Suudi Arabistan, Türkiye'nin Karaman Taşeli ve Sivas illerinde inşa edeceği toplam 2 bin megavatlık güneş enerjisi santrali için ana yüklenici firma seçim sürecini son aşamaya taşıdı. Projeye yakın kaynaklar ANKA Haber Ajansı'na yaptıkları açıklamada, rakiplerine kıyasla teknik ve mali konularda öne çıkan Çinli firmaların milyarlarca dolarlık bu projenin ana yüklenicisi olmasına kesin gözüyle bakıldığını belirtti. Kaynaklar, konuya ilişkin resmi açıklamanın da kısa süre içinde yapılmasının beklendiğini aktardı.
Hükümetlerarası Anlaşma TBMM'de Onaylandı
Bu yatırımın yasal zeminini oluşturan Türkiye Cumhuriyeti ile Suudi Arabistan arasındaki hükümetlerarası anlaşma bir süre önce Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından onaylandı. Anlaşma kapsamında Suudi Arabistan, Türkiye'de toplam 5 bin megavat kurulu güce ulaşacak güneş ve rüzgâr enerjisi projeleri geliştirmeyi taahhüt etti. Faz-1 olarak tanımlanan ilk aşamada ise Sivas ve Karaman Taşeli'nde her biri 1.000 megavat kapasiteli iki ayrı güneş enerjisi santrali kurulacak; böylece ilk etapta toplam 2 bin megavatlık bir kapasite oluşturulmuş olacak.
Çinli Firmalar Teknik ve Mali Değerlendirmede Öne Çıktı
Suudi Arabistan, yüklenici seçimi için hem mali hem de teknik yeterliliğe sahip şirketlerden oluşan kısa bir liste hazırladı. Projeye yakın kaynakların aktardığına göre Çinli firmalar bu değerlendirme sürecinde rakiplerine göre belirgin biçimde öne çıktı. Kaynaklar, "Bu aşamada Çinliler'in ana yüklenici olmasına kesin gözüyle bakılıyor. Tabii henüz kesinleşmediğini duyuyoruz. Bu konuda açıklamanın da kısa süre içinde yapılması bekleniyor" ifadelerini kullandı. Aynı kaynaklar, ana yüklenicinin belirlenmesinin ardından alt yüklenicilerin de seçileceğini ve bu süreçte Türkiye'den firmaların da projede yer alacağını vurguladı. Yatırımın inşaatına yeni yılın ikinci çeyreğinde başlanması öngörülüyor.
Suudi Şirketlere Kapsamlı Vergi ve Gümrük Muafiyeti
Türk tarafı, söz konusu yatırım için Suudi şirketlere önemli teşvikler sunuyor. Buna göre yatırım anlaşması süresi boyunca, ayrıca bir yatırım teşvik belgesi alınmasına gerek kalmaksızın kurumlar vergisi teşviki uygulanacak. Türk tarafı ayrıca Suudi Arabistan'ın belirleyeceği şirket ya da şirketlere, her bir projenin hayata geçirilmesinde kullanılacak ekipman, malzeme, makine, alet, yedek parça ve sarf malzemelerinin Türkiye'ye ithalatı, Türkiye'den ihracatı veya yeniden ihracatı hakkını tanıyacak. Proje şirketi; gümrük vergisi, KDV ve Özel Tüketim Vergisi dahil ithalatta uygulanan her türlü vergi, harç, mali yükümlülük, ücret, fon ve paylardan muaf tutulacak.
Elektrik 30 Yıl Boyunca Avro Üzerinden Satın Alınacak
Santrallerden üretilecek elektrik, 30 yıl süreyle devlet şirketi Elektrik Üretim AŞ (EÜAŞ) tarafından satın alınacak. Alım tarifeleri avro bazında belirlendi. Sivas Güneş Enerjisi Santrali için ticari işletmeye başlama tarihinden itibaren beşinci yılın sonuna kadar KDV hariç 47,5 avro/MWh, beşinci yılın bitiminden itibaren ise KDV hariç 23,415 avro/MWh ödeme yapılacak. Taşeli Güneş Enerjisi Santrali'nde de ilk beş yıl için tarife KDV hariç 47,5 avro/MWh olarak belirlendi; beşinci yılın bitiminden sonrası için ise KDV hariç 19,950 avro/MWh uygulanacak.
Güneş Santralinin Ardından 3 Bin Megavatlık Rüzgâr Yatırımı Geliyor
Avro üzerinden elektrik alım garantisiyle hayata geçirilecek güneş santrali yatırımının tamamlanmasının ardından, anlaşma kapsamındaki toplam 5 bin megavatlık hedefin geri kalanını oluşturacak 3 bin megavatlık rüzgâr santrali yatırımının da yapılması planlanıyor. Böylece Türkiye ile Suudi Arabistan arasındaki enerji iş birliği, yenilenebilir enerji alanında iki farklı teknolojiyi kapsayan büyük ölçekli bir yatırım programına dönüşmüş olacak.
Sıkça Sorulan Sorular
Suudi Arabistan Türkiye'de toplam kaç megavatlık yenilenebilir enerji yatırımı yapacak?
Türkiye ile Suudi Arabistan arasında imzalanan ve TBMM tarafından onaylanan hükümetlerarası anlaşma kapsamında Suudi Arabistan, Türkiye'de toplam 5 bin megavat kurulu güce ulaşacak güneş ve rüzgâr enerjisi projeleri geliştirecek.
Projenin ilk aşamasında hangi iller seçildi ve kapasite ne olacak?
Faz-1 olarak adlandırılan ilk aşamada Sivas ve Karaman Taşeli illerinde her biri 1.000 megavat kapasiteli güneş enerjisi santralleri kurulacak; toplam kapasite 2 bin megavat olacak.
Santrallerden üretilen elektriği kim, hangi koşullarla satın alacak?
Üretilen elektrik, 30 yıl süreyle devlet şirketi Elektrik Üretim AŞ (EÜAŞ) tarafından avro bazlı tarifeler üzerinden satın alınacak. Her iki santral için de ilk beş yıllık tarife KDV hariç 47,5 avro/MWh olarak belirlendi; sonraki dönem tarifeleri Sivas için 23,415 avro/MWh, Taşeli için 19,950 avro/MWh olarak açıklandı.
Çinli firmaların ana yüklenici olması kesinleşti mi?
Projeye yakın kaynaklar, Çinli firmaların teknik ve mali değerlendirmede rakiplerine göre öne çıktığını ve ana yüklenici olmalarına kesin gözüyle bakıldığını belirtti; ancak aynı kaynaklar henüz resmi olarak kesinleşmediğini de vurguladı ve kısa süre içinde açıklama yapılmasının beklendiğini aktardı.
Suudi şirketlere sağlanan vergi ve gümrük avantajları nelerdir?
Suudi şirketlere yatırım anlaşması süresi boyunca, ayrı bir yatırım teşvik belgesi alınmaksızın kurumlar vergisi teşviki uygulanacak. Proje şirketi ayrıca gümrük vergisi, KDV ve Özel Tüketim Vergisi dahil ithalatta uygulanan tüm vergi, harç ve mali yükümlülüklerden muaf tutulacak; ekipman ve malzemelerin Türkiye'ye ithalatı ile ihracatı veya yeniden ihracatı hakkı da tanınacak.
