Emek Partisi (EMEP) Gaziantep Milletvekili Sevda Karaca, Ankara Sincan'da transformatör ve anahtarlama ürünleri üreten Astor Enerji fabrikasında yaşandığı öne sürülen işçi hakları ihlallerini TBMM gündemine taşıdı. Karaca, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan'ın yanıtlaması istemiyle TBMM Başkanlığı'na soru önergesi vererek fabrikadaki elektronik takip sistemi, göçmen işçilerin çalışma koşulları ve prim uygulamaları hakkında kapsamlı sorular yöneltti.
İşçiler Mesai Boyunca Boyunlarında Cihaz Taşımak Zorunda
Karaca, önergesinde bir gazetenin "Astor'da İşçilere Çipli Takip" başlıklı haberini esas alarak ciddi iddiaları gündeme getirdi. Bu habere göre Astor Enerji fabrikasında işçiler, mesai süresince boyunlarında taşımak zorunda kaldıkları elektronik cihazlar aracılığıyla izlenmektedir. Söz konusu cihazların fabrika içindeki konumları, hareketleri ve belirli alanlarda geçirilen süreleri kayıt altına aldığı ileri sürülmektedir.
Karaca, uygulamanın yaklaşık üç ay önce başlatıldığını ve bölümler halinde fabrikanın geneline yaygınlaştırıldığını aktardı. İddialara göre işçiler, tuvalete giderken ya da dinlenme alanlarında bulunurken dahi bu cihazları üzerlerinden çıkaramamaktadır.
İşçilerden Tepki: "Hayvan Değiliz"
Milletvekili Karaca, soru önergesi kapsamında işçilerin uygulamaya dair tepkilerini de aktardı. Bir işçinin "Başımıza gönderdikleri o çavuş dedikleri adamlar yetmiyormuş gibi bir de gelmişsin bana çip takıyorsun. Hayvan değiliz sonuçta" dediğini aktaran Karaca, bir başka işçinin ise gözetim altında çalışmanın yarattığı psikolojik baskının mesai sonrasında da sürdüğünü dile getirdiğini belirtti.
Geçgel Ailesi'nin Serveti ile İşçi Ücretleri Arasındaki Uçurum
Karaca, önergesinde "Geçgel ailesi zirveye tırmanırken Astor işçisi dipte" başlıklı bir habere de yer verdi. Astor Enerji'nin ana hissedarları olan Geçgel ailesinin servetinin milyar dolarlarla ifade edildiğini ve şirket hisselerinin halka arzından itibaren üç yılda yaklaşık 31 kat değer kazandığını ileri süren Karaca, şirketin 2026'nın ilk altı ayında net kârını yüzde 88 artırarak 4,6 milyar liraya ulaştırdığını öne sürdü.
Buna karşılık Temelli yerleşkesindeki işçilerin, artan enflasyon ve hayat pahalılığına rağmen ara zam alamadığını vurgulayan Karaca, işçilerin günlük hedeflerle çalıştırıldığını ve hedeflerin tutmaması durumunda primlerinin kesildiğini savundu. Üç ayda bir verilen primlerle geçinmeye çalışan işçilerin bu koşullar altında daha fazla sömürüldüğünü de ifade etti.
Binlerce Nepalli İşçi Güvencesiz Koşullarda Barındırılıyor İddiası
Önergesinde göçmen işçilere ilişkin ciddi iddialara da yer veren Karaca, fabrikada sayıları binlere yaklaşan Nepalli işçilerin ucuz iş gücü yaratmak amacıyla düşük ücretlerle ve güvencesiz koşullarda çalıştırıldığını öne sürdü. Bu işçilerin fabrikada ya da sekiz kişilik odalarda sağlıksız koşullarda barındırıldığını ileri süren Karaca, patronların göçmen işçileri yerli işçilere karşı bir baskı aracı olarak kullandığını ve daha ucuz üretim sağlamak amacıyla yerli işçilerin işten çıkarıldığını iddia etti.
