Tarım ve Orman Bakanlığı, Türk Gıda Kodeksi İçme Sütleri Tebliği'nde önemli değişikliklere gitti. Değişiklikler Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, yapılan düzenlemelerin gıda güvenilirliğinin sağlanması, tüketicinin yanıltılmasının engellenmesi ve gıda işletmeleri arasında haksız rekabetin önlenmesi amacıyla hayata geçirildiğini açıkladı. Tebliğin yayımından önce faaliyet gösteren gıda işletmelerine ise yeni düzenlemeye uyum için 31 Mart 2027 tarihine kadar süre tanındı.
'Süt Bazlı İçecek' Tanımı Tebliğden Kaldırıldı
Yapılan değişikliklerden ilki, 'süt bazlı içecek' tanımının Tebliğ'den çıkarılması oldu. Bakan Yumaklı, eski düzenlemede 'süt bazlı içecek'in son üründe kütlece en az yüzde elli oranında içme sütü içeren içecek olarak tanımlandığını hatırlattı. Ancak Yumaklı'ya göre piyasada bu isimle anılan herhangi bir ürün fiilen bulunmuyor; süt içeren ürünler ya çeşnili/aromalı içme sütü ya da süt içeren içecek olarak tanımlanıyor. Bu gerçeklikten hareketle tanımın Tebliğ'den çıkarılmasına karar verildi.
Yağ Sınıflandırması Sadeleştirildi, Ara Kategoriler Kaldırıldı
Tüketicilerin yanıltılmasının önüne geçmek amacıyla içme sütlerinin yağlılık sınıflandırması köklü biçimde yeniden yapılandırıldı. Eski uygulamada tam yağlı, yarım yağlı ve yağsız kategorilerine uymayan ürünler, etikete yalnızca '% …yağlı' ibaresi yazılarak piyasaya sunulabiliyordu. Bu ara yağ sınıflandırmaları yeni Tebliğ ile tamamen ortadan kaldırıldı.
Yeni düzenlemeyle içme sütleri yalnızca tam yağlı, yağlı, yarım yağlı ve yağsız olmak üzere dört net kategoride piyasaya sunulabilecek. Bu dört kategori dışında herhangi bir yağ sınıflandırması yapmak yasaklandı. Bakan Yumaklı, bu adımla tüketicinin çok farklı yağ oranlarıyla karşılaşmasının ve dolayısıyla yanıltılmasının önüne geçileceğini vurguladı.
Çeşni ve Şeker Oranlarına İlk Kez Alt ve Üst Sınır Getirildi
Yeni Tebliğ, çeşnili içme sütleri ve şeker kullanımı konusunda da önemli yenilikler içeriyor. Çeşnili içme sütlerinde kullanılacak toplam çeşni oranına kütlece en az yüzde 1 olacak şekilde ilk kez bir alt sınır belirlendi. Bu düzenlemeyle son derece düşük oranda çeşni içeren ürünlerin çeşnili içme sütü olarak etiketlenmesinin önüne geçilmesi hedefleniyor.
Şeker kullanımında da ilk kez sınırlama getirildi. Buna göre içme sütlerine ilave edilebilecek şeker miktarı kütlece en fazla yüzde 5 ile sınırlandırılırken ürünün toplam şeker oranı ise yüzde 9,5'i geçemeyecek. Kullanılabilecek şeker türleri de Türk Gıda Kodeksi Şeker Tebliği'nde tanımlanan yarı beyaz şeker, beyaz şeker ve ekstra beyaz şekerle sınırlandırıldı. Sakkaroz dışında kalan glukoz şurubu ve fruktoz şurubu gibi şeker türevlerinin içme sütlerine eklenmesi artık mümkün olmayacak.
Aroma verici madde kullanımında da kısıtlayıcı bir adım atıldı: İçme sütlerinde aroma verici olarak bundan böyle yalnızca doğal aroma vericiler kullanılabilecek.
