Elazığ'ın Baskil ilçesinde kayısı üreticileri bu yıl çifte sıkıştırmayla karşı karşıya kaldı: Bir yandan mazot, gübre ve ilaç gibi girdi maliyetleri yüzde 70-80 oranında yükselirken öte yandan ürün fiyatları yüzde 50 geriledi. Baskil Ziraat Odası Başkanı Murat Zilayaz, geçen yıl kilogramı 400 liradan satılan kayısının bu sezon 250 liraya indiğini açıkladı ve durumun üreticileri ciddi biçimde mağdur ettiğini belirtti.
Geçen Yılın Zirai Donunun Gölgesinden Bu Yılın Fiyat Çöküşüne
Zilayaz, açıklamasında geçen yıla da dikkat çekti. Türkiye genelinde yaşanan zirai don nedeniyle 2024 sezonunda ürün alınamadığını, kayısı bahçelerinin bu felaketten büyük zarar gördüğünü anlattı. "İnşallah bu sene ürün olur diye temenni etmiştik, yılı kurtarmak için" diyen Zilayaz, çiftçilerin gerekli bakım, ilaçlama ve hazırlık çalışmalarını eksiksiz yaparak bu sezona girdiğini vurguladı.
Emek meyvesini verdi; 2025 sezonu kayısı açısından bereketli geçti. Zilayaz'ın ifadesiyle ürünler "tam olmasa da iyiydi." Ancak bu kez sorun verimde değil, fiyatta kendini gösterdi. Üreticiler, maliyetlerinin altında kalan rakamlarla ürünlerini satmak zorunda kaldı.
Girdi Maliyetleri Arttı, Kayısı Fiyatı Düştü
Zilayaz, üreticilerin içinde bulunduğu ekonomik tabloyu somut rakamlarla ortaya koydu. Mazot, gübre, ilaç başta olmak üzere tarımsal girdilerin maliyeti yüzde 70-80 oranında artarken kayısı satış fiyatı yüzde 50 geriledi. Geçen yıl kilogramı 400 liradan el değiştiren kayısı, bu sezon yalnızca 250 liradan alıcı bulabildi.
"Bu durum üreticilerimizi çok mağdur etmiştir" diyen Zilayaz, rakamların üreticiler için ne anlama geldiğini açıkça ortaya koydu: Çiftçi, tarlasına yatırdığı paranın karşılığını dahi alamadan ürününü teslim etmek durumunda kaldı.
Asıl Sorun Üretimde Değil, Pazarlamada
Zilayaz'a göre Baskil'deki kayısı üreticileri üretim konusunda herhangi bir sıkıntı yaşamıyor. Sorun, ürünün üretildikten sonra nereye ve nasıl satılacağında düğümleniyor. "Kayısı çok önemli stratejik bir ürün olmasına rağmen Baskil'de üreticimiz üretiyor, üretimde hiçbir sıkıntı yok. Asıl problem bu ürünlerimizi pazarlayamıyoruz, satamıyoruz" diye konuşan Zilayaz, pazarlama altyapısının yetersizliğini bölgenin kronik sorunu olarak tanımladı.
Baskil Kayısısı İçin Coğrafi Tescil Talebi
Zilayaz, kayısının Türkiye'de akıllara hemen Malatya'yı getirdiğine dikkat çekti. Oysa Baskil'in de kayısı üretiminde önemli bir merkez olduğunu vurgulayan Ziraat Odası Başkanı, Baskil kayısısının coğrafi işaretle kendi adına tescillenmesini talep etti. Bu adımın hem ürünün tanınırlığını artıracağını hem de pazarlamadaki sorunların aşılmasına katkı sağlayacağını ima etti.
TMO'nun Kayısı Alımı Yapması Çağrısı
Fiyat düşüşüne karşı somut bir çözüm önerisi de sunan Zilayaz, Toprak Mahsulleri Ofisi'nin (TMO) devreye girmesini istedi. Çay, fındık, incir, buğday ve arpa gibi ürünlerde alım yapan TMO'nun kayısı için henüz böyle bir adım atmadığını hatırlatan Zilayaz, "Keşke bir açıklama yapsa, birkaç bin ton kayısı alsa insanlar rahatlayacak. Ama kayısıda bu yok" dedi.
Zilayaz, sözlerini kayısı üreticilerinin içinde bulunduğu ağır koşulları özetleyerek noktaladı: "Kayısı üreticisi bu anlamda çok dertli, çok büyük sıkıntıları var."
Sıkça Sorulan Sorular
Baskil'de kayısı fiyatı bu yıl ne kadar oldu?
Baskil Ziraat Odası Başkanı Murat Zilayaz'ın açıklamasına göre geçen yıl kilogramı 400 liradan satılan kayısı, bu sezon 250 liraya geriledi.
Kayısı üreticilerinin girdi maliyetleri ne kadar arttı?
Zilayaz, mazot, gübre ve ilaç gibi tarımsal girdilerin maliyetinin yüzde 70-80 oranında arttığını belirtirken kayısı satış fiyatının yüzde 50 düştüğünü ifade etti.
Baskil'deki kayısı üreticilerinin temel sorunu nedir?
Zilayaz'a göre Baskil'de üretim sürecinde herhangi bir sorun yaşanmıyor; asıl sorun ürünlerin pazarlanamaması ve satılamamasıdır.
Baskil kayısısı için coğrafi işaret tescili neden isteniyor?
Zilayaz, kayısının Türkiye'de ağırlıklı olarak Malatya ile özdeşleştiğini, oysa Baskil'in de önemli bir üretim merkezi olduğunu belirterek Baskil kayısısının kendi adına coğrafi işaretle tescillenmesini talep etti.
TMO'nun kayısı alımı yapması neden talep ediliyor?
Zilayaz, TMO'nun çay, fındık, incir, buğday ve arpa gibi ürünlerde alım yaptığını ancak kayısı için böyle bir uygulamanın bulunmadığını vurgulayarak TMO'nun birkaç bin ton kayısı alması halinde üreticilerin rahatlaacağını dile getirdi.
