinin alınmasını kayda değer bir diplomasi başarısı olarak nitelendirdi. "Buna, Türkiye'nin son yıllarda ortaya koyduğu diplomasiyle elde ettiği en büyük uluslararası organizasyonlara adam seçtirme başarısı diyebilirim" diyen Fidan, Sinirlioğlu'nun çok önemli ve tecrübeli bir diplomat olduğunu, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın da desteklediği ve güvendiği bir isim olduğunu söyledi.
Fidan, adaylık sürecine ilişkin şu sözlerle konuyu kapattı: "Şimdi tıkanmalar artık açık olunca, biz de kendi adayımızı resmi olarak Cumhurbaşkanımızın imzaladığı mektupla BM'ye teklif ettik. Şu anda Sayın Feridun Sinirlioğlu, Türkiye Cumhuriyeti Devleti'nin Birleşmiş Milletler Genel Sekreterliği için resmi adayıdır. Bizim amacımız tıkanmayı aşmaya yönelik bir diplomatik katkı. Cumhurbaşkanımız, Birleşmiş Milletler'in sahici bir şekilde, adil bir şekilde işlemesine fevkalade önem veriyor."
Sıkça Sorulan Sorular
Hakan Fidan G20 Dışişleri Bakanları Toplantısı'nda hangi oturumlara katıldı?
Fidan, Atlanta'da düzenlenen G20 Dışişleri Bakanları Toplantısı'nda "küresel krizler", "enerji krizi" ve "küresel tedarik zincirleri" başlıklı oturumlara katıldığını açıkladı.
Fidan, G20'de hangi ülkelerin bakanlarıyla ikili görüşme yaptı?
Fidan, ABD'li mevkidaşı Marco Rubio'nun yanı sıra Rusya, İngiltere, Fransa, Suudi Arabistan, Meksika, Almanya ve Japonya dışişleri bakanlarıyla ikili görüşmeler gerçekleştirdi.
Türkiye neden Feridun Sinirlioğlu'nu BM Genel Sekreterliği'ne aday gösterdi?
Fidan, BM Genel Sekreterliği seçiminde teamül gereği sıranın Latin Amerika'da olduğunu ancak bir aday üzerinde mutabakat sağlanamadığını ve bu tıkanma nedeniyle Türkiye'nin Sinirlioğlu'nu Cumhurbaşkanı'nın imzaladığı resmi mektupla aday olarak BM'ye bildirdiğini açıkladı.
Fidan, Rusya-Ukrayna Savaşı'nın maliyetine ilişkin ne söyledi?
Fidan, savaşın yaklaşık beş yıldır sürdüğünü ve Avrupa'ya enerji bakımından maliyetinin yaklaşık 100 milyar avro seviyesinde olduğuna dair açıklamalara atıfta bulunarak toplam faturanın daha da büyük olabileceğini belirtti; Rusya ve Ukrayna'nın büyük bir fedakarlıkta bulunarak anlaşmak zorunda olduğunu vurguladı.
G20 toplantısına katılan ülkeler ABD-İran gerilimi konusunda ne düşünüyor?
Fidan'ın aktarımına göre toplantıya katılan hemen hemen tüm ülkeler, ABD ile İran arasında yeniden bir çatışma yaşanmaması ve diplomasiye sürekli şans tanınması konusunda hemfikir durumda.
