Ankara'da inşaatı süren Merkez Ankara projesinin şantiyesinde 15 Ağustos 2022'de yaşanan iş kazasına ait yeni bilirkişi heyeti raporu, Ankara 1. Ağır Ceza Mahkemesi'ndeki dava dosyasına girdi. Yenimahalle'deki şantiyenin B Blok 5. katında şiddetli fırtına sırasında yaklaşık 3 ton ağırlığındaki demir perde kalıbının devrilmesi sonucu stajyer öğrenciler Emre Çetin ve Taha Öztürk hayatını kaybetmiş, Ege Kıratlı ise yaralanmıştı. 25 sayfalık bilirkişi raporu, kazanın temel nedenini ve sanıkların kusur oranlarını ayrıntılı biçimde ortaya koydu.
Kazanın Temel Nedeni: Kalıp Günlerce Sabitlenmeden Bırakıldı
Bilirkişi heyeti, kazanın temel nedeninin 10 metre uzunluğunda, 3,5 metre yüksekliğinde ve yaklaşık 3 ton ağırlığındaki demir perde kalıbının uygun şekilde sabitlenmeden bırakılması olduğunu tespit etti. Beton dökülmediği gerekçesiyle kalıbın zemin betonuna dübellenmeden ve arka payandaları sabitlenmeden 2-3 gün boyunca dikey vaziyette bekletildiği belirlendi. Heyet, "Panonun yüzeye sabitlenmemesi durumunda kalıbın küçük rüzgar hızlarında bile devrilmesi mümkündür" değerlendirmesinde bulundu.
Raporda ayrıca kalıbın zemin betonuna sabitlenmesi ya da dikey yerine yatay olarak istiflenmesi halinde devrilme riskinin tamamen ortadan kalkacağı vurgulandı. Buna göre kazanın önlenebilir olduğu ve olayda kaçınılmazlık, yani mücbir sebep unsurunun bulunmadığı açıkça kaydedildi.
Valilik Uyarısına Rağmen Tedbir Alınmadı
Raporda dikkat çeken bir diğer kritik bulgu, Ankara Valiliği'nin kaza gününden bir gün önce, 14 Ağustos 2022'de resmi internet sitesi ve basın aracılığıyla kuvvetli sağanak yağış, fırtına ve hortum riskine karşı uyarı yaptığına ilişkin tespitti. Bu resmi uyarıya karşın şantiyede gerekli güvenlik tedbirlerinin alınmadığı, kalıbın emniyete alınmadığı ve alana girişlerin kısıtlanmadığı bilirkişi raporunda yer aldı.
Meteorolojik verilere göre kaza günü ortalama rüzgar hızının 30 kilometre/saat olduğu, kaza anında ise rüzgarın aniden 100 kilometre/saat seviyesine ulaştığı belirlendi. Hesaplamalara göre 30 kilometre/saat rüzgar hızında kalıba gelen yatay kuvvet 1.519 kilogram iken, rüzgar hızının 100 kilometre/saate çıkması halinde bu kuvvetin 16.878 kilograma ulaştığı ortaya konuldu.
Şantiye Şefine Yüzde 50 Asli Kusur
Bilirkişi heyeti, ceza sorumluluğunun şahsiliği ilkesi gereğince tüzel kişiliklere ceza kusuru yüklenemeyeceğini belirterek sanıkların fiili durumları ve sorumluluklarına göre kusur oranlarını ayrı ayrı tespit etti. Buna göre alt işveren Bozbaşoğulları Ltd. Şti.'nin şantiye şefi ve işveren vekili İnan Yücel, yüzde 50 oranında asli kusurlu bulundu.
Yücel'e atfedilen kusur gerekçeleri arasında kalıp panosunu günlerce sabitlemeden açıkta bırakması, Valilik uyarısına rağmen kalıbı emniyete almaması ve alana girişleri kısıtlamaması yer aldı. Alt işveren kalıp ustası Bayram Yüksel ise yüzde 20 oranında tali kusurlu bulundu. Rapora göre Yüksel'in kalıbın devrilme ihtimalini öngörmesi, kalıbı sabitlemesi ya da güvenli eğimle yatırması ve şantiye şefini uyarması gerektiği ifade edildi.
