ABD'de milyonlarca seçmen, Kongre'nin geleceğini belirleyecek ara seçimler için sandık başına gitti. Temsilciler Meclisi ve Senato'nun kontrolü için verilen bu mücadele, aynı zamanda Başkan Donald Trump'ın kalan iki yıllık görev döneminde politikalarını ne ölçüde hayata geçirebileceğinin de sınavı niteliğinde. Birçok eyalette valiler ve eyalet meclisi üyeleri için de oy kullanılıyor.
İki Parti, İki Farklı Hedef
Cumhuriyetçiler şu anda hem Beyaz Saray'ı hem de Kongre'nin her iki kanadını elinde bulunduruyor. Bu çoğunluğu korumaları, Trump'ın desteklediği yasaların daha kolay kabul görmesi anlamına geliyor. Demokratlar ise Kongre'de çoğunluğu ele geçirerek Trump yönetiminin politikaları üzerindeki denetimlerini artırmayı hedefliyor. Bu seçim, Demokrat seçmenler açısından partinin 2024 başkanlık seçimlerinde aldığı ağır yenilginin ardından federal düzeyde ilk oy kullanma fırsatı olma özelliği de taşıyor.
Kamuoyu yoklamaları ve geçmiş ara seçimlerdeki eğilimler Demokratların lehine bir tablo çiziyor. Ancak başa baş geçen yarışlar nedeniyle sonuçlar konusunda belirsizlik sürüyor.
Seçmenin Gündeminde Hayat Pahalılığı ve Göç
Seçim kampanyasının öne çıkan başlıklarından biri hayat pahalılığı oldu. Kısmen gümrük vergileri ve İran'la savaş nedeniyle yükselen enerji fiyatları, benzinden günlük alışverişe kadar pek çok harcamaya yansıyor. İran savaşının ekonomik etkileri, çatışmaya verilen kamuoyu desteğinin azalmasına yol açtı. Öte yandan bazı seçmenler, İran'a karşı kararlı adımlar attığı gerekçesiyle Trump'ı desteklemeye devam ediyor.
Göç politikaları da seçmenleri ikiye bölen konular arasında yer alıyor. Cumhuriyetçiler, Trump'ın göreve gelmesinden bu yana göçmen sayısının keskin biçimde düştüğünü belirterek sınır denetimlerini sıkılaştırma vaadini yerine getirdiğini savunuyor. Buna karşılık bazı seçmenler, uygulanan sert önlemlerin aşırıya kaçtığı görüşünde.
Sağlık meselesi de kampanyanın merkezine oturdu. Demokrat adayların önemli bir bölümü sağlık sigortasının yüksek maliyetini ön plana çıkarırken, Cumhuriyetçiler Trump'ın reçeteli ilaç fiyatlarını düşürme çabalarını vurguluyor. Bunların yanı sıra yeni veri merkezlerinin kurulmasına yönelik tepkiler bazı bölgelerde farklı siyasi görüşlerden seçmenleri aynı cephede buluşturuyor; hem Cumhuriyetçi hem de Demokrat seçmenler bu projelere karşı çıkıyor.
Yaklaşık 60 Milyon Kişi Erken Oy Kullandı
Florida Üniversitesi Seçim Laboratuvarı verilerine göre, Salı günü TSİ 07.30 itibarıyla toplam 58 milyon 677 bin 62 oy kullanılmıştı. Bu oyların yaklaşık 31,9 milyonu şahsen erken oy kullanma yoluyla, 26,8 milyonu ise postayla verildi. ABD'de son yıllarda erken oy kullanma imkânı sunan eyaletlerin sayısı arttı; Seçim İnovasyonu ve Araştırma Merkezi'ne göre oy kullanma hakkına sahip seçmenlerin yüzde 97'si bu seçeneğin bulunduğu bölgelerde yaşıyor.
Michigan Yarışı Kritik Bir Gösterge Olabilir
Senato'nun kontrolünü belirleyebilecek yarışlardan biri Michigan'da yaşanıyor. Demokrat aday Abdul El-Sayed, Cumhuriyetçi Mike Rogers ile karşı karşıya. Seçim analiz kuruluşu Cook Political Report, son değerlendirmesinde Michigan'daki yarışı "başa baş" kategorisinden "Demokratlar avantajlı" kategorisine taşıdı.
Demokrat Parti ön seçiminde El-Sayed'in rakibi olan Haley Stevens ise Pazar günü sürpriz bir hamleyle Cumhuriyetçi Rogers'a desteğini açıkladı. Bu karar, Stevens'ın kendi partisinden sert tepki görmesine yol açtı.
Üç Farklı Senaryo Masada
Seçimlerin ardından genel hatlarıyla üç farklı tablo ortaya çıkabilir. İlk senaryoda Demokratlar büyük bir zafer kazanıyor. Geçmişte ara seçimler genellikle Beyaz Saray'da olmayan partinin lehine sonuçlandı; Trump'a desteğin anketlerde düşük görünmesi, savaşın ekonomik etkileri ve tartışmalı politikalar da Demokratlara avantaj sağlayabilir. Bu durumda Demokratlar Temsilciler Meclisi'nde çoğunluk için gereken 218 sandalyenin çok üzerine çıkabilir. Senato'yu kazanabilmeleri içinse muhafazakâr eyaletlerdeki yarışlar dahil başa baş mücadelelerin tamamını ya da büyük bölümünü kazanmaları gerekiyor.
