Türkiye'nin Avrupa Birliği (AB) nezdinde tescilli coğrafi işaretli ürün sayısını artırmaya yönelik çalışmalar hız kazanıyor. 2027 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı'nda yer alan hedeflere göre, halihazırda 46 olan bu sayının önce 2026 yılı sonunda 60'a, ardından 2027'de 80'e yükseltilmesi planlanıyor. Adana şalgamı ve Kayseri pastırmasının AB'de tescillenmesiyle 46 rakamına ulaşan Türkiye, fikri mülkiyet alanında kapsamlı bir eylem planı hayata geçirmeye hazırlanıyor.
Coğrafi İşaret Tescilinde Hedef: 2027'de 80 Ürün
Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı çerçevesinde coğrafi işaretli ürünlerin AB tescil başvurularını yapacak kurumlara teknik destek sağlanacak. Yerelde pilot ürünler belirlenerek ürün temsilcilerine markalaşmaya yönelik eğitimler verilecek ve bu süreci yönlendirecek bir yol haritası oluşturulacak. Öte yandan AB'ye ihracat potansiyeli en yüksek ürünlerin tespitine yönelik istatistiki veri toplanması da gündemdeki öncelikler arasında yer alıyor. Tüm bu adımların ardından tescilli coğrafi işaret sayısının kademeli biçimde yükseltilmesi öngörülüyor.
Fikri Mülkiyet Hakları İçin Kapsamlı Eğitim Altyapısı
Programda fikri mülkiyet hakları alanında yenilikçi bir fikir ortamının geliştirilmesi, hak sahiplerinin haklarının hem yurt içinde hem de yurt dışında etkin biçimde korunması ve uygulanacak desteklerle katma değerli küresel markalar oluşturulması temel hedefler olarak belirlendi. Bu hedefler doğrultusunda ilgili kurum ve kuruluşlarla iş birliği yapılarak eğitim modülleri ve içerikleri belirlenecek, sertifikalı eğitimler düzenlenecek. Telif Hakları Eğitim Merkezi çeşitli seviyelerde sertifikalı eğitim programları hazırlayarak devreye alacak. Yargı süreçleriyle ilgili paydaşlara yönelik eğitim etkinlikleri de bu planın parçasını oluşturuyor.
Sınai mülkiyet danışma birimine ilişkin hem fiziki hem de çevrim içi eğitimler verilmesi, iş birliği faaliyetleriyle bu birimlerin niteliklerinin artırılması da öngörülen adımlar arasında. Öğrencilere yönelik ulusal düzeyde yarışmalar, sergiler ve etkinlikler planlanırken yükseköğrenim öğrencilerinin patent araştırması konusundaki bilgi ve becerilerini geliştirmeye yönelik faaliyetler de yürütülecek. Sürdürülebilir Yaşam İçin Eğitim Projesi kapsamında hikâye kitapları, animasyon ve çizgi filmler hazırlanıp yayımlanacak.
Fikri Mülkiyet Varlıklarının Ekonomik Değere Dönüşümü Hızlandırılacak
Türkiye'nin fikri mülkiyet varlıklarının ekonomik değere dönüştürülmesi sürecinin hızlandırılması da programın önemli başlıklarından birini oluşturuyor. Sektörel temelde ekonomik değer ölçümü yapılacak; telif haklarına dayalı endüstrilerin ekonomik ölçüm raporu ise yıllık olarak hazırlanarak kamuoyuyla paylaşılacak. Ticaret ve esnaf odalarıyla iş birliği içinde kamuoyu bilinçlendirme faaliyetleri de gerçekleştirilecek.
Teknoloji Geliştirme Bölgeleri ve yönetici şirketlere sınai mülkiyet eğitimleri verilecek. Telif hakları alanında yazılmış yüksek lisans ve doktora tezleri belirli bir sistematik dahilinde derlenerek araştırmacıların erişimine sunulacak. Bitki ıslahçı hakları konusunda kamuoyunda farkındalık oluşturmak amacıyla eğitim, bilgilendirme ve farkındalık artırıcı etkinlikler düzenlenecek. TÜRKPATENT ise ulusal ve uluslararası fuarlarda açacağı stantlar aracılığıyla buluş sahiplerine buluşlarını sergileme imkânı tanıyacak.
Patent Hedefleri ve Yapay Zeka Entegrasyonu
Uluslararası patent alanındaki hedefler de programda somut rakamlarla yer aldı. Türkiye orijinli uluslararası patent başvurusu sayısının 2026 yılı sonunda 2 bin 400'e ulaşması, 2027'de ise bu rakamın 2 bin 600'e çıkması bekleniyor. Patent destek sisteminin güncellenmesi için çalışmalar sürdürülecek; Patent Tabanlı Teknoloji Transferi Destekleme Programı'nın özel sektör tarafından daha etkin kullanılabilmesi amacıyla eğitim ve bilgilendirme faaliyetleri yapılacak.
Tescil süreçlerinde yapay zeka kullanımına ilişkin gereksinimler ve hedef görünümü belirlenerek bir çözüm planı geliştirilecek. Yeşil ve dijital dönüşüm alanında faaliyet gösteren ilk aşama firmalara sınai mülkiyet konularını kapsayan bilgilendirme seminerleri düzenlenecek, yol haritası ve eylem planları hazırlanacak. Bu kapsamda yeşil ve dijital dönüşümle ilgili tescilli ve geçerli patent sayısının 2026 yılı sonuna kadar 17 bin 500'e, 2027'de ise 18 bin 500'e ulaşması hedefleniyor.
Teknoloji Transferi ve Üniversite İş Birlikleri
Teknoloji Transferi Profesyoneli İstihdamı Destekleme Çağrısı kapsamında faydalanıcı sayısını artırmak amacıyla üniversiteler, Teknoloji Transfer Ofisleri ve üniversiteler adına faaliyet gösteren TGB yönetici şirketlerine eğitim ve bilgilendirme faaliyetleri düzenlenecek. Bu adımla üniversite-sanayi iş birliğinin güçlendirilmesi ve teknoloji transferinin daha geniş bir tabana yayılması amaçlanıyor.
Sıkça Sorulan Sorular
Türkiye'nin AB'deki tescilli coğrafi işaretli ürün sayısı şu an kaç?
Adana şalgamı ve Kayseri pastırmasının AB'de tescillenmesinin ardından Türkiye'nin AB nezdindeki tescilli coğrafi işaretli ürün sayısı 46'ya ulaşmış durumda.
Hedeflenen sayıya ne zaman ulaşılması planlanıyor?
2027 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı'na göre bu sayının 2026 yılı sonunda 60'a, 2027'de ise 80'e yükseltilmesi planlanıyor.
Coğrafi işaret tescili için hangi destekler sağlanacak?
AB tescil başvurularını yapacak kurumlara teknik destek sağlanacak, yerelde pilot ürünler belirlenecek, ürün temsilcilerine markalaşmaya yönelik eğitimler verilecek ve bir yol haritası hazırlanacak.
Uluslararası patent başvurusu sayısında ne gibi hedefler var?
Türkiye orijinli uluslararası patent başvurusu sayısının 2026 sonu itibarıyla 2 bin 400, 2027'de ise 2 bin 600 olması hedefleniyor.
Yeşil ve dijital dönüşümle ilgili patent hedefi nedir?
Yeşil ve dijital dönüşümle ilgili tescilli ve geçerli patent sayısının 2026 yılı sonuna kadar 17 bin 500'e, 2027'de ise 18 bin 500'e ulaşması hedefleniyor.
