Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş, çocukların dijital ortamda korunmasına yönelik kapsamlı bir yönetmelik duyurdu. Yeni düzenleme; yaş sınırı, zorunlu kimlik doğrulama, hesap kısıtlamaları ve ebeveyn denetim araçlarını bir arada ele alarak çocuk dostu bir dijital ekosistem oluşturmayı hedefliyor.
15 Yaş Altına Sosyal Medya Yasağı
Yönetmeliğin en dikkat çekici maddesi, 15 yaşını doldurmamış çocuklara hiçbir koşulda sosyal medya hizmeti sunulamaması kuralı. Buna göre sosyal medya platformlarında hesap açma hakkı yalnızca 15 ile 18 yaş arasındaki çocuklara tanınacak. 15 yaşın altındaki kullanıcılar bu platformlara erişemeyecek.
e-Devlet Üzerinden Zorunlu Yaş Doğrulaması
Düzenleme kapsamında platformlar, yeni açılacak hesaplar için e-Devlet Kapısı üzerinden alınan yaş doğrulama belirtecini esas almak zorunda kalacak. Sistem, kişisel verileri asgari düzeyde işlemek amacıyla yalnızca iki soruya yanıt verecek: "Kullanıcı 15 yaşını doldurmuş mu?" ve "Kullanıcı 18 yaşını doldurmuş mu?" Bu yaklaşımla kullanıcıların kişisel bilgilerinin geniş çaplı işlenmesinin önüne geçilmesi amaçlanıyor.
Halihazırda var olan sosyal medya hesapları için de bir geçiş süreci öngörülüyor. Mevcut hesapların 31 Mart 2027'ye kadar resmî e-Devlet adresi veya uygulaması üzerinden yaş doğrulama işlemini tamamlaması gerekecek.
15-18 Yaş Grubuna "Ayrıştırılmış Hizmet Dönemi"
15 ile 18 yaş arasındaki kullanıcılar için platformlarda "ayrıştırılmış hizmet dönemi" adı verilen yeni bir uygulama hayata geçirilecek. Bu yaş grubundaki hesaplar herkese açık olamayacak; takipçi listeleri de diğer kullanıcılar tarafından görüntülenemeyecek.
Ekran başında geçirilen süreyi sınırlandırmak amacıyla sonsuz kaydırma özelliği ve bağımlılık yapıcı diğer unsurlar bu hesaplarda kullanılamayacak. Ayrıca 18 yaş altı kullanıcılar için canlı yayın açma, ekran görüntüsü alma, hesap önerisi, kişiselleştirme, kişiye özel reklam ve rehber eşleştirmesi gibi özellikler de tamamen engellenecek.
Çocukların Mesajlaşması Kısıtlanıyor
İletişim güvenliği alanında da önemli adımlar atılıyor. Yeni düzenlemeye göre bir çocuğa yalnızca o çocuğun bizzat takip ettiği hesaplar mesaj gönderebilecek. Bunun yanı sıra mesajlarda "görüldü" bilgisi gösterilmeyecek. Bu kural, tanımadığı kişilerden gelen mesajlara çocukların maruz kalmasını engellemeye yönelik.
Ebeveynlere Kapsamlı Denetim Araçları
Yönetmelik, ebeveynlerin çocuklarını dijital ortamda takip edebilmesi için platformlara açık, anlaşılır ve kullanıma elverişli kontrol araçları sunma zorunluluğu da getiriyor. Bu araçlar sayesinde ebeveynler; hesap ve özellik ayarlarının yönetimi, uygulama içi satın alma, kiralama ve ücretli üyelik gibi ödemeli işlemlerin denetimi, harcama limiti belirleme, kullanım süresini izleme ve sınırlandırma ile konum paylaşımı mekanizmaları üzerinde doğrudan kontrol sahibi olabilecek.
Düzenlemeyle birlikte platformların şeffaflığı ve denetlenebilirliği; güvenilir doğrulama yöntemleri, güvenli algoritma yapıları ve ayrıştırılmış hizmet politikaları aracılığıyla güvence altına alınacak.
Sıkça Sorulan Sorular
15 yaş altındaki çocuklar sosyal medya platformlarını hiç kullanamayacak mı?
Evet, yeni yönetmeliğe göre 15 yaşını doldurmamış çocuklara hiçbir şekilde sosyal medya hizmeti sunulamayacak. Hesap açma hakkı yalnızca 15-18 yaş arasındaki çocuklara tanınacak.
Yaş doğrulaması nasıl yapılacak?
Platformlar, yeni açılacak hesaplar için e-Devlet Kapısı üzerinden alınan yaş doğrulama belirtecini esas alacak. Sistem yalnızca "Kullanıcı 15 yaşını doldurmuş mu?" ve "Kullanıcı 18 yaşını doldurmuş mu?" şeklinde iki eşik sorusuna yanıt verecek şekilde tasarlandı.
Mevcut sosyal medya hesapları için son tarih ne zaman?
Halihazırda var olan sosyal medya hesaplarının 31 Mart 2027'ye kadar resmî e-Devlet adresi veya uygulaması üzerinden yaş doğrulama işlemini tamamlaması gerekecek.
15-18 yaş arasındaki kullanıcılar hangi özelliklerden yararlanamayacak?
Bu yaş grubundaki kullanıcılar için sonsuz kaydırma, bağımlılık yapıcı unsurlar, canlı yayın açma, ekran görüntüsü alma, hesap önerisi, kişiselleştirme, kişiye özel reklam ve rehber eşleştirmesi gibi özellikler tamamen engellenecek. Ayrıca hesapları herkese açık olamayacak ve takipçi listeleri başkaları tarafından görüntülenemeyecek.
Ebeveynler çocuklarının hesapları üzerinde ne gibi kontroller yapabilecek?
Yönetmelik kapsamında platformlar ebeveynlere; hesap ve özellik ayarlarının yönetimi, uygulama içi satın alma ve ücretli işlemlerin denetimi, harcama limiti belirleme, kullanım süresini izleme ve sınırlandırma ile konum paylaşımı mekanizmaları üzerinde kontrol imkânı tanıyan araçlar sunmak zorunda kalacak.