Bakana Yöneltilen Sorular: Denetimden Bütçeye Kadar Geniş Bir Yelpaze
Karaca, Bakan Işıkhan'a yönelttiği sorularda öncelikle Astor Enerji'deki elektronik izleme sisteminin topladığı verilerin ücret, prim, performans değerlendirmesi ve işten çıkarma kararlarında kullanılıp kullanılmadığını öğrenmek istedi. Fabrikada son beş yılda kaç iş sağlığı ve güvenliği denetimi yapıldığını, kaç iş kazası ile meslek hastalığının tespit edildiğini soran Karaca, işçilerin kişilik ve dinlenme haklarının nasıl güvence altına alınacağını da sordu.
Astor Enerji'nin son beş yılda SGK prim teşviklerinden, İŞKUR desteklerinden ve İşsizlik Sigortası Fonu kaynaklarından ne kadar yararlandığının açıklanmasını talep eden Karaca, temel işçi haklarını ihlal ettiği tespit edilen işletmelerin kamu teşviklerinin durdurulmasına yönelik ne tür işlemler uygulandığını da sordu.
Öte yandan 6 Ekim 2026'da TİSK ve işçi konfederasyonlarıyla gerçekleştirilen "yeni nesil çalışma modelleri" görüşmelerinde dijital gözetim ve algoritmik performans denetiminin ele alınıp alınmadığını soran Karaca, Türkiye genelinde dijital gözetim ve performans baskısı gerekçesiyle kaç işyerinin denetlendiğini ve kaçına yaptırım uygulandığını da öğrenmek istedi. Astor Enerji'de son üç yılda kaç işçinin işten çıkarıldığını, bunların kaçının yerine göçmen işçi istihdam edildiğini ve 2027 yılı bütçesinde işçileri dijital gözetim, mobbing ile performans baskısına karşı korumak için ne kadar kaynak ayrıldığını da Bakan Işıkhan'a yönelten Karaca, yanıtların kamuoyuyla paylaşılmasını beklediğini ortaya koydu.
Sıkça Sorulan Sorular
Astor Enerji fabrikasında işçilere uygulanan elektronik takip sistemi nasıl çalışıyor?
İddialara göre işçiler, mesai süresince boyunlarında taşımak zorunda kaldıkları elektronik cihazlar aracılığıyla izlenmektedir. Bu cihazların fabrika içindeki konumları, hareketleri ve belirli alanlarda geçirilen süreleri kayıt altına aldığı öne sürülmektedir. Uygulamanın yaklaşık üç ay önce başlatıldığı ve bölümler halinde yaygınlaştırıldığı aktarılmaktadır.
Astor Enerji'de kaç Nepalli göçmen işçi çalıştığı iddia ediliyor?
EMEP Milletvekili Sevda Karaca'nın önergesinde yer alan iddialara göre fabrikada sayıları binlere yaklaşan Nepalli işçi bulunmaktadır. Bu işçilerin düşük ücretlerle ve güvencesiz koşullarda çalıştırıldığı, fabrikada ya da sekiz kişilik odalarda sağlıksız biçimde barındırıldığı ileri sürülmektedir.
Astor Enerji'nin 2026 yılı kâr performansına ilişkin ne iddia ediliyor?
Karaca'nın önergesinde yer alan iddialara göre Astor Enerji, 2026'nın ilk altı ayında net kârını yüzde 88 artırarak 4,6 milyar liraya çıkardı. Ayrıca şirket hisselerinin halka arzından itibaren üç yılda yaklaşık 31 kat değer kazandığı da öne sürülmektedir.
Milletvekili Karaca, Çalışma Bakanı'ndan hangi konularda bilgi talep etti?
Karaca, Bakan Işıkhan'dan elektronik takip sistemiyle toplanan verilerin işçi kararlarında kullanılıp kullanılmadığını, son beş yıldaki iş güvenliği denetimlerinin sayısını, şirketin yararlandığı SGK ve İŞKUR teşviklerinin toplam tutarını, son üç yılda işten çıkarılan işçi sayısını ve 2027 bütçesinde dijital gözetim ile mobbing gibi sorunlara karşı ayrılan kaynakları açıklamasını istedi.
Karaca'nın önergesinde işçi primlerine ilişkin ne gibi iddialar yer alıyor?
Önergeye göre Astor Enerji'de işçiler günlük hedeflerle çalıştırılmakta, hedeflerin tutmaması durumunda primleri kesilmektedir. Düşük ücretlerin yanı sıra yalnızca üç ayda bir verilen primlerle geçinmeye çalışan işçilerin bu koşullar altında daha fazla sömürüldüğü ileri sürülmektedir.
