ABD, Başkan Donald Trump'ın ikinci döneminin tam ortasında kritik bir siyasi sınavla yüz yüze geliyor. Kongre ara seçimlerinde milyonlarca seçmen Temsilciler Meclisi'nin 435 sandalyesinin tamamı ile Senato'nun 100 sandalyesinden 35'i için oy kullanacak. Seçimler yalnızca bir sandık yarışı değil; Beyaz Saray ile Kongre arasındaki güç dengesini yeniden şekillendirecek belirleyici bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor.
Seçimlerin Kapsamı: Kongre'den Valiliklere Uzanan Geniş Bir Tablo
3 Kasım'da gerçekleştirilecek seçimler yalnızca Kongre'yi kapsamıyor. 36 eyalette valilik yarışları da düzenlenecek; bunun yanı sıra çok sayıda eyaletin yasama organı üyeleri ve yerel yöneticiler de bu seçimlerde belirlenecek. 4 Kasım'da netleşecek Kongre tablosu ise Trump yönetiminin 2027 ve 2028 yıllarındaki yasama süreçleri açısından hayati bir önem taşıyor.
Demokratların Temsilciler Meclisi ve/veya Senato'da çoğunluğu ele geçirmesi halinde Trump'ın bütçe, vergi ve göçmenlik alanlarındaki adımlarının Kongre'den geçmesi ciddi ölçüde güçleşecek.
Ara Seçim Sistemi Nasıl İşliyor?
ABD'de başkanlık seçimleri dört yılda bir yapılırken Kongre seçimleri iki yılda bir gerçekleştiriliyor. Başkanın görev süresinin ortasına denk gelen bu seçimler "ara seçimler" (midterm elections) olarak adlandırılıyor. Temsilciler Meclisi üyeleri iki yıllık dönemler için seçilirken her eyaletin nüfusuna orantılı sayıda temsilcisi bulunuyor. Örneğin California 52, Teksas 38, New York ise 26 temsilciyle temsil edilirken; Iowa 4, Idaho 2, Alaska ise yalnızca 1 temsilciyle Meclis'te yer alıyor.
Senato'da ise nüfus fark etmeksizin her eyalet iki senatörle temsil ediliyor. Altı yıllık görev süresine sahip senatörlerin yaklaşık üçte biri her iki yılda bir yenileniyor. Bu yıl normal takvim çerçevesinde 33 senatörlük için seçim yapılırken, Florida ve Ohio'daki iki özel seçimle birlikte sandığa gidecek toplam Senato sandalyesi sayısı 35'e ulaşıyor. Başkanlık seçimlerinden farklı olarak Kongre seçimlerinde Seçiciler Kurulu (Electoral College) sistemi uygulanmıyor; üyeler seçmenlerin doğrudan oylarıyla belirleniyor. Seçimlerin ardından oluşacak yeni Kongre, 3 Ocak 2027'de resmen göreve başlayacak.
Oy Verme Süreci Eyaletten Eyalete Değişiyor
ABD'de seçimler federal düzeyde yapılsa da oy verme ve sayım süreçleri büyük ölçüde eyaletler tarafından yürütülüyor. Seçmenler seçim günü sandığa gidebileceği gibi erken oy kullanma ya da posta yoluyla oy gönderme seçeneklerine de başvurabiliyor. Bazı eyaletler seçmenlere otomatik olarak posta oy pusulası gönderirken bazılarında bu hak için ayrıca başvuru yapılması gerekiyor. Kimlik gösterme zorunluluğu, seçmen kayıt süreleri ve posta oylarının kabul son tarihleri de eyaletlere göre farklılık gösteriyor.
Trump'ın seçim sistemine yönelik en önemli şikayetleri arasında yer alan "posta yoluyla oy kullanma" ve "kimlik zorunluluğu olmadan oy kullanma" meseleleri Amerikan kamuoyunda tartışılmaya devam ediyor. Ülke genelinde tek bir sandık kapanış saati bulunmadığından sonuçlar doğudan batıya doğru kademeli biçimde açıklanıyor. Oy farkının dar olduğu eyaletlerde posta oylarının sayımı ve itiraz süreçleri nedeniyle kesin sonuçların ortaya çıkması birkaç günü bulabiliyor.
ABD medyasına yansıyan son analizlere göre 47 eyalet ve başkent Washington'da 43 milyondan fazla seçmen erken oy kullanmış ya da posta yoluyla oyunu göndermiş durumda. Bu rakam, 2022 ara seçimlerinin aynı dönemine kıyasla yaklaşık 10 milyon kişilik bir artışa işaret ediyor.
Temsilciler Meclisi'nde Çok İnce Bir Denge
Cumhuriyetçiler, 2024 seçimlerinin ardından Temsilciler Meclisi'ndeki çoğunluklarını korurken geçen iki yılda yaşanan istifalar ve boşalan sandalyeler iki parti arasındaki farkı önemli ölçüde daralttı. 1 Kasım itibarıyla Meclis'te 218 Cumhuriyetçi, 214 Demokrat ve bir bağımsız üye bulunurken iki sandalye boş durumda. 435 sandalyeli Meclis'te salt çoğunluk için 218 sandalye gerekiyor; bu da Demokratların mevcut sandalyelerine ek olarak en az 4 sandalye daha kazanması gerektiği anlamına geliyor.
