TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu, AK Parti Samsun Milletvekili Mehmet Muş başkanlığında toplandı. Gündemde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın 2027 yılı bütçesi yer alırken farklı partilerden milletvekilleri kayıt dışı istihdam, iş kazaları, emekli aylıklarının yetersizliği ve esnafın SGK borçları gibi konularda Bakan Vedat Işıkhan'a yönelik kapsamlı eleştiriler dile getirdi.
Karabat: 'Kayıt dışılık ekonomiyi zehirliyor'
YENİ Parti İstanbul Milletvekili Özgür Karabat, TÜİK verilerine dayanarak işsizlik oranının yüzde 8,4, atıl iş gücü oranının ise yüzde 31,2 olduğunu açıkladı. Gençlerin sanayide ve tarımda iş bulmakta zorlandığını, kafe ve restoranlarda ya da kurye olarak düşük ücretle ve güvencesiz koşullarda çalışmak zorunda kaldıklarını vurgulayan Karabat, "Tam sekiz milyon kişi kayıt dışı çalışıyor" dedi.
Bakanlık bütçesinde kayıt dışı istihdamla etkin biçimde mücadele edildiğine dair herhangi bir işaret göremediğini belirten Karabat, "Bu kayıt dışılık Türkiye'nin en temel sorunlarından bir tanesi. Kayıt dışı çalışma Türkiye'nin bütün ekonomisini zehirleyen bir konu" diye konuştu. Kayıt dışı istihdamla mücadele için ortak bir plan hazırlanmasını da talep etti.
Karabat, 2025 yılında 2 bin 105 işçinin çalışırken yaşamını yitirdiğini, bu rakamın içinde 94 çocuğun bulunduğunu da komisyona aktardı. "Bunların hepsi evlat. Hepsi kardeş. Hepsi arkadaş. Hepsi yurttaş" diyen Karabat, iş kazalarındaki tablonun vahametine dikkat çekti.
SGK'nın prim alacaklarına ilişkin Sayıştay bulgularını da gündeme taşıyan Karabat, 2 trilyon 229 milyar liralık prim alacağının mali tablolara doğru yansıtılmadığını, icraya gönderilen 340 milyar liralık alacağın ise muhasebe kayıtlarına alınmadığını öne sürdü. Karabat ayrıca Bakan Işıkhan'a emeklilerin bayram ikramiyesi için ne kadar ödenek ayrıldığını ve İşsizlik Sigortası Fonu'nda biriken paranın nasıl değerlendirildiğini sordu.
DEM Parti'den 'aç çalıştırıyorsunuz' tepkisi
DEM Parti Ağrı Milletvekili Heval Bozdağ, asgari ücretin yaklaşık 28 bin lira, açlık sınırının ise 38 bin lira olduğunu belirterek Bakan Işıkhan'a doğrudan seslendi: "Nasıl çalıştırıyorsunuz? Aç çalıştırıyorsunuz." Bozdağ'ın bu ifadeleri, komisyondaki tartışmalı anların başında geldi.
Aksu'dan emeklilere özel endeks ve iş güvenliği önerileri
MHP İstanbul Milletvekili İsmail Faruk Aksu, emekli aylıklarındaki artışın genel enflasyon endeksi yerine emeklilerin tüketim alışkanlıklarını ve hayat standardını esas alan özel bir endekse göre belirlenmesini istedi. Artışlara refah payı eklenmesini de talep eden Aksu, farklı tarihlerde yapılan düzenlemeler nedeniyle emekli aylıkları arasında oluşan eşitsizliklerin giderilmesini de gündeme taşıdı.
Aksu, SGK verilerine göre 2025 yılında 766 bin 39 iş kazası yaşandığını ve bin 931 işçinin hayatını kaybettiğini söyledi. Ölümlü kazaların yoğunlaştığı sektörlerde caydırıcı yaptırımlar uygulanmasını, küçük işletmelere iş güvenliği önlemlerini alabilmeleri için destek sağlanmasını ve denetimlerin güçlendirilmesini isteyen Aksu, sendikalaşma konusuna da değindi. "Başta memur sendikacılığı olmak üzere sendikalaşmanın güçlendirilmesi gerekir" diyen Aksu, sendikaların örgütlü oldukları sektörlerin sorunları ve gelişme potansiyeli üzerine araştırma yapmasını ve bu alanlarda öneriler geliştirmesini de talep etti.
Kısacık: 'Esnaf olsa ödeyecek ama ödeyemiyor'
DEVA Partisi Adana Milletvekili Sadullah Kısacık, esnafın bir yandan işini ayakta tutmaya çalışırken diğer yandan SGK borçlarını ödemekte ciddi güçlük çektiğini anlattı. SGK'nın borçlu esnafın banka hesaplarına bloke koyduğunu ve müşterilerine yazı gönderdiğini aktaran Kısacık, "Sayın Bakanım, olsa ödeyecek zaten ama ödeyemiyor. Hele şu günlerde" dedi.
