Sinop'un meşhur Erfelek kestanesi bu yıl da tezgahlardaki yerini aldı. Sonbaharın vazgeçilmez lezzetlerinden biri olan kestane, Sinop kent merkezinde seyyar tezgahlarda satışa sunulurken fiyatlar önemli bir kesimi zorluyor. Çiğ olarak kilosu 750 liradan, kavrulmuş olarak ise 100-130 gramlık bir porsiyonu 200 liradan alıcı bulan kestane, seyyar satıcı Nedim Öztürk'ün ifadesiyle artık emekliler için adeta bir lüks haline gelmiş durumda.
Erfelek Kestanesi Tezgahlarda Yerini Aldı
Sinop kent merkezinde seyyar tezgahta kestane kebabı satan Nedim Öztürk, Erfelek kestanesini çiğ olarak kilosu 750 liradan, kavrulmuş olarak ise 100-130 gramlık porsiyonunu 200 liradan sattığını belirtti. Öztürk, bu yılki ürünün geçen yıla kıyasla daha bol olduğunu ancak buna rağmen satışların her geçen sene düştüğünü vurguladı. Bollaşan ürüne rağmen satışların gerilemesi, fiyatları değil halkın alım gücünü işaret ediyor.
Maliyet Zinciri Fiyatı Yukarı Çekiyor
Nedim Öztürk, kestane fiyatlarının oluşumunu kaynaktan tüketiciye uzanan bir maliyet zinciriyle açıkladı. Öztürk'e göre mesele yalnızca toptancıdan kestane almakla bitmiyor; günlük çalışma maliyeti, pişirme süreci, fire, kömür gideri ve işgaliye parası da hesaba katılmak zorunda. "Hepimiz bir yerlerde çalışıyoruz. Bir işe gittiğin zaman ne beklentisi olur insanın? Geçinmek. Bunu da en minimum tarafından yansıttığın zaman halka biraz pahalı geliyor. Biraz değil, bayağı bir yüklü oluyor" diyen Öztürk, fiyatı aşağı çekmenin mümkün olmadığını anlattı.
Öztürk ayrıca kalite tercihinin de maliyeti doğrudan etkilediğini söyledi. Standart ya da ince kestane yerine daha iri ve kaliteli ürün kullandıklarını belirterek, "Bizim aldığımız kestanenin kilosu 750, 800 liradan aşağı değil. Çünkü o ince kestaneyi biz burada yapamayız, uygulayamayız. Sen 15 dakika sonra geldiğin zaman bu kupkuru bir hale gelir" diye konuştu. Buna ek olarak içinden kurtlu çıkanlar, fire verenler ve çok küçük kalanların da ayıklandığını aktardı.
Dolgun Bir Külah İki Kişiye 200 Lira
Porsiyonun gerçek maliyetini somutlaştıran Öztürk, dolgun doldurulmuş bir külahın iki kişilik olduğunu ve bunun 200 lirayı bulduğunu, üç kişi için ise bu rakamın daha da yukarı çıktığını belirtti. Bir porsiyonun yaklaşık 130 gram olduğunu ve bu miktarın bile ancak kendilerinden taviz vererek sağlanabildğini söyledi. Satıcının bu ifadeleri, hem alıcı hem de satıcı cephesinde sıkışan bir tablonun göstergesi niteliğinde.
Emekliler ve Üniversite Öğrencileri En Çok Etkileniyor
Nedim Öztürk, tezgahının kurulu olduğu bölgenin emeklilerin yoğun olarak bulunduğu bir alan olduğunu belirterek bu kesim için kestane almanın giderek daha zor bir hal aldığını anlattı. "Kestane bayağı bir lüks gibi oluyor emekli için. Ancak nefis köreltmelik alabiliyor" diyen Öztürk, emeklilerin günlük harcamalarını simit, çay, balık ve pazar alışverişi gibi temel ihtiyaçlar üzerine kurduğunu ve kestaneye bütçe ayıramadıklarını aktardı.
Üniversite öğrencilerinin de bu durumdan nasibini aldığını vurgulayan Öztürk, "Pahalı olduğu için alamayan genç çok. Özellikle üniversite öğrencisi için 200, 300 lira önemli bir rakam" dedi. Satıcının bu gözlemi, kestane gibi geleneksel bir sokak lezzetinin artık belirli bir kesim için erişilebilir olmaktan çıktığını ortaya koyuyor.
Bol Ürün, Düşen Satış
Öztürk'ün aktardığı ilginç bir çelişki de dikkat çekiyor: Bu yıl kestane geçen yıla göre daha bol yetişmiş olmasına karşın satışlar her geçen yıl geriliyor. Arzın artması fiyatları aşağı çekmek için yeterli olmuyor; çünkü sorun üretim tarafında değil, tüketicinin cebinde. Alım gücündeki genel zayıflama, ürün bolluğunun yaratabileceği olumlu etkiyi bertaraf ediyor.
Sıkça Sorulan Sorular
Sinop'ta Erfelek kestanesi ne kadar?
Sinop kent merkezindeki seyyar tezgahlarda Erfelek kestanesi çiğ olarak kilosu 750 liradan, kavrulmuş olarak ise 100-130 gramlık bir porsiyon 200 liradan satılmaktadır.
Kestane fiyatlarını etkileyen maliyetler neler?
Seyyar satıcı Nedim Öztürk'e göre kestane fiyatlarını belirleyen unsurlar arasında günlük çalışma maliyeti, pişirme süreci, fire, kömür gideri ve işgaliye parası yer almaktadır. Bunların tamamı nihai fiyata yansımaktadır.
Bu yıl kestane üretimi nasıl?
Nedim Öztürk, bu yılki kestane miktarının geçen yıla göre daha bol olduğunu belirtmiştir. Ancak ürün bolluğuna rağmen satışların her geçen sene düştüğünü de vurgulamıştır.
Kestane fiyatları kimler için sorun oluşturuyor?
Öztürk'e göre kestane fiyatları özellikle emekliler ve üniversite öğrencileri için ciddi bir engel oluşturmaktadır. Tezgahın kurulu olduğu bölgede emeklilerin yoğun olduğunu belirten Öztürk, bu kesim için kestaneni artık bir lüks haline geldiğini söylemiştir.
Kavrulmuş kestane porsiyonu kaç gram geliyor?
Nedim Öztürk'ün aktardığına göre kavrulmuş kestanede bir porsiyon yaklaşık 100-130 gram arasında olmaktadır. Dolgun doldurulmuş bir külah iki kişilik olup fiyatı 200 liraya ulaşmaktadır.