Asıl İşveren Yetkililerine de Kusur Atfedildi
Asıl işveren Pasifik-Merkez Adi Ortaklığı'nın proje müdürü ve işveren vekili Sinan Kar ile saha mühendisi Alpcan Ergüven, her ikisi de yüzde 15 oranında tali kusurlu olarak değerlendirildi. Kar'ın alt işverenler arasındaki koordinasyonu sağlamadığı ve genel gözetim yükümlülüğünü yerine getirmediği tespit edildi.
Saha mühendisi Ergüven'e yönelik tespitler ise özellikle dikkat çekici nitelikteydi. Raporda Ergüven'in, stajlarının ilk gününde olan öğrencileri mesaj yoluyla "kırmızı alan" olarak nitelendirilen tehlikeli çalışma ortamına davet ettiği, teknik refakatçi bulunup bulunmadığını kontrol etmediği ve rüzgar çıktığında stajyerleri zamanında tahliye etmediği kaydedildi.
İSG Uzmanları ve Stajyerler Kusursuz Bulundu
Bilirkişi raporunda, Pasifik bünyesinde görev yapan İş Güvenliği Uzmanı Emrah Akyol ile NET Ankara İSG firmasında görevli Hüsamettin Çermikli, Gökhan Aldoğan, Abdurrahman Bozyiğit ve Murat Saçlı'nın cezai sorumluluğunun bulunmadığı ve kusursuz oldukları belirtildi. Uzmanların tespit ve öneri defterlerine rüzgar ve kalıp güvenliğine ilişkin uyarıları yazdıkları, rehberlik görevlerini yerine getirdikleri ve sahada icrai emir verme yetkilerinin bulunmadığı vurgulandı.
Hayatını kaybeden stajyer öğrenciler Emre Çetin ve Taha Öztürk ile yaralanan Ege Kıratlı da raporda kusursuz olarak değerlendirildi. Öğrencilerin saha mühendisinin onayı ve daveti üzerine kata çıktıkları, kalıbın sabitlenmediğini anlama yükümlülüklerinin bulunmadığı ve kazanın meydana gelmesinde müterafik kusurlarının olmadığı ifade edildi.
Söz konusu 25 sayfalık raporda, soruşturma ve kovuşturma aşamalarında hazırlanan önceki raporlar ile iş mahkemelerindeki hukuk dosyalarında yer alan bilirkişi değerlendirmeleri arasındaki çelişkiler de incelendi. Dava, Ankara 1. Ağır Ceza Mahkemesi'nde görülmeye devam etmektedir.
Sıkça Sorulan Sorular
Merkez Ankara şantiyesindeki kaza ne zaman ve nerede meydana geldi?
Kaza, 15 Ağustos 2022 tarihinde Ankara'nın Yenimahalle ilçesindeki Merkez Ankara inşaatı B Blok'un 5. katında şiddetli fırtına sırasında gerçekleşti.
Bilirkişi raporu kazanın temel nedenini ne olarak belirledi?
Bilirkişi heyeti, kazanın temel nedeninin yaklaşık 3 ton ağırlığındaki demir perde kalıbının zemin betonuna dübellenmeden ve arka payandaları sabitlenmeden 2-3 gün boyunca dikey vaziyette bırakılması olduğunu tespit etti.
Davada sanıkların kusur oranları nasıl belirlendi?
Rapora göre şantiye şefi İnan Yücel yüzde 50 asli kusurlu, kalıp ustası Bayram Yüksel yüzde 20, proje müdürü Sinan Kar yüzde 15 ve saha mühendisi Alpcan Ergüven yüzde 15 oranında tali kusurlu bulundu.
Kaza öncesinde herhangi bir resmi uyarı yapıldı mı?
Evet. Ankara Valiliği, kazadan bir gün önce, 14 Ağustos 2022'de resmi internet sitesi ve basın aracılığıyla kuvvetli sağanak yağış, fırtına ve hortum riskine karşı uyarıda bulundu. Bilirkişi raporunda bu uyarıya karşın kalıbın emniyete alınmadığı tespit edildi.
İş güvenliği uzmanları ve stajyer öğrenciler hakkında raporda ne denildi?
Raporda, davada sanık konumundaki iş güvenliği uzmanlarının cezai sorumluluğunun bulunmadığı ve kusursuz oldukları belirtildi. Hayatını kaybeden Emre Çetin ile Taha Öztürk ve yaralanan Ege Kıratlı da kazanın meydana gelmesinde herhangi bir kusurları olmadığı gerekçesiyle kusursuz olarak değerlendirildi.
