Singapur hükümeti, vatandaşlarının sosyal medyada geçirdiği zamanı azaltmak ve okuma alışkanlığı kazandırmak amacıyla sıra dışı bir teşvik programı hayata geçirdi. Bu ay başlatılan uygulama kapsamında günde en az 15 dakika kitap okuyan Singapurlular sanal puan kazanacak; biriktirdikleri puanları ise gerçek paraya dönüştürebilecekler.
Program Nasıl İşliyor?
Sistemin işleyişi oldukça sade. Programa katılan vatandaşların günlük okuma faaliyetlerini hükümete ait bir internet sitesi üzerinden kaydetmeleri gerekiyor. En az 15 dakika süren her okuma seansı karşılığında 20 sanal puan veriliyor; ancak sistemde her gün yalnızca bir okuma seansı puan kazandırıyor. Bin puana ulaşan katılımcılar 1 Singapur doları elde ediyor. Bu hedefe ulaşmak için 50 günlük okuma seansının tamamlanması şart.
Hükümet, programın yalnızca maddi bir teşvik olmadığını vurguluyor. Yetkililere göre amaç, insanların konsantrasyonunu, eleştirel düşünme becerilerini ve hayal gücünü geliştirmek. Okuma için ayrılan 15 dakikanın otobüste, öğle arasında ya da uyumadan önce değerlendirilebileceği de belirtiliyor.
Melissa Tam: "Küçük Adımlarla Başlıyoruz"
Singapur Ulusal Kütüphane Kurulu Başkanı Melissa Tam, kalıcı okuma alışkanlıklarının küçük ama düzenli adımlarla oluşturulabileceğini söyledi. Tam, günümüzde insanların olağanüstü miktarda içerik, bilgi ve uyarana maruz kaldığını; herhangi bir anda yüzlerce başlık arasında gezinebildiklerini, video izleyebildiklerini ya da hemen hemen her konuda kısa bir özet bulabildiklerini ifade etti.
Tam'ın sözleri programın ruhunu özetler nitelikte: "Alışkanlıkların küçük ve istikrarlı eylemlerle oluştuğunu biliyoruz. Bu nedenle basit bir hedefle başlıyoruz: Günde sadece 15 dakika okuyun."
Asıl Hedef: Doomscrolling Alışkanlığını Kırmak
Programın tasarlanmasında belirleyici olan etkenlerden biri, özellikle sosyal medyada yaygınlaşan "doomscrolling" alışkanlığı. Doomscrolling; kişinin çoğunlukla olumsuz ya da kaygı verici içerikleri uzun süre boyunca kontrolsüz biçimde kaydırarak tüketmesi anlamına geliyor. Singapur hükümeti, gençlerin sosyal medya kullanımından görebileceği zararı azaltmak için farklı önlemler üzerinde de çalışıyor. Bu önlemler arasında sosyal medya platformları için günlük kullanım süresi sınırı getirilmesi de yer alıyor.
Maddi Teşvik Singapur İçin Yeni Değil
Singapur'un vatandaş davranışlarını değiştirmek için maddi ödüllere başvurması ilk kez değil. Hükümet daha önce sağlıklı yaşamı destekleyen programlar kapsamında yürüyüş yapan vatandaşlara süpermarketlerde kullanılabilecek kuponlar vermişti; günlük adım hedeflerine ulaşanlara ise çeşitli ödüller dağıtılmıştı. Yeni okuma programı da aynı mantıkla kurgulanmış: Bu kez hedef, ekran başında geçirilen süreyi azaltmak ve okuma alışkanlığını topluma yaymak.
Singapurlu Öğrenciler PISA'da Zirvede
Hükümetin okuma alışkanlıklarına ilişkin kaygılarına karşın Singapurlu öğrenciler uluslararası sıralamalarda güçlü bir konumda bulunuyor. 15 yaşındaki Singapurlu öğrenciler, 2025 Uluslararası Öğrenci Değerlendirme Programı'nın (PISA) okuma sıralamasında dünyada birinci sıraya yerleşti; Singapur bu alanda Çin ve Tayvan'ı geride bıraktı. Hükümet, şimdi günde 15 dakikalık okuma hedefiyle bu başarıyı yalnızca öğrencilerle sınırlı tutmak yerine toplumun tüm kesimlerine yaymayı ve alışkanlığı daha kalıcı hale getirmeyi amaçlıyor.
Sıkça Sorulan Sorular
Singapur'un okuma teşvik programında puan sistemi nasıl çalışıyor?
Programa katılan vatandaşlar, günlük okuma faaliyetlerini hükümete ait internet sitesi üzerinden kaydediyor. En az 15 dakika süren her okuma seansı 20 sanal puan kazandırıyor; her gün yalnızca bir seans puana sayılıyor. Bin puana ulaşıldığında 1 Singapur doları elde ediliyor; bu eşiğe ulaşmak için 50 günlük okuma seansı tamamlanması gerekiyor.
Program neden başlatıldı?
Programın temel amaçları arasında sosyal medyada görülen doomscrolling alışkanlığıyla mücadele etmek, ekran başında geçirilen süreyi azaltmak ve vatandaşların konsantrasyonunu, eleştirel düşünme becerilerini ile hayal gücünü geliştirmek yer alıyor.
Singapur Ulusal Kütüphane Kurulu Başkanı programla ilgili ne dedi?
Kurul Başkanı Melissa Tam, kalıcı okuma alışkanlıklarının küçük ve düzenli adımlarla oluşturulabileceğini belirtti. Tam, günümüzde insanların yoğun bilgi ve uyaran bombardımanına maruz kaldığını vurgulayarak programın "Günde sadece 15 dakika okuyun" hedefiyle yola çıktığını açıkladı.
Singapur daha önce de benzer teşvik programları uyguladı mı?
Evet. Singapur hükümeti daha önce sağlıklı yaşamı destekleyen programlar kapsamında yürüyüş yapan vatandaşlara süpermarketlerde kullanılabilecek kuponlar ve günlük adım hedeflerine ulaşanlara çeşitli ödüller vermişti. Yeni okuma programı da bu geleneğin bir devamı niteliğinde.
Singapurlu öğrencilerin uluslararası okuma sıralamalarındaki yeri nedir?
Singapur'daki 15 yaşındaki öğrenciler, 2025 PISA okuma sıralamasında dünyada birinci sıraya girdi. Singapur bu alanda Çin ve Tayvan'ı geride bıraktı.
