Alevi Aydınlar İstişare Meclisi, Ankara'da bir Alevi Çalıştayı düzenledi. Dört oturum halinde gerçekleştirilen çalıştayda Alevi toplumunun eşit yurttaşlık, inanç özgürlüğü, cemevlerinin hukuki statüsü, Alevifobi ile mücadele ve kültürel haklar gibi temel talepleri ele alındı. Çalıştayın ardından kamuoyuyla paylaşılan sonuç bildirgesinde, TBMM bünyesinde hem Alevifobi hem de Suriye'deki Alevilere yönelik hak ihlallerini araştırmak üzere komisyon kurulması çağrısı yapıldı.
"Aleviler Dış Yönlendirmelerden Bağımsız Bir Araya Geliyor"
Çalıştayın açılış konuşmasını araştırmacı yazar Mesut Özcan yaptı. Özcan, Alevilerin uzun yıllar sonra ilk kez herhangi bir siyasi müdahale, parti aidiyeti veya dış yönlendirmenin gölgesinde kalmadan bir araya geldiğini vurguladı. Alevi toplumunun geleceğinin başkaları tarafından tanımlanmasını ve siyasi hesapların konusu haline getirilmesini kabul etmediklerini açıkça ifade eden Özcan şöyle konuştu: "Uzun yıllar sonra ilk kez Aleviler, herhangi bir siyasi müdahalenin, parti aidiyetinin veya dış yönlendirmenin gölgesinde kalmadan yalnızca Alevi kimliğini, Alevi inancını, tarihsel hafızasını ve ortak geleceğini esas alarak bir araya geliyor. Bizler, Alevi toplumunun geleceğinin başkaları tarafından tanımlanmasını, siyasi hesapların konusu hâline getirilmesini veya dışarıdan şekillendirilmesini kabul etmiyoruz. Alevi toplumunun geleceğinin kendi ortak aklı, tarihsel hafızası, inançsal değerleri ve özgür iradesi doğrultusunda şekillenmesi gerektiğine inanıyoruz."
Yeni Anayasa Sürecinde Eşit Yurttaşlık Talebi
Dört oturumun tamamlanmasının ardından hazırlanan sonuç bildirgesinde eşit yurttaşlık meselesi öne çıkan başlıklardan biri oldu. Bildirgede, vatandaşlık hukukunun uygulanmasında inanç merkezli bürokratik iş ve işlemlere son verilmesi gerektiği belirtildi. Yeni anayasa çalışmalarında inanç temelli ayrımlar yerine hukuki ve seküler vatandaşlık bağının esas alınması gerektiği de ayrıca vurgulandı. Bu talep, çalıştayın genel çerçevesini belirleyen temel ilkelerden biri olarak öne çıktı.
Alevifobi ile Mücadele için TBMM'de Araştırma Komisyonu İstendi
Sonuç bildirgesinde, 16. yüzyıldan günümüze uzanan Alevifobi düşüncesine karşı kapsamlı bir mücadele yürütülmesi gerektiği vurgulandı. Eğitim kurumlarından kışlalara kadar tüm bürokratik alanlarda bu doğrultuda çalışmalar yapılması istenirken, konunun derinlemesine araştırılabilmesi için TBMM bünyesinde bir araştırma komisyonu kurulması talep edildi. Bildirgede ayrıca eğitim, sağlık, savunma ve güvenlik birimlerinde kullanılan proje, araç, mekân ve envanter isimlerine de değinildi; 16. yüzyıldaki Osmanlı-Safevi savaşlarını çağrıştıran "Çaldıran" ve "Yavuz Sultan Selim" gibi isimlerin kullanılmasına son verilmesi istendi. Millî Eğitim Bakanlığı müfredatında da Alevifobi ile mücadeleye yönelik özel çalışmalar yürütülmesi talepleri arasında yer aldı.
