ABD'de 3 Kasım'da yapılan ara seçimler, Kongre'deki güç dengelerini yeniden şekillendirirken ülke tarihine geçecek pek çok ilke de sahne oldu. Başkan Donald Trump'ın ikinci döneminin ilk iki yılının ardından düzenlenen bu seçimlerde farklı etnik kökenlerden, toplumsal gruplardan ve siyasi partilerden adaylar önemli zaferler kazandı. Kadınların, etnik azınlıkların ve LGBTİ+ bireylerin siyasi temsili açısından 250 yıllık Amerikan tarihinde bir dönüm noktası niteliği taşıyan bu seçimler, aynı zamanda bazı eyaletlerde onlarca yıldır süren siyasi dengeleri de altüst etti.
Georgia'da 83 Valinin Ardından Gelen Tarihi İlk
Georgia eyaletinde Demokrat Keisha Lance Bottoms, Cumhuriyetçi milyarder iş insanı Rick Jackson'ı mağlup ederek ABD tarihinde valiliğe seçilen ilk siyah kadın oldu. Eyaletin bugüne kadar görev yapmış 83 valisinin tamamının beyaz erkeklerden oluştuğu düşünüldüğünde bu zafer, yalnızca kişisel bir başarı değil, aynı zamanda derin bir kırılma noktası olarak değerlendiriliyor. Bottoms'ın zaferi, Georgia'da 20 yılı aşkın süredir devam eden Cumhuriyetçi yönetimi de sona erdirdi. Seçim zaferinin ardından destekçilerine seslenen Bottoms, Georgia'nın tek bir kişi ya da dönemle değil, eyalette yaşayan herkes tarafından şekillendirildiğini belirterek bütün eyalet sakinlerinin valisi olacağını söyledi.
New Mexico ve Minnesota'dan Amerikan Yerlisi Kadın İlkleri
New Mexico'da Demokrat Deb Haaland, Cumhuriyetçi Gregg Hull'ı geride bırakarak ABD tarihinde valiliğe seçilen ilk Amerikan yerlisi kadın unvanını kazandı. Laguna Pueblo topluluğunun üyesi olan Haaland, ABD siyasetinde ilklere yabancı değil. 2018'de Temsilciler Meclisine seçilen ilk iki Amerikan yerlisi kadından biri olan Haaland, eski Başkan Joe Biden döneminde İçişleri Bakanlığı görevini üstlenerek ülkenin kabinede yer alan ilk Amerikan yerlisi bakanı olmuştu. Seçim zaferinin ardından yaptığı konuşmada Haaland, geçmişte Amerikan yerlilerinin dillerini ve kültürlerini ortadan kaldırmaya yönelik federal politikalara değinerek tüm bu girişimlere rağmen topluluklarının varlığını sürdürdüğünü vurguladı.
Minnesota'da ise Demokrat Peggy Flanagan, Cumhuriyetçi Michele Tafoya'yı mağlup ederek ABD Senatosuna seçilen ilk Amerikan yerlisi kadın oldu. White Earth Ojibwe topluluğunun üyesi olan Flanagan, seçim öncesinde Minnesota vali yardımcısı olarak görev yapıyordu. Alaska'da ise Yup'ik kökenli Demokrat Mary Peltola ile Cumhuriyetçi Senatör Dan Sullivan arasındaki yarışta oy sayımı hâlâ devam ediyor. Peltola'nın kazanması durumunda Alaska yerlilerinden ABD Senatosuna seçilen ilk kişi olması bekleniyor. Peltola, 2022'de Temsilciler Meclisine seçilen ilk Alaska yerlisi olarak zaten tarihe geçmişti.
Senato'ya İlk Açık Kimlikli Eşcinsel Erkek ve Siyah Kadın Temsilciler
New Hampshire'da Demokrat Chris Pappas, eski Cumhuriyetçi Senatör John E. Sununu'yu mağlup ederek ABD Senatosuna seçilen ilk açık kimlikli eşcinsel erkek oldu. Seçim kampanyası sırasında "Tarih yazmak için aday olmuyorum" diyen Pappas, cinsel yöneliminin seçmenler arasında önemli bir tartışma konusu haline gelmemesini olumlu karşıladığını belirtti.
Illinois'de ise Demokrat Juliana Stratton, Cumhuriyetçi Don Tracy'yi mağlup ederek emekliye ayrılan Demokrat Senatör Dick Durbin'in koltuğunu kazandı. Stratton'ın zaferiyle ABD Senatosunda görev yapan siyah kadınların sayısı üçe yükselecek. Illinois ayrıca Stratton ile Tayland kökenli Demokrat Senatör Tammy Duckworth sayesinde ABD Senatosunda aynı anda farklı etnik azınlıklardan iki kadın tarafından temsil edilen ilk eyalet olma özelliğini de kazanacak. Rutgers Üniversitesine bağlı araştırma merkezi Center for American Women and Politics'in verilerine göre bu ara seçimler, kadın adayların katılımı açısından da rekorlara sahne oldu; Demokrat Parti 19, Cumhuriyetçi Parti ise yedi kadın vali adayı gösterirken yaklaşık 300 kadın Senato ve Temsilciler Meclisi seçimlerinde yarıştı.