Borçlu esnafın krediye erişemediğini, borcunu yapılandırmak istediğinde ise peşin ödeme ve teminat koşullarıyla karşılaştığını belirten Kısacık, "Bu uygulamadan vazgeçmenizi buradan tekrar rica ediyorum" diyerek bakandan somut bir adım beklediğini vurguladı.
Karaca: Aylık bağlama oranı yüzde 70'e döndürülmeli
CHP Denizli Milletvekili Gülizar Biçer Karaca, 2027 bütçesine ilişkin değerlendirmesinde en düşük emekli aylığının açlık sınırının altında kaldığını vurguladı. Bakan'ın sunumunda en düşük emekli aylığının 20 bin liradan 23 bin 552 liraya yükseltildiğini ifade etmesine tepki gösteren Karaca, bu rakamın asgari ücretin 4 bin 523 lira, açlık sınırının ise 15 bin lira altında olduğunu ortaya koydu.
En düşük emekli aylığı alanların toplam emekliler içindeki payının 2019 yılında yüzde 7 iken 2026 yılında yüzde 30'a çıktığını belirten Karaca, bu tablonun emekli aylıklarının yetersizliğini açıkça gösterdiğini savundu. Emekli aylıklarının hesaplanmasında daha önce prime esas en düşük kazancın yüzde 70'inden az olamayacağı yönünde bir alt sınır bulunduğunu, bu oranın sonradan yüzde 35'e indirildiğini hatırlatan Karaca, söz konusu değişikliğin aylıkların düşmesinde belirleyici rol oynadığını öne sürdü. Aylık bağlama oranının yeniden brüt asgari ücretin yüzde 70'inden az olamayacak biçimde düzenlenmesini talep etti.
Asgari ücretin de yetersiz kaldığını dile getiren Karaca, ocak ayından bu yana satın alma gücünü koruyabilmesi için asgari ücretin yaklaşık 35 bin lira olması gerektiğini söyledi. "Her 10 çalışandan 4'ü asgari ücret düzeyinde gelir elde ediyor. Çalışanların yüzde 15'i ise asgari ücretin de altında gelire sahip" diyen Karaca, asgari ücretin mutlaka açlık sınırının üzerinde ve insan onuruna yaraşır bir düzeyde belirlenmesi gerektiğini vurguladı.
Sıkça Sorulan Sorular
Özgür Karabat'a göre Türkiye'de kaç kişi kayıt dışı çalışıyor?
YENİ Parti İstanbul Milletvekili Özgür Karabat, komisyondaki konuşmasında tam sekiz milyon kişinin kayıt dışı çalıştığını açıkladı.
2025 yılında iş kazalarında kaç işçi hayatını kaybetti?
Komisyonda iki farklı veri gündeme geldi. Karabat, 2025 yılında 2 bin 105 işçinin çalışırken yaşamını yitirdiğini ve bunların 94'ünün çocuk olduğunu belirtirken; Aksu, SGK verilerine göre aynı yılda 766 bin 39 iş kazası yaşandığını ve bin 931 işçinin hayatını kaybettiğini söyledi.
CHP'li Karaca, emekli aylıklarındaki en düşük kesim için ne talep etti?
Karaca, emekli aylıklarının hesaplanmasında kullanılan aylık bağlama oranının yüzde 35'ten yeniden brüt asgari ücretin yüzde 70'inden az olamayacak biçimde düzenlenmesini istedi. Ayrıca en düşük emekli aylığının açlık sınırının üzerinde belirlenmesini talep etti.
DEVA Partili Kısacık, SGK'nın esnafa uyguladığı hangi yaptırımları eleştirdi?
Kısacık, SGK'nın borçlu esnafın banka hesaplarına bloke koyduğunu ve müşterilerine yazı gönderdiğini aktardı. Ayrıca borcunu yapılandırmak isteyen esnafın peşin ödeme ve teminat koşullarıyla karşılaştığını belirterek bu uygulamadan vazgeçilmesini istedi.
MHP'li Aksu, emekli aylıklarının artışı için ne önerdi?
Aksu, emekli aylıklarındaki artışın genel enflasyon endeksi yerine emeklilerin tüketim alışkanlıklarını ve hayat standardını dikkate alan özel bir endekse göre belirlenmesini, artışlara refah payı eklenmesini ve farklı tarihlerdeki düzenlemelerden kaynaklanan emekli aylıkları arasındaki eşitsizliklerin giderilmesini talep etti.
