CHP Mersin Milletvekili Gülcan Kış, narenciye hasat ve ihracat sezonu sürerken Mersin'li limon üreticisinin karşı karşıya kaldığı düşük alım fiyatları, yüksek üretim maliyetleri ve dış pazarlara ulaşımdaki güçlükleri Meclis gündemine taşıdı. Ticaret Bakanı Ömer Bolat imzasıyla gelen yanıtı değerlendiren Kış, bakanlığın cevabında üreticinin kazancını güvence altına alacak somut kararların yer almadığını vurguladı ve "Mersin'in bereketinin üreticisinin borcuna dönüşmesine izin vermeyeceğiz" dedi.
On Soruluk Önergeye Genel Yanıt Geldi
Kış, limon üreticisinin düşük alım fiyatları, yüksek girdiler ve ihracatta yaşanan taşıma sorunlarını kapsayan 10 soruluk bir önerge hazırlamış; üretici temsilcilerinin uyarılarına dikkat çekerek Ticaret Bakanlığı'ndan üreticinin gelirini koruyacak önlemleri ve bunların uygulama takvimini açıklamasını istemişti. Bakan Bolat'ın imzasıyla gönderilen yanıtta ise genel ihracat destekleri, tanıtım faaliyetleri, alternatif güzergâh çalışmaları ve Ukrayna ile ticaret anlaşmasına ilişkin bilgilere yer verildi.
Kış, bu yanıtı yetersiz bulduğunu açıkça ortaya koydu: "Navlun desteği sorduk, genel destekleri anlattılar. Üreticinin ürününü nasıl koruyacaklarını sorduk, somut bir tedbir açıklamadılar. Mersinli çiftçinin bir yıllık emeği, 'değerlendiriyoruz' cümlesine bırakılamaz." Bakanlığın on soruyu tek bir başlık altında toplu biçimde yanıtladığını da eleştiren Kış, kaç sevkiyatın aksadığının, ne kadar kapasite kaybedildiğinin ve hangi desteğin ne zaman verileceğinin açıklanmadığını kaydetti.
Alım Fiyatları Maliyeti Karşılamıyor
Milletvekilinin aktardığına göre üretici temsilcileri, tarlada oluşan alım fiyatlarının üretim maliyetini karşılamadığını açıkça ifade ediyor. Çiftçinin gübre, ilaç, sulama, işçilik ve hasat gibi kalemlere para harcayarak aylarca bahçesinde çalıştığını, ancak hasat döneminde ürününü satıp masrafını çıkarıp çıkaramayacağını düşünmek zorunda kaldığını vurgulayan Kış, bakanlığın asıl yanıtlaması gereken soruyu şöyle formüle etti: "Mersinli çiftçi bu sezon emeğinin karşılığını nasıl alacak?"
Üreticilerin yalnızca sorun dile getirmediğini, çözüm önerileri de sunduğunu belirten Kış, bu taleplerin hangi aşamada olduğunu bakanlıktan sorduklarını ifade etti. Üreticinin önünü görebilmesi için açık karar, yeterli kaynak ve uygulama takviminin zorunlu olduğunun altını çizdi.
Tarım Bakanlığı'nın Maliyet Çalışması Kamuoyuyla Paylaşılmalı
Kış, Tarım ve Orman Bakanlığı'nın 30 Eylül tarihli duyurusunda Mersin'de narenciye üretim maliyetlerinin belirlenmesine yönelik teknik bir toplantı yapıldığının açıklandığını hatırlattı. Gübreleme, sulama, işçilik, hasat ve taşıma giderlerinin değerlendirildiği bu çalışmanın sonuçlarının kamuoyuyla paylaşılması gerektiğini söyleyen Kış, iki bakanlığa sert sorular yöneltti: "Kamunun elinde maliyet çalışması varsa sonuçlarını açıklayın. Mersin'de limonun, mandalinanın, portakalın kilogram başına üretim maliyetini ne kadar hesapladınız? Bu maliyetlerle bahçedeki alım fiyatlarını karşılaştırdınız mı? Üretici maliyetinin altında satış yapmak zorunda kalıyorsa hangi önlemi devreye sokacaksınız?"
Kış, bu noktada çarpıcı bir değerlendirme de yaptı: "Maliyet hesabı, çiftçiyi koruyacak karara dönüşmediği sürece bahçedeki sorunu çözmez."
İhracat Artışı Çiftçinin Gelirini Yansıtmıyor
Akdeniz Yaş Meyve Sebze İhracatçıları Birliği'nin açıkladığı dokuz aylık verilerde ihracat artışı bulunduğuna dikkat çeken Kış, bu tablonun tek başına çiftçinin cebine ne kaldığını göstermediğini vurguladı. Toplam ihracat gelirinin yeni hasat dönemindeki üretici fiyatlarıyla birlikte değerlendirilmesi gerektiğini belirten Kış, "Üreticinin maliyeti, satış fiyatı ve borcu da o tablonun yanında görülmelidir. Mersin'in ihracattaki gücünü sürdürebilmesi için önce üreticisinin ayakta kalması gerekir" dedi.