Florida ve Maryland'de Siyah Valiler Dönemi
Florida'da Cumhuriyetçi Byron Donalds, eyalet tarihinde valiliğe seçilen ilk siyah siyasetçi oldu. Donalds aynı zamanda ABD tarihinde seçimle iş başına gelen ilk siyah Cumhuriyetçi vali olarak da kayıtlara geçti. Maryland'de görevdeki Demokrat Vali Wes Moore'un yeniden seçilmesiyle birlikte ABD tarihinde ilk kez aynı anda en az üç siyah vali görev yapacak. Moore, siyah vali adaylarının sayısındaki artışı önemli bir gelişme olarak nitelendirirken bunun yalnızca kutlanacak bir başarı değil, farklı topluluklardan adayların daha yaygın hale gelmesi için değerlendirilmesi gereken bir fırsat olduğunu ifade etti.
Teksas'ta 32, Kansas'ta 94 Yıllık Siyasi Denge Değişti
Seçimler, toplumsal temsil açısından yaşanan ilklerin yanı sıra bazı eyaletlerde onlarca yıldır süren siyasi dengelerin de kırılmasına sahne oldu. Teksas'ta Demokrat Gina Hinojosa, üç dönemdir valilik yapan Cumhuriyetçi Greg Abbott'ı mağlup ederek 32 yıl sonra eyalette valilik seçimini kazanan ilk Demokrat oldu. Cumhuriyetçiler, 1995'te George W. Bush'un göreve gelmesinden bu yana Teksas valiliğini ellerinde tutuyordu. Hinojosa, seçim kampanyasında hayat pahalılığı, kamu eğitimi ve ailelerin ekonomik sorunlarına odaklanmıştı.
Kansas'ta ise Demokrat Adam Hamilton, Trump'ın desteklediği Cumhuriyetçi Senatör Roger Marshall'ı mağlup ederek 94 yıl sonra eyaletten ABD Senatosuna seçilen ilk Demokrat oldu. ABD'nin en büyük Birleşik Metodist Kilisesi cemaatinin papazı olan 62 yaşındaki Hamilton, seçim kampanyasını hayat pahalılığı ve partiler arası uzlaşma üzerine kurdu. Kendisini bağımsız düşünen bir Demokrat olarak tanımlayan Hamilton, zafer konuşmasında Cumhuriyetçi, Demokrat ve bağımsız seçmenlerin Washington'daki gelişmelerden duyduğu rahatsızlığı sandıkta ortaya koyduğunu söyledi.
Michigan'da ise Demokrat Abdul El-Sayed ile Cumhuriyetçi Mike Rogers arasındaki Senato yarışının sonucu henüz netleşmedi. Ancak El-Sayed, destekçilerine yarışı kazandığını duyurdu. Kazandığının kesinleşmesi halinde ABD tarihinde Senatoya seçilen ilk Müslüman siyasetçi olması beklenen El-Sayed, Michigan doğumlu bir epidemiyolog ve ilerici Demokrat siyasetçi olarak seçim kampanyası boyunca dini kimliği nedeniyle Cumhuriyetçilerin sert eleştirileriyle karşı karşıya kaldı. Trump, El-Sayed'i tehlikeli derecede radikal ve aşırı olarak nitelendirirken "Muhammed" diyerek hitap etti. El-Sayed ve destekçileri bu açıklamaları İslamofobik ve ırkçı saldırılar olarak değerlendirdi.
Sıkça Sorulan Sorular
ABD tarihinde valiliğe seçilen ilk siyah kadın kim?
Georgia eyaletinde Demokrat Keisha Lance Bottoms, Cumhuriyetçi Rick Jackson'ı mağlup ederek ABD tarihinde valiliğe seçilen ilk siyah kadın oldu. Eyaletin 83 valisinin tamamı daha önce beyaz erkeklerden oluşuyordu.
ABD Senatosuna seçilen ilk Amerikan yerlisi kadın kim?
Minnesota'da Demokrat Peggy Flanagan, Cumhuriyetçi Michele Tafoya'yı mağlup ederek ABD Senatosuna seçilen ilk Amerikan yerlisi kadın oldu. Flanagan, White Earth Ojibwe topluluğunun üyesidir ve seçim öncesinde Minnesota vali yardımcısı olarak görev yapıyordu.
Kansas'ta 94 yıl sonra Demokrat zaferini kim kazandı?
Kansas'ta Demokrat Adam Hamilton, Trump'ın desteklediği Cumhuriyetçi Senatör Roger Marshall'ı mağlup ederek 94 yıl sonra eyaletten ABD Senatosuna seçilen ilk Demokrat oldu. 62 yaşındaki Hamilton, ABD'nin en büyük Birleşik Metodist Kilisesi cemaatinin papazıdır.
ABD Senatosuna seçilen ilk açık kimlikli eşcinsel erkek kim?
New Hampshire'da Demokrat Chris Pappas, eski Cumhuriyetçi Senatör John E. Sununu'yu mağlup ederek ABD Senatosuna seçilen ilk açık kimlikli eşcinsel erkek oldu. Pappas, seçim kampanyası sırasında tarih yazmak için aday olmadığını belirtmişti.
Deb Haaland'ın ABD siyasetindeki diğer ilkleri neler?
New Mexico'da valiliğe seçilen ilk Amerikan yerlisi kadın olan Deb Haaland, daha önce 2018'de Temsilciler Meclisine seçilen ilk iki Amerikan yerlisi kadından biri olmuş; ardından eski Başkan Joe Biden döneminde İçişleri Bakanlığı görevini üstlenerek ülkenin kabinede yer alan ilk Amerikan yerlisi bakanı olmuştu.