Temsilciler Meclisi'ndeki çoğunluk; Meclis Başkanı'nın belirlenmesi, yasama gündeminin oluşturulması, bütçe görüşmeleri ve Kongre komitelerinin yönetimi açısından belirleyici bir işlev taşıyor. Demokratların bu kanatta çoğunluğu kazanması durumunda Trump'ın azline yönelik süreç dahil pek çok kritik konunun Meclis gündemine gelmesi kuvvetle bekleniyor. Real Clear Politics'te yer alan son anket tahminlerine göre Demokratların 24 ilave sandalye kazanarak 239 sandalyeye ulaşabileceği öngörülüyor.
Senato'da Kritik Eyalet Yarışları
Cumhuriyetçiler 100 üyeli Senato'da 53 sandalyeyle çoğunluğu elinde bulundururken Demokratların kendileriyle hareket eden 2 bağımsız dahil toplam 47 sandalyesi var. Demokratların Senato'da çoğunluğu ele geçirebilmesi için Cumhuriyetçilerden net 4 sandalye kazanması gerekiyor. Georgia, Michigan, Maine, Alaska, Kuzey Carolina, Ohio ve Iowa'daki yarışlar en yakından takip edilen seçim bölgeleri arasında yer alıyor.
Demokratlar, 2024 başkanlık seçimlerinde Trump'ın kazandığı Georgia ve Michigan'daki sandalyelerini savunmaya çalışırken Cumhuriyetçiler Demokrat aday Kamala Harris'in kazandığı Maine'deki sandalyelerini koruma gayreti içinde. Real Clear Politics anketleri Demokratların Senato'da 4 sandalye daha kazanarak 51 sandalyeye ulaşabileceğini tahmin ediyor.
Senato; Yüksek Mahkeme dahil federal yargıçların ve üst düzey yönetim görevlilerinin onaylanması ile uluslararası anlaşmaların değerlendirilmesi gibi kritik yetkiler nedeniyle başkanlık yönetimi açısından ayrı bir ağırlık taşıyor. Ancak Senato'da çoğunluk elde etmek, her yasa teklifini otomatik olarak geçirmeye yetmiyor; pek çok düzenlemede tartışmaların sona erdirilebilmesi için 60 senatörün desteği aranıyor. Amerikan siyasi sisteminde "filibuster" olarak bilinen bu yöntemle bazen tek bir senatör bile kürsüde uzun süre konuşarak bir yasama sürecini geciktirebiliyor.
Seçim Sonuçları Trump'ın Kalan İki Yılını Doğrudan Şekillendirecek
ABD'de ara seçimler, seçmenlerin görevdeki başkanın performansını değerlendirdiği önemli siyasi süreçlerden biri olarak görülüyor. Görevdeki başkanın partisinin ara seçimlerde güç kaybetmesi tarihsel açıdan alışılmışın dışında bir durum sayılmıyor; ancak Cumhuriyetçilerin her iki kanattaki çoğunluğunu yitirmesi Trump'ın kalan iki yılını ciddi biçimde zorlaştıracak. Demokratların yalnızca Temsilciler Meclisi'nde bile çoğunluğu elde etmesi, Beyaz Saray'ın bütçeyle ilgili planlarını sekteye uğratmaya yetebilir ve iki taraf arasında yoğun siyasi müzakerelerin zeminini hazırlayabilir. Seçim sonuçları aynı zamanda 2028 başkanlık seçimlerine giden süreçte iki parti arasındaki güç dengelerini de yeniden biçimlendirecek.
Sıkça Sorulan Sorular
ABD Kongre ara seçimlerinde kaç sandalye için oy kullanılıyor?
Bu seçimlerde Temsilciler Meclisi'nin 435 sandalyesinin tamamı ile Senato'nun 100 sandalyesinden 35'i için oy kullanılıyor. Senato'da 33 sandalye normal takvim kapsamında, Florida ve Ohio'daki iki özel seçimle birlikte toplam sayı 35'e ulaşıyor.
Demokratların Temsilciler Meclisi'nde çoğunluğu kazanabilmesi için kaç sandalye kazanması gerekiyor?
1 Kasım itibarıyla Meclis'te 218 Cumhuriyetçi, 214 Demokrat ve bir bağımsız üye bulunuyor; iki sandalye boş durumda. Salt çoğunluk için 218 sandalye gerektiğinden Demokratların mevcut sandalyelerine ek olarak en az 4 sandalye daha kazanması gerekiyor.
Seçim sonuçları ne zaman kesinleşecek?
ABD genelinde tek bir sandık kapanış saati bulunmadığından sonuçlar doğudan batıya doğru kademeli açıklanıyor. Oy farkının dar olduğu eyaletlerde posta oylarının sayımı ve itiraz süreçleri nedeniyle kesin sonuçların açıklanması birkaç günü bulabiliyor.
Bu yılki seçimlerde erken oy kullanım oranı nasıl?
ABD medyasına yansıyan analizlere göre 47 eyalet ve başkent Washington'da 43 milyondan fazla seçmen erken oy kullanmış ya da posta yoluyla oyunu göndermiş durumda. Bu rakam 2022 ara seçimlerinin aynı dönemine kıyasla yaklaşık 10 milyon kişilik bir artışa işaret ediyor.
Senatoda çoğunluğu kazanmak neden her zaman yeterli olmuyor?
Senato'da çoğunluk elde etmek tek başına her yasa teklifini geçirmeye yetmiyor. Pek çok düzenlemede tartışmaların sona erdirilebilmesi için 60 senatörün desteği aranıyor. "Filibuster" olarak bilinen bu yöntemle bazen tek bir senatör bile kürsüde uzun süre konuşarak bir yasama sürecini geciktirebiliyor.
