Ondokuz Mayıs Üniversitesi öğrencileri Emir Alapala ve Dilara Türkeş, Alzheimer hastalarının bilişsel işlevlerini desteklemeyi ve günlük yaşamda güvenliklerini artırmayı amaçlayan giyilebilir akıllı kolye ReminiScent ile 2026 James Dyson Ödülü Türkiye Ulusal Kazananı seçildi. Ultrasonik atomizasyon teknolojisini kullanan cihaz, hastanın sevdiği ve tanıdık kokuları gün boyunca belirli aralıklarla mikro dozlarda yayarak hafıza merkezlerini uyarmayı hedefliyor.
ReminiScent Fikri Nasıl Doğdu?
Projenin ilham kaynağı, ekip üyelerinden birinin kişisel deneyimlerine dayanıyor. Açıklamaya göre ReminiScent fikri, ekip üyelerinden birinin annesinin nergis kokusuyla gençliğine dair anıları hatırlaması ve ileri evre Alzheimer ile yaşayan büyükannesinin nemli toprak ve ıslak çim kokusuyla eski bağlarındaki çeşmeyi anımsamasıyla şekillendi. Koku duyusu ile beynin hafıza merkezi arasındaki doğrudan nörolojik bağlantıdan yola çıkan tasarım ekibi, bu kişisel gözlemleri bilimsel bir zemine taşıyarak taşınabilir ve otonom bir sisteme dönüştürdü.
Alzheimer hastalığının ilerleyen evrelerinde görülen hafıza kaybı ve yönelim bozukluğu, hastaların günlük yaşamda yoğun stres ve panik yaşamasına neden olabiliyor. ReminiScent, tanıdık kokuları hastanın günlük rutinine dahil ederek bu soruna non-invazif ve ilaç içermeyen bir yaklaşım sunmayı amaçlıyor.
Cihazın Teknik Özellikleri
Ergonomik ve silindirik bir akıllı kolye olarak tasarlanan ReminiScent; 16×16 mm boyutlarında özel bir devre kartı, STM32 mikrodenetleyici ve 113 kHz piezoelektrik atomizer içeriyor. Sistem, sıvı kokuyu ısı kullanmadan mikroskobik soğuk buhara dönüştürüyor. Cihaz saatte bir kez 15 saniye çalışarak ardından derin uyku moduna geçiyor.
Bu mikro dozlama yaklaşımı iki temel amaca hizmet ediyor: hem enerji ve sıvı tüketimini azaltmak hem de koku reseptörlerinin sürekli uyarıma bağlı yorulmasını önlemek. Çıkarılabilir gövde ve modüler pamuk sistemi sayesinde hastaya bakan kişiler farklı koku kartuşları arasında kolayca geçiş yapabiliyor.
Kolyenin üzerinde yer alan kan grubu ve acil durum iletişim bilgileri de cihaza ayrı bir güvenlik boyutu katıyor. Beklenmedik bir kriz ya da kaybolma durumunda çevredeki kişilerin hastanın yakınlarına hızlıca ulaşmasına yardımcı olmak üzere tasarlanan bu özellik, ürünü yalnızca bir terapi aracı değil aynı zamanda bir güvenlik sistemi olarak konumlandırıyor.
Ekibin Hedefleri ve Sonraki Adımlar
ReminiScent, James Dyson Ödülü Ulusal Kazananı olarak 5.000 Sterlin ödülün sahibi oldu. Ekip bu finansal desteği Ar-Ge süreçlerini hızlandırmak ve gerekli ekipmanları edinmek için kullanmayı planlıyor. Projenin bir sonraki aşamasında Alzheimer hastalarında kaybolma riskine karşı otonom konum takibinin sisteme entegre edilmesi, daha kompakt bir mimari geliştirilmesi ve uzun vadede gerekli medikal sertifikasyon süreçlerinin tamamlanması hedefleniyor.
ReminiScent ekibi ödüle ilişkin yaptığı açıklamada şunları söyledi: "James Dyson Ödülü'nü ulusal düzeyde kazanmak, her şeyden önce Alzheimer hastalarının yaşamlarını iyileştirme vizyonumuzun güçlü bir şekilde karşılık bulduğunu gösteriyor. Tasarımımızın uzmanlar tarafından takdir edilmesi bizim için en büyük motivasyon kaynağı. Ödülün sağladığı finansal destek ise Ar-Ge süreçlerimizi hızlandırmak için ihtiyaç duyduğumuz ekipmanları edinmemize ve vizyonumuzu gerçeğe dönüştürmemize önemli katkı sağlayacak."