Aynı Birliğin Karadeniz'de güvenli ticaret koridoru oluşturulması çağrısında bulunduğuna da değinen Kış, ihracatın artmasının ülke için değerli olduğunu kabul etmekle birlikte bu büyümenin çiftçi refahına yansıması gerektiğini savundu.
Mersin-St. Petersburg Hattı ve Ukrayna Anlaşması Yeterli mi?
Arkas'ın 30 Ekim tarihli açıklamasında Mersin ile St. Petersburg arasında yıl sonuna kadar iki gemiyle çalışılması planlanan servise ilişkin bilgi verildiğini aktaran Kış, alternatif deniz bağlantılarının geliştirilmesini önemli bulmakla birlikte bu hattın somut sonuçlarının yakından izlenmesi gerektiğini ifade etti. "Yeni bağlantının sezonun ihtiyacını ne ölçüde karşılayacağını, taşıma maliyetini nasıl etkileyeceğini görmek istiyoruz. Kaç ton ürün taşınabilecek, seferler hangi sıklıkla yapılacak, küçük üretici ve ihracatçı bu imkândan nasıl yararlanacak?" diye sordu.
Bakanlığın bilgilendirmesine göre Ukrayna ile ticaret anlaşmasının 1 Ekim'de yürürlüğe girdiğini, mal ticaretine ilişkin gümrük vergisi indirimlerinin ise 1 Ocak 2027'de uygulanmaya başlayacağını hatırlatan Kış, bu anlaşmanın mevcut taşıma sorununa, navlun maliyetine ve üreticinin satış fiyatına katkısının ne olduğunu sorguladı. "Hasat takvimi ilerliyor. Çiftçinin ödemeleri beklemiyor. Bu sezonun ürününü ve üreticisini koruyacak kararların şimdi açıklanması gerekiyor" dedi.
Bakanlıklara Dört Somut Çağrı
Kış, açıklamalarını bakanlıklara yönelik dört somut taleple noktaladı: üretim maliyetlerinin kamuoyuyla paylaşılması, sevkiyat kayıplarının açıklanması, navlun desteği konusunda karar alınması ve üretici örgütleriyle birlikte takvimli bir çalışma yürütülmesi. Milletvekili, konunun yalnızca çiftçiyi değil, tarım işçisinden nakliyeciye, paketleme tesisinden esnafa kadar geniş bir kesimi kapsadığını şu sözlerle özetledi: "Bu mesele bahçeden limana kadar Mersin'in meselesidir. Üreticinin kazanamadığı yerde tarım işçisi, nakliyeci, paketleme tesisi ve esnaf da etkilenir. Mersinli çiftçi üretmekten vazgeçmesin diye emeğinin karşılığını güvence altına almak zorundayız."
Sıkça Sorulan Sorular
CHP Mersin Milletvekili Gülcan Kış hangi konuları Ticaret Bakanlığı'na sordu?
Kış, narenciye hasat ve ihracat sezonu sürerken limon üreticisinin karşılaştığı düşük alım fiyatları, yüksek üretim maliyetleri ve dış pazarlara ulaşımdaki taşıma güçlüklerini kapsayan 10 soruluk bir önerge hazırlayarak Ticaret Bakanlığı'na iletti. Üreticinin gelirini koruyacak önlemlerin ve uygulama takviminin açıklanmasını talep etti.
Ticaret Bakanı Ömer Bolat'ın yanıtında neler yer aldı?
Bakan Bolat imzasıyla gönderilen yanıtta genel ihracat destekleri, tanıtım faaliyetleri, alternatif güzergâh çalışmaları ve Ukrayna ile ticaret anlaşmasına ilişkin bilgiler yer aldı. Kış, bu yanıtın üreticinin kazancını doğrudan koruyacak somut kararları içermediğini belirtti.
Tarım ve Orman Bakanlığı'nın narenciye maliyet çalışmasıyla ilgili ne açıklandı?
Tarım ve Orman Bakanlığı, 30 Eylül tarihli duyurusunda Mersin'de narenciye üretim maliyetlerinin belirlenmesine yönelik teknik bir toplantı yapıldığını açıkladı. Toplantıda gübreleme, sulama, işçilik, hasat ve taşıma giderleri değerlendirildi. Kış, bu çalışmanın sonuçlarının kamuoyuyla paylaşılmasını talep etti.
Mersin-St. Petersburg deniz hattına ilişkin ne biliniyor?
Arkas'ın 30 Ekim tarihli açıklamasına göre Mersin ile St. Petersburg arasında yıl sonuna kadar iki gemiyle çalışılması planlanan bir servis hayata geçirilmesi öngörülüyor. Kış, bu hattın kapasite, maliyet ve küçük üreticilerin yararlanma koşulları konusunda bakanlığın bilgi vermesini istedi.
Ukrayna ile imzalanan ticaret anlaşması ne zaman yürürlüğe girdi ve ne zaman etki edecek?
Bakanlığın bilgilendirmesine göre Ukrayna ile yapılan ticaret anlaşması 1 Ekim'de yürürlüğe girdi; ancak mal ticaretine ilişkin gümrük vergisi indirimleri 1 Ocak 2027'de uygulanmaya başlayacak. Kış, bu anlaşmanın mevcut sezon için taşıma sorununa ve üretici satış fiyatına somut katkısının ne olduğunu sorguladı.