İkinci senaryoda Demokratlar sınırlı kazanımlar elde ediyor. Parti Temsilciler Meclisi'nde dar bir çoğunluk sağlarken Senato'da yalnızca bir ya da iki sandalye kazanabilir. Bu durumda Kongre'nin iki kanadı farklı partilerin kontrolünde kalabilir ve yasaların çıkarılması güçleşerek siyasi tıkanıklık yaşanabilir.
Üçüncü senaryoda ise Cumhuriyetçiler her iki kanattaki çoğunluklarını korur. Bunun için başa baş yarışların büyük bölümünün Cumhuriyetçiler lehine sonuçlanması gerekiyor. Böyle bir tablo, Trump'ın seçmenden yeniden destek aldığını savunmasını ve Kongre desteğiyle iç ve dış politika hedeflerini sürdürmesini mümkün kılabilir.
Sonuçlar Ne Zaman Açıklanacak?
İlk sonuçların Çarşamba günü TSİ 02.00'den itibaren gelmeye başlaması bekleniyor. Ancak bu ilk veriler, bir partinin kazanmasına kesin gözüyle bakılan bölgelerden geleceği için genel tablo hakkında sınırlı bilgi sunacak. Senato yarışının yakın geçtiği Ohio'da sandıklar TSİ 03.30'da, Maine'de ise 04.00'te kapanacak. Bu eyaletlerden gelecek sonuçlar, seçmen eğilimine dair ilk önemli işaretleri verebilir.
ABD'de medya kuruluşları, oy sayımı sürerken istatistiksel modellerle bazı yarışların kazananlarını ilan edebilir. Ancak farkın çok az olduğu yerlerde bu değerlendirmeler zaman alabilir. Kongre'nin kontrolünün ne zaman netleşeceği ise belirleyici yarışların ne kadar yakın geçtiğine bağlı; 2022 ara seçimlerinin ertesi gününde de Kongre'nin kontrolü için mücadele hâlâ sürmekteydi. Sandıkların en son kapanacağı eyalet ise Alaska olacak.
Seçmenler yalnızca Kongre'nin yapısını belirlemiyor. 2028 başkanlık seçimlerinde kritik rol oynayabilecek birçok eyalette valilikler ve eyalet meclislerinin kontrolü de oylanıyor. Beş eyalette trans haklarıyla ilgili konular, bazı eyaletlerde ise kürtaja ilişkin düzenlemeler halkoyuna sunuluyor. California'da ise seçmenler milyarderlerin servetlerine yönelik tartışmalı yeni bir vergi önerisini değerlendiriyor.
Sıkça Sorulan Sorular
ABD ara seçimlerinde hangi kurumların kontrolü oylanıyor?
Ara seçimlerde Kongre'nin iki kanadı olan Temsilciler Meclisi ve Senato'nun kontrolü için yarışılıyor. Bunların yanı sıra birçok eyalette valilikler ve eyalet meclisi üyelikleri de oylanıyor.
Seçim sonuçları ne zaman açıklanmaya başlayacak?
İlk sonuçların Çarşamba günü TSİ 02.00'den itibaren gelmesi bekleniyor. Ancak bu ilk veriler bir partinin kazanmasına kesin gözüyle bakılan bölgelerden geleceği için genel tablo hakkında sınırlı bilgi sunacak. Sandıkların en son kapanacağı eyalet Alaska olacak.
Seçim kampanyasının öne çıkan konuları nelerdi?
Seçim kampanyasında hayat pahalılığı, göç politikaları ve sağlık sigortasının yüksek maliyeti öne çıkan başlıklar oldu. Kısmen gümrük vergileri ve İran'la savaş nedeniyle yükselen enerji fiyatları da gündemin merkezinde yer aldı.
Michigan'daki Senato yarışında son durum nedir?
Michigan'da Demokrat Abdul El-Sayed ile Cumhuriyetçi Mike Rogers karşı karşıya geliyor. Seçim analiz kuruluşu Cook Political Report, yarışı "başa baş" kategorisinden "Demokratlar avantajlı" kategorisine taşıdı. Demokrat ön seçim rakibi Haley Stevens ise Pazar günü sürpriz bir kararla Cumhuriyetçi Rogers'a destek verdiğini açıkladı.
Seçimler öncesinde kaç kişi erken oy kullandı?
Florida Üniversitesi Seçim Laboratuvarı verilerine göre Salı günü TSİ 07.30 itibarıyla 58 milyon 677 bin 62 oy kullanılmıştı. Bu oyların yaklaşık 31,9 milyonu şahsen erken oy kullanma yoluyla, 26,8 milyonu ise postayla verildi.