Ekip, konum takibi gibi yeni özellikleri cihaza entegre ettikten sonra kapsamlı bir prototipleme süreci yürütmeyi ve gerekli sertifikasyonların ardından ReminiScent'i gerçekten ihtiyaç duyan kişilerle buluşturmayı hedefliyor.
Jüri Üyelerinden Değerlendirmeler
James Dyson Ödülü Türkiye Ulusal Jüri Üyesi ve Acıbadem Üniversitesi Dekanı Prof. Dr. Ata Akın, projeye ilişkin şu değerlendirmeyi paylaştı: "Alzheimer hastalığının günümüzde henüz tamamen iyileştirilememesi nedeniyle, hastalığın ilerlemesini yavaşlatmaya yönelik teknolojiler önem taşıyor. Bu projede önerilen teknoloji; non-invazif, ilaç içermeyen ve sürekli kullanıma uygun yapısıyla bilimsel olarak kanıtlanmış bir fizyolojik süreci hedefliyor. Koku duyusunun hafıza üzerindeki güçlü etkileşim mekanizmasından yola çıkılarak geliştirilen proje, aynı zamanda sadeliği ve kullanım kolaylığıyla da dikkat çekiyor."
Dyson jüri temsilci grubunda yer alan ve Dyson'da Yardımcı Baş Mühendis olarak görev yapan Tuğra Erol ise projeyi şu sözlerle değerlendirdi: "James Dyson Ödülü'ne yapılan bu başvuru, yaşlanan nüfusun ve özellikle demans ve Alzheimer hastalarının temel ihtiyaçlarından yola çıkan bir çözüm öneriyor. İnsan fizyolojisinin temel prensiplerinden yararlanarak basit ancak güçlü bir çözüm sunmayı amaçlayan proje, dünyanın farklı bölgelerinde daha geniş kitlelere ulaşma potansiyeli taşıyor." Erol ayrıca projenin reminisans terapisini koku eğitimiyle bir araya getirerek halihazırda pazarda bulunan ürünlerden farklı bir yaklaşım sunduğunu da vurguladı.
Uluslararası Aşamaya Taşınan Türk Projesi
ReminiScent, Türkiye'den iki Ulusal İkinci olan Uni-Grip ve Desmos ile birlikte James Dyson Ödülü'nün uluslararası aşamasına taşınacak. Dyson mühendislerinden oluşan küresel bir ekip tarafından seçilecek uluslararası İlk 20 listesi 14 Ekim'de, James Dyson tarafından bizzat seçilecek uluslararası kazananlar ise 4 Kasım'da açıklanacak.
Sıkça Sorulan Sorular
ReminiScent nedir ve nasıl çalışır?
ReminiScent, Alzheimer hastalarının bilişsel işlevlerini desteklemek amacıyla geliştirilen giyilebilir bir akıllı kolyedir. Ultrasonik atomizasyon teknolojisini kullanan cihaz, hastanın tanıdık kokuları gün boyunca belirli aralıklarla mikro dozlarda yayarak hafıza merkezlerini uyarmayı hedefliyor. Sistem saatte bir kez 15 saniye çalışıp ardından derin uyku moduna geçiyor.
ReminiScent'i kimler tasarladı?
ReminiScent, Ondokuz Mayıs Üniversitesi'nden Emir Alapala ve Dilara Türkeş tarafından tasarlandı. İkili, bu projeyle 2026 James Dyson Ödülü Türkiye Ulusal Kazananı seçildi.
ReminiScent kazananlara ne kadar ödül verildi?
ReminiScent ekibi, James Dyson Ödülü Türkiye Ulusal Kazananı olarak 5.000 Sterlin ödül kazandı. Ekip bu kaynağı Ar-Ge süreçlerini hızlandırmak ve gerekli ekipmanları edinmek için kullanmayı planlıyor.
Kolyenin güvenlik özellikleri nelerdir?
Kolye üzerinde kan grubu ve acil durum iletişim bilgileri yer alıyor. Bu özellik, beklenmedik bir kriz ya da kaybolma durumunda çevredeki kişilerin hastanın yakınlarına hızlıca ulaşmasına yardımcı olmak amacıyla tasarlandı.
ReminiScent uluslararası yarışmada hangi aşamaya geçti?
ReminiScent, Türkiye'den iki Ulusal İkinci olan Uni-Grip ve Desmos ile birlikte James Dyson Ödülü'nün uluslararası aşamasına geçti. Uluslararası İlk 20 listesi 14 Ekim'de, uluslararası kazananlar ise 4 Kasım'da açıklanacak.
