İngiltere'de Atlantik ötesi köle ticaretindeki tarihsel rol nedeniyle resmi özür dilenmesi talepleri yeniden gündemin üst sıralarına taşındı. Başbakan Andy Burnham'ın özür çağrılarını değerlendirmeye açık olduğunu kamuoyuyla paylaşmasının hemen ardından Buckingham Sarayı'na yakın kaynaklar, böyle bir kararın hükümetin sorumluluğunda bulunduğunu net biçimde ortaya koydu. Kral 3. Charles'ın ise Antigua ve Barbuda'da düzenlenen İngiliz Milletler Topluluğu zirvesinde kölelik geçmişine değinmesi bekleniyor; ancak resmi bir özür dilenmesi öngörülmüyor.
Burnham: 'Özür çağrılarını dinlemeye açığım'
İngiltere Başbakanı Andy Burnham, İngiltere merkezli The Guardian gazetesi için kaleme aldığı makalede ülkesinin köle ticaretindeki tarihsel sorumluluğunun kabul edilmesi gerektiğini savundu. İngiltere'nin hem köleliğin kaldırılmasına öncülük eden hem de insan ticaretinden kazanç sağlayan bir ülke olduğunu ifade eden Burnham, Atlantik ötesi köle ticaretini açıkça "barbarca" olarak nitelendirdi.
Burnham makalede şu ifadelere yer verdi: "Köleliği kaldırma konusunda dünyaya öncülük etmiştik. Bugün de bu liderliği gösterebiliriz. Atlantik köle ticaretinden etkilenenlerle bir diyalog başlatmayı teklif ediyoruz. İngiltere adına resmi bir özür dilenmesi yönündeki çağrıları dinlemek de bu sürecin önemli bir parçasını oluşturacak. Bu tür bir özür talebine de açığım."
Tazminat meselesinde farklı tutum
Burnham, resmi özür konusundaki açık tutumuna karşın köle ticaretinden etkilenen ülkelere mali tazminat ödenmesi taleplerini desteklemediğini belirtti. "Doğru yanıtın bu olmadığını düşünüyorum. Farklı bir çağda, başka yasalar altında yaşananlar nedeniyle bunlarda hiçbir etkisi olmayan bugünün Britanyalılarının geçmişin yanlışlarından sorumlu tutulamayacağını düşünüyorum" diyen Burnham, özür ile tazminat meselelerini birbirinden ayırt ettiğini ortaya koydu.
Buckingham Sarayı: Karar hükümetin yetkisinde
Başbakan Burnham'ın açıklamalarının yarattığı siyasi atmosfer içinde Buckingham Sarayı'na yakın kaynaklar, İngiltere'nin köle ticaretindeki rolü nedeniyle resmi özür dilenmesine ilişkin kararın Buckingham Sarayı'nın değil, hükümetin yetkisinde olduğunu vurguladı. Saray Sözcüsü ise Kral Charles'ın Başbakan Burnham'ın açıklamalarını değerlendirip değerlendirmeyeceğine ilişkin soruya, Kral'ın hükümetin siyasi tutumuna ilişkin yorum yapmasının uygun olmayacağı yanıtını verdi. Böylece konu, anayasal çerçeve içinde açıkça hükümetin alanına bırakılmış oldu.
Kral Charles, CHOGM'da kölelik geçmişine değinecek
İngiliz kamu yayıncısı BBC'nin haberine göre Kral 3. Charles, Antigua ve Barbuda'da düzenlenen İngiliz Milletler Topluluğu Hükümet Başkanları Toplantısı'nda (CHOGM) yapacağı konuşmada kölelik geçmişine yer verecek. Buckingham Sarayı Sözcüsü bu konuşmaya ilişkin şu değerlendirmede bulundu: "Bu ziyarette geçmişin en utanç verici olaylarıyla yüzleşmekten geri durmayacak. Bu nedenle konuşmasında gerçek bir samimiyet ve içten bir üzüntüyle bu konulara yer vereceğini bekleyebilirsiniz."
Sözcünün açıklaması, Kral'ın kölelik geçmişini kabul edeceğine işaret etse de resmi bir özür dilenmesi beklentisini karşılamıyor. Nitekim Charles, 27 Ekim'de Bahamalar'da yaptığı konuşmada da "Bu adalarda ve ötesinde geçmişte yaşanan büyük acıları ve adaletsizlikleri kabul etmemiz ancak doğru olandır" diyerek benzer bir çizgide durmuştu.
Kral Charles'a yönelik eleştiriler ve tarihsel arka plan
Karayipler ziyareti kapsamında Guyana'da 1823'teki köle isyanıyla bağlantılı tarihi bir alanı da ziyaret eden Kral Charles, İngiliz kraliyet ailesinin geçmişte köle ticaretine yaptığı yatırımlar ve bu ticarete verdiği destek nedeniyle eleştirilerin odağında bulunuyor. İngiltere'nin köle ticaretindeki tarihsel rolü nedeniyle resmi özür dilemesi ve tazminat ödemesi ise özellikle Karayip ülkelerinin uzun süredir gündemde tuttuğu talepler arasında yer alıyor.
Sıkça Sorulan Sorular
İngiltere Başbakanı Andy Burnham kölelik özrü konusunda ne dedi?
Burnham, The Guardian gazetesine yazdığı makalede Atlantik ötesi köle ticaretini "barbarca" olarak nitelendirdi ve İngiltere adına resmi bir özür dilenmesi yönündeki çağrıları dinlemeye açık olduğunu açıkladı. Aynı zamanda köle ticaretinden etkilenen ülkelerle diyalog başlatılmasını teklif etti.
Burnham mali tazminat taleplerini destekliyor mu?
Hayır. Burnham, resmi özre açık olduğunu belirtmesine karşın mali tazminat ödenmesini doğru bulmadığını ifade etti. Bugünün Britanyalılarının geçmişte yaşananlardan mali olarak sorumlu tutulamayacağını savundu.
Buckingham Sarayı resmi özür kararında ne rol üstleniyor?
Buckingham Sarayı'na yakın kaynaklar, resmi özür dilenmesine ilişkin kararın hükümetin yetkisinde olduğunu vurguladı. Saray Sözcüsü de Kral'ın hükümetin siyasi tutumuna yorum yapmasının uygun olmayacağını belirtti.
Kral Charles CHOGM'da ne yapması bekleniyor?
BBC'nin haberine göre Kral Charles, Antigua ve Barbuda'daki CHOGM zirvesinde kölelik geçmişine değinmesi bekleniyor. Buckingham Sarayı Sözcüsü, Kral'ın geçmişin utanç verici olaylarıyla yüzleşmekten kaçınmayacağını ve samimiyetle bu konulara yer vereceğini açıkladı; ancak resmi bir özür beklentisi dile getirilmedi.
Kral Charles daha önce kölelik geçmişine ilişkin açıklama yaptı mı?
Evet. Kral Charles, 27 Ekim'de Bahamalar'da yaptığı konuşmada geçmişte yaşanan büyük acıları ve adaletsizlikleri kabul etmenin doğru olduğunu söyledi. Karayipler ziyareti kapsamında Guyana'da 1823'teki köle isyanıyla bağlantılı tarihi bir alanı da ziyaret etti.
