Avrupa Merkez Bankası (ECB) Başkanı Christine Lagarde, Avrupa kıtasının iklim kaynaklı ekonomik risklerle giderek daha sık ve daha şiddetli biçimde yüzleşmek zorunda kaldığını açıkladı. Lagarde, "Avrupa'nın sıcak yazından bir uyarı" başlıklı yazısında, yaz aylarındaki aşırı hava olaylarının şimdiye kadar sınırlı ekonomik etkide kaldığını; ancak bu tablonun kalıcı olmayacağını ve Avrupa'nın finansal, enerji ile sigorta altyapısını bir an önce güçlendirmesi gerektiğini vurguladı.
Kıtayı Sarsan Yaz 30 Bin Ölüm 400 Bin Hektar Yangın
Lagarde, geçen yaz Avrupa genelinde yaşanan aşırı sıcak hava dalgaları sırasında 30 binden fazla beklenmedik ölümün kaydedildiğini belirterek tablonun ciddiyetini rakamlarla ortaya koydu. İspanya ve Fransa'da orman yangınları 400 bin hektarlık alanı etkilerken Ren ve Tuna nehirlerindeki su seviyelerinin belirgin biçimde düşmesi hem karayolu ve nehir taşımacılığını hem de nükleer santrallerin soğutma faaliyetlerini sekteye uğrattı. ECB Başkanı, Avrupa'nın küresel ortalamaya kıyasla yaklaşık iki kat daha hızlı ısındığına dikkat çekerek kıtanın iklim kırılganlığının diğer bölgelerden çok daha yüksek olduğunu kaydetti.
Kısa Vadeli Etki Sınırlı Uzun Vadeli Kayıplar Kalıcı
ECB hesaplamalarına göre bu yaz yaşanan aşırı hava olaylarının Euro Bölgesi ekonomisi üzerindeki anlık etkisi geçici ve ölçülü düzeyde kaldı. Ancak Lagarde, mevcut araştırmaların çok daha kaygı verici bir tablo ortaya koyduğunu aktardı. Sıcak hava dalgasından etkilenen bölgelerde ekonomik faaliyetin iki yıl sonra ortalama yüzde 1,5 daha düşük seyrettiği, kuraklığa maruz kalan bölgelerde ise bu kaybın dört yıl içinde yüzde 3'e ulaşabildiği görülüyor. Lagarde, bu verilerin iklim şoklarının ekonomik izlerinin çok daha uzun süre silinmediğini kanıtladığını ifade etti.
Euro Bölgesi şirketlerinin yaklaşık dörtte üçünün doğanın sunduğu en az bir ekosistem hizmetine yüksek düzeyde bağımlı olduğunu vurgulayan Lagarde, ekonomik üretimin yaklaşık yüzde 12'sinin yetersiz sel koruma altyapısıyla bağlantılı risklere açık olduğunu da ekledi. Avrupa'da doğal afet kaynaklı ekonomik kayıpların tarihsel olarak yalnızca dörtte birinin sigorta kapsamında yer bulduğunu belirten Lagarde, bu açığın hanehalkları, şirketler ve kamu maliyesi üzerinde ağır bir yük oluşturduğunun altını çizdi.
Enerji Krizi ile İklim Şoku Aynı Anda Kapıyı Çaldı
Lagarde, Orta Doğu'daki çatışmanın tetiklediği enerji şokunun yaz aylarındaki aşırı sıcaklıklarla aynı döneme denk gelmesinin elektrik piyasaları üzerindeki baskıyı katladığını açıkladı. Yenilenebilir enerji yatırımlarının bu baskıyı kısmen hafifletebildiğine dikkat çeken Lagarde, İspanya'yı somut bir başarı örneği olarak öne çıkardı: Doğal gaz santrallerinin elektrik fiyatını belirlediği saatlerin oranı, 2020'deki yaklaşık yüzde 80 düzeyinden 2026'da yüzde 20'nin biraz üzerine geriledi. Buna karşın klima kullanımındaki artış, kuraklığın hidroelektrik üretimini kısıtlaması ve nükleer santrallerin soğutma kapasitesinin daralması, fiyatlar üzerinde ek bir yukarı yönlü baskı oluşturmaya devam etti.
Lagardeın Üç Öncelikli Çözüm Önerisi
ECB Başkanı, Avrupa'nın iklim kaynaklı ekonomik risklere karşı üç temel alanda somut adım atması gerektiğini açıkladı.