Cemevleri ve Ziyaretgâhların Anayasal Güvence Altına Alınması Talebi
Bildirgede Alevi meselesinin yalnızca cemevlerinin altyapı ve tanınma sorunlarından ibaret olmadığının altı çizildi. Cemevleri ve ziyaretgâhların inançsal, kültürel ve toplumsal işlevlerine uygun bir hukuki statüye kavuşturulması ve bu statünün anayasal güvence altına alınması talep edildi. Bu talebin, Alevi toplumunun uzun süredir gündemde tuttuğu temel hak meselelerinden biri olduğu bildirgede vurgulandı.
Suriye'deki Alevilere Yönelik Hak İhlalleri Gündeme Taşındı
Çalıştayın sonuç bildirgesinde yalnızca Türkiye'deki meseleler değil, Suriye'deki gelişmeler de ele alındı. Suriye'de Sünni üstünlükçü devlet inşasına destek veren politikaların Alevi toplumunun yaşam hakkını tehdit ettiği kaydedilen bildirgede, Türkiye Cumhuriyeti'nin bu hak ihlallerine seyirci kalmaması gerektiği vurgulandı. Gelişmelerin yerinde incelenmesi ve değerlendirilmesi amacıyla TBMM bünyesinde resmî görevle çalışacak ayrı bir komisyon oluşturulması da taleplerin arasında yer aldı.
Dilsel ve Kültürel Haklar da Bildirgeye Girdi
Sonuç bildirgesinde dilsel ve kültürel haklar da ayrı bir başlık olarak ele alındı. Türkçe dışındaki etnik dillerin ve bu dillerde üretilen edebiyatın yasal koruma altına alınması gerektiği ifade edildi. Bu kapsamda Zazaca, Kurmanci ve Arapçanın korunmasına yönelik yasal düzenlemeler yapılması da bildirgenin talepleri arasında yer aldı.
Sıkça Sorulan Sorular
Alevi Çalıştayı'nı kim düzenledi ve nerede yapıldı?
Çalıştay, Alevi Aydınlar İstişare Meclisi tarafından Ankara'da düzenlendi. Dört oturum halinde gerçekleştirildi.
Çalıştayın sonuç bildirgesinde hangi ana talepler yer aldı?
Sonuç bildirgesinde; TBMM bünyesinde Alevifobi ve Suriye'deki Alevilere yönelik hak ihlallerini araştıracak komisyonlar kurulması, cemevleri ve ziyaretgâhların hukuki statüsünün anayasal güvenceye kavuşturulması, yeni anayasada seküler vatandaşlık bağının esas alınması, Zazaca, Kurmanci ve Arapça gibi dillerin yasal koruma altına alınması ile eğitim müfredatında Alevifobi ile mücadeleye yer verilmesi talepleri öne çıktı.
Araştırmacı yazar Mesut Özcan çalıştayda ne söyledi?
Özcan, Alevilerin uzun yıllar sonra ilk kez siyasi müdahale, parti aidiyeti veya dış yönlendirme olmaksızın bir araya geldiğini belirtti. Alevi toplumunun geleceğinin başkaları tarafından tanımlanmasını veya dışarıdan şekillendirilmesini kabul etmediklerini vurgulayarak toplumun kendi ortak aklı, tarihsel hafızası ve özgür iradesiyle geleceğini belirlemesi gerektiğini ifade etti.
Bildirgede Suriye meselesi neden yer aldı?
Bildirgede, Suriye'de Sünni üstünlükçü devlet inşasına destek veren politikaların Alevi toplumunun yaşam hakkını tehdit ettiği değerlendirmesi yapıldı. Bu nedenle Türkiye Cumhuriyeti'nin gelişmelere seyirci kalmaması ve TBMM bünyesinde resmî görevle çalışacak bir komisyon oluşturulması talep edildi.
Bildirgede hangi isimlerin kullanımına son verilmesi istendi?
Bildirgede, 16. yüzyıldaki Osmanlı-Safevi savaşlarını hatırlatan "Çaldıran" ve "Yavuz Sultan Selim" gibi isimlerin eğitim, sağlık, savunma ve güvenlik birimlerinde kullanılan proje, araç, mekân ve envanterlerde kullanılmasına son verilmesi istendi.
