Adana'nın Kozan ilçesindeki semt pazarında domatesin kilogram fiyatı bazı tezgahlarda 100 liraya kadar çıktı. Alışveriş için pazara gelen yurttaşlar, sebze fiyatlarının bütçelerini zorladığını ve temel gıda ürünlerine erişmekte güçlük çektiklerini anlattı. Özellikle emekliler ve işçiler, artan fiyatlar karşısında ne yapacaklarını bilemediklerini ifade etti.
Sabahtan Beri Fiyat Arıyor, Alamıyor
Pazarda sabahtan beri fiyatları incelediğini söyleyen emekli bir yurttaş, gördükleri karşısında derin bir hayal kırıklığı yaşadığını aktardı. 27 yıl devlet memurluğu yaptığını belirten emekli, aldığı maaşın geçim için yetmediğini açıkça ortaya koydu. "Domatese ne diyeyim ki? Millet açlıktan, gıdasızlıktan ölecek. Allah sabır versin satana da alana da üretene de" diyen yurttaş, durumun ciddiyetine dikkat çekti.
Aynı yurttaş, aracı kârı ile üretici geliri arasındaki uçuruma da değindi: "Burada aracı kazanıyor, üretici kazanmıyor. Dalında mandalinayı 4-10 liraya veriyorlar, İstanbul'a gidiyor, vatandaş tanesini 50-60 liraya alıyor. Burada kendi üretimimiz olan limon bile 25-30 lira. Hangi vatandaş dayanacak buna?" Sözlerini sürdüren emekli, "Yapanlar utansın. Bizim halkımızda da fırsatçılık var, onu da göz ardı etmiyorum" diyerek hem üretim-dağıtım zincirini hem de piyasadaki fırsatçılığı eleştirdi.
'31 Bin 450 Lira Maaşla Ay Başını Nasıl Getireceğim?'
Emekli maaşıyla geçinmekte zorlandığını vurgulayan yurttaş, somut rakamlar vererek durumunu özetledi: "Ben emekliyim, 27 sene devlet memurluğu yaptım. 31 bin 450 lira maaş alıyorum. Bugün maaşımı aldım, cebimde kalan şu. Ben bunu ay başına kadar nasıl yetireceğim?"
Evinin kirada olduğunu da belirten emekli, tek başına bile geçinmenin zorluğunu gözler önüne sererken aile büyüklüğünün durumu daha da ağırlaştırdığına dikkat çekti: "Bir eşim var, bir ben. İki de evladın varsa nasıl alacaksın? Eti nasıl alacaksın? 100 liraya domatesi nasıl alacaksın?" Bu sözler, pazarda alışveriş yapan pek çok kişinin ortak duygusunu yansıtır nitelikteydi.
'100 Liraya Verenden Almıyoruz, 50 Liradan Alıyoruz'
Pazardaki bir diğer yurttaş, fiyat baskısı karşısında nasıl bir strateji izlediklerini anlattı: "100 liraya verenden almıyoruz ki, 50 liradan verenden alıyoruz. Bir domatesi 32 liradan alamam." Bu ifadeler, tezgahlar arasında ciddi bir fiyat farkı bulunduğunu ve vatandaşların en ucuz seçeneği aradığını ortaya koyuyordu.
Bir başka yurttaş ise durumu daha genel bir çerçevede değerlendirerek "Her şey çok pahalı, paranın bir değeri kalmadı" dedi. Emekli bir vatandaş da pazarı gezdiğini ancak domates alamadığını ifade etti. İşçi olduğunu belirten biri ise çaresizliğini şu sözlerle özetledi: "Nereden alacağız? Pahalısını da alamayız, ucuzunu da."
Alım Gücü Düştü, Aile Büyüklüğü Belirleyici Oluyor
Alım gücünün giderek eridiğine dikkat çeken bir vatandaş ise sayısal bir örnek vererek konuyu somutlaştırdı: "Halkımız 100 liraya alacak güçte değil. İki tanesi ancak bir kilo geliyor. Birini biri yer, iki kişiyse ancak yeter; altı kişiyse hiç yetmez." Bu sözler, fiyat artışlarının küçük haneleri bile derinden etkilediğini, kalabalık ailelerin ise neredeyse hiç şansı olmadığını gözler önüne serdi.
Kozan semt pazarındaki bu tablo, temel gıda ürünlerine erişimin giderek daha büyük bir sorun haline geldiğini bir kez daha gündeme taşıdı. Farklı kesimlerden yurttaşların ortak şikayeti, gelirlerin fiyat artışlarının gerisinde kaldığı ve gündelik alışverişin bile zorlu bir hesaba dönüştüğü yönündeydi.
Sıkça Sorulan Sorular
Kozan'da domatesin kilogram fiyatı ne kadar oldu?
Adana'nın Kozan ilçesindeki semt pazarında domatesin kilogram fiyatı bazı tezgahlarda 100 liraya kadar çıktı. Daha düşük fiyatlı tezgahlarda ise kilogram 50 lira civarında satıldığı yurttaşların ifadelerinden anlaşılıyor.
Emekli yurttaş ne kadar maaş aldığını söyledi?
27 yıl devlet memurluğu yaptığını belirten emekli yurttaş, aylık 31 bin 450 lira maaş aldığını ve bu maaşla kira dahil giderlerini karşılamakta büyük güçlük çektiğini ifade etti.
Yurttaşlar yüksek fiyatlar karşısında nasıl bir tutum sergiledi?
Pek çok yurttaş en düşük fiyatlı tezgahları tercih ettiğini ya da hiç alışveriş yapamadığını belirtti. Bir yurttaş 100 liraya satan tezgahtan almadığını, 50 liradan satana yöneldiğini söylerken bir diğeri ise 32 lira gibi görece düşük bir fiyattan bile domates alamayacağını vurguladı.
Yurttaşlar fiyat artışının nedenine ilişkin ne dedi?
Emekli bir yurttaş, aracıların zincirde fazla pay aldığını ve üreticinin kazanmadığını öne sürdü. Mandalina örneği vererek ürünlerin dalında çok düşük fiyata çıktığını ama tüketiciye ulaşana kadar fiyatının katlandığını anlattı. Aynı yurttaş, piyasadaki fırsatçılığa da dikkat çekti. Ancak bu konuda kaynakta resmi bir açıklama ya da kurumsal bir değerlendirme yer almıyor.
Kalabalık aileler için durum nasıl değerlendirildi?
Bir yurttaş, iki domatesin ancak bir kilo geldiğini belirterek iki kişilik bir hanede bunun zar zor yeteceğini, altı kişilik bir ailede ise hiç yetmeyeceğini söyledi. Bu değerlendirme, fiyat artışlarının kalabalık haneleri daha ağır biçimde etkilediğine işaret ediyor.