İklim sigortası kapsamının genişletilmesi: Lagarde, mevcut sigorta açığının kapatılabilmesi için AB düzeyinde kamu-özel sektör ortaklığına dayalı bir reasürans mekanizmasının hayata geçirilmesini önerdi. Bu yapının, bireylerden şirketlere uzanan geniş bir yelpazede finansal güvenceyi artıracağını belirtti.
Elektrik şebekelerine ve enerji depolamaya yatırım: Lagarde, şebeke modernizasyonuna yatırılan her 1 euronun diğer sistem maliyetlerinde 2 eurodan fazla tasarruf sağladığını vurgulayarak bu alandaki yatırımların hızlandırılmasını istedi. Yeni şebeke bağlantılarının kurulmasının iki ila on yıl arasında sürebildiğini hatırlatan Lagarde, ortak AB kurallarının bu süreleri önemli ölçüde kısaltabileceğini ifade etti.
Şirketlerin kendi enerji üretimini kolaylaştırmak: Lagarde, işletmelerin kendi elektrik üretim ve depolama sistemlerini kurabilmesinin önündeki bürokratik ve teknik engellerin kaldırılmasını talep etti. Bu adımın, enerji arzındaki dışsal şoklara karşı kurumsal direnci artıracağını belirtti.
Özel Sektör Finansmanı ve COP31 Fırsatı
Lagarde, söz konusu dönüşümün finansmanında özel sektörün belirleyici bir rol üstlenmesi gerektiğini vurguladı. Tasarruf ve yatırımlar birliğinin tamamlanmasının ve karbon fiyatlamasını kapsayan tutarlı iklim politikalarının hayata geçirilmesinin finansman maliyetlerini aşağı çekebileceğini aktardı. Gelecek hafta Antalya'da başlayacak olan COP31 İklim Zirvesi'nin ise küresel iklim taahhütlerini somut politika adımlarına dönüştürmek açısından kritik bir fırsat sunduğunu kaydeden Lagarde, aşırı sıcaklıkların önümüzdeki dönemde hem daha sık hem de daha yoğun yaşanacağı uyarısını yineledi. Lagarde, Avrupa'nın ekonomik zararları sınırlayacak araçlara halihazırda sahip olduğunu ve bu araçların gecikmeksizin kullanıma sokulması gerektiğini bir kez daha vurguladı.
Sıkça Sorulan Sorular
ECB Başkanı Lagarde, iklim değişikliğinin Avrupa ekonomisine uzun vadeli etkisi hakkında ne söyledi?
Lagarde, araştırmaların sıcak hava dalgasına maruz kalan bölgelerde ekonomik faaliyetin iki yıl sonra ortalama yüzde 1,5, kuraklıktan etkilenen bölgelerde ise dört yıl sonra yüzde 3 daha düşük olduğunu gösterdiğini belirtti. Bu veriler, iklim şoklarının ekonomik etkilerinin anlık olmaktan çok kalıcı bir nitelik taşıdığına işaret ediyor.
Avrupa'da doğal afet sigortası kapsamı yeterli mi?
Hayır. Lagarde'ın aktardığı verilere göre Avrupa'da doğal afet kaynaklı ekonomik kayıpların tarihsel olarak yalnızca dörtte biri sigorta kapsamında bulunuyor. Bu durum, kalan yükü hanehalkları, şirketler ve kamu bütçeleri üzerine yıkıyor.
Elektrik şebekelerine yatırımın ekonomik getirisi nedir?
Lagarde, şebeke modernizasyonuna yatırılan her 1 euronun diğer sistem maliyetlerinde 2 eurodan fazla tasarruf sağladığını açıkladı. Bu oran, altyapı yatırımlarının hem enerji güvenliği hem de maliyet verimliliği açısından güçlü bir getiri sunduğunu ortaya koyuyor.
İspanya'da yenilenebilir enerji dönüşümü ne kadar ilerledi?
Lagarde'ın aktardığı verilere göre İspanya'da doğal gaz santrallerinin elektrik fiyatını belirlediği saatlerin oranı, 2020'deki yaklaşık yüzde 80 düzeyinden 2026'da yüzde 20'nin biraz üzerine geriledi. Bu gelişme, yenilenebilir enerji yatırımlarının fosil yakıt fiyat şoklarına karşı koyma kapasitesini somut biçimde artırdığını gösteriyor.
COP31 zirvesi nerede ve ne zaman düzenlenecek?
Lagarde'ın açıklamalarına göre COP31 iklim zirvesi, önümüzdeki hafta Türkiye'nin Antalya şehrinde başlayacak. ECB Başkanı, bu zirveti küresel iklim hedeflerini somut politika adımlarına dönüştürmek için önemli bir fırsat olarak nitelendirdi.
Kaynak: Orijinal Haber