'Doğal' İfadesinin Kullanımı Belirli Koşullara Bağlandı
Yeni düzenlemenin dikkat çeken başlıklarından birini de içme sütlerinde 'doğal' ifadesinin kullanımına yönelik kısıtlamalar oluşturuyor. Tebliğ'e göre 'doğal' ifadesi yalnızca tam yağlı ve yağlı içme sütlerinde kullanılabilecek. Bunun yanı sıra bu ifadeyi taşıyan ürünlerin hiçbir katkı maddesi, çeşni maddesi, aroma verici veya benzeri ilave bileşen içermemesi zorunlu tutuluyor. Laktozsuz ya da laktozu azaltılmış içme sütlerinde ise 'doğal' ifadesinin kullanılması tamamen yasaklandı.
Uyum Süreci ve Sektöre Yönelik Mesaj
Bakan Yumaklı, yeni düzenlemelerin tüketiciler ve sektör için olumlu sonuçlar doğurmasını temenni ettiğini ifade etti. Tebliğin yayımından önce faaliyette olan gıda işletmelerinin yeni kurallara 31 Mart 2027 tarihine kadar uyum sağlaması öngörülüyor. Yumaklı, gıda güvenilirliğinin temini, tüketicilerin yanıltılmasının engellenmesi ve haksız rekabetin önlenmesine yönelik çalışmaların kesintisiz süreceğini de sözlerine ekledi.
Sıkça Sorulan Sorular
Türk Gıda Kodeksi İçme Sütleri Tebliği'nde yapılan değişiklikler ne zaman yürürlüğe girdi?
Değişiklikler Resmi Gazete'de yayımlanmasıyla birlikte yürürlüğe girdi. Tebliğin yayımından önce faaliyet gösteren gıda işletmelerine ise yeni düzenlemeye uyum için 31 Mart 2027 tarihine kadar süre tanındı.
Yeni düzenlemeyle içme sütlerinde yağ sınıflandırması nasıl değişti?
Eski uygulamada tam yağlı, yarım yağlı ve yağsız kategorilerine uymayan ürünler, etikete yalnızca yüzde değeri yazılarak piyasaya sunulabiliyordu. Yeni Tebliğ ile bu ara kategoriler kaldırıldı; içme sütleri artık yalnızca tam yağlı, yağlı, yarım yağlı ve yağsız olmak üzere dört kategori altında satışa sunulabilecek.
İçme sütlerine eklenebilecek şeker miktarı ne kadarla sınırlandırıldı?
Yeni düzenlemeyle içme sütlerine ilave edilebilecek şeker oranı kütlece en fazla yüzde 5 olarak belirlendi. Ürünün toplam şeker oranı ise yüzde 9,5'i aşamayacak. Ayrıca kullanılabilecek şeker türleri Türk Gıda Kodeksi Şeker Tebliği'nde tanımlanan yarı beyaz şeker, beyaz şeker ve ekstra beyaz şekerle sınırlandırıldı; glukoz ve fruktoz şurubu gibi şeker türevlerinin eklenmesi yasaklandı.
Hangi içme sütlerinde 'doğal' ifadesi kullanılabilecek?
Yeni Tebliğ'e göre 'doğal' ifadesi yalnızca tam yağlı ve yağlı içme sütlerinde kullanılabilecek. Bu ürünlerin hiçbir katkı maddesi, çeşni maddesi veya aroma verici gibi ilave bileşen içermemesi gerekiyor. Laktozsuz ya da laktozu azaltılmış içme sütlerinde 'doğal' ifadesinin kullanılması ise yasaklandı.
'Süt bazlı içecek' tanımı neden Tebliğ'den çıkarıldı?
Bakan Yumaklı'nın açıklamasına göre piyasada 'süt bazlı içecek' adıyla satışa sunulan herhangi bir ürün fiilen bulunmuyor. Süt içeren ürünler ya çeşnili/aromalı içme sütü ya da süt içeren içecek olarak tanımlandığından, karşılığı olmayan bu tanımın Tebliğ'den çıkarılmasına karar verildi.
