Nijerya, 2026 yılının başından bu yana giderek büyüyen bir difteri salgınıyla boğuşuyor. Nijerya Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi'nin (NCDC) yılın 32. haftasına ait verilerine göre, 9 Ağustos itibarıyla ülke genelinde 12 bin 977 şüpheli vaka, 10 bin 476 doğrulanmış vaka ve 406 ölüm kayıt altına alındı. Şüpheli vakalara göre hesaplanan ölüm oranı yüzde 3,1 olarak açıklandı. Salgın özellikle kuzey eyaletlerini derinden etkilerken federal hükümet ve eyalet yönetimleri acil aşılama kampanyaları başlatarak salgını kontrol altına almaya çalışıyor.
Salgının Merkezi: Kuzey Eyaletleri
NCDC verilerine göre doğrulanmış vakaların yaklaşık yüzde 98'i sekiz eyalette yoğunlaşıyor: Kano, Kaduna, Katsina, Borno, Bauchi, Plateau, Sokoto ve Zamfara. Bu eyaletler, hem coğrafi yakınlıkları hem de aşılama altyapısındaki eksiklikler nedeniyle salgının en ağır bedelini ödüyor. Vakaların büyük çoğunluğunu çocukların oluşturduğu bildirilen bu bölgelerde, sağlık ekipleri köylerden pazarlara, toplu yaşam alanlarından okul çevrelerine kadar geniş bir alanda aşılama çalışması yürütüyor.
Doğrulanmış vakaların yaklaşık yüzde 68'inin daha önce hiç aşılanmamış ya da aşıları eksik kalmış kişilerde görülmesi, yetkililerin aşısız çocukları bağışıklama programına dahil etmeyi öncelikli hedef olarak belirlemesine yol açtı.
Eyalet Eyalet Tablo: Plateau, Zamfara ve Kano
Plateau eyaleti, son dönemde vaka sayısının hızla ikiye katlandığı bölgelerin başında geliyor. Şüpheli vaka sayısı 149'dan 303'e yükselirken 27 kişi yaşamını yitirdi. Vakaların yüzde 99'unun Jos North bölgesinde görüldüğü ve hastaların önemli bir bölümünü çocukların oluşturduğu aktarıldı. Salgının yayılmasını durdurmak amacıyla Plateau'daki tüm devlet ve özel ilkokul ile ortaokullar 7 Eylül itibarıyla geçici olarak kapatıldı.
Zamfara'da ise 367 vaka doğrulandı ve 44 kişi hayatını kaybetti. Tedavisi tamamlanan 320'den fazla hasta taburcu edildi. Okulların yeni döneme açılışı iki hafta ertelenerek 28 Eylül'e bırakıldı. Kano'da can kaybı 50'ye ulaşırken eyalet yönetimi, kapsamlı bir toplu aşılama kampanyası düzenleyebilmek için federal hükümetten ek aşı talebinde bulundu.
Federal Hükümetin Acil Müdahalesi
Salgının Kano ve Katsina'da çocuklar arasında hızla yayılması üzerine federal hükümet 28 Ağustos'ta acil durum görev gücü kurdu. Görev gücü; salgının izlenmesi, temaslıların tespit edilmesi, aşılama açıklarının kapatılması ve hastaların zamanında tedaviye ulaştırılması gibi kritik alanlarda faaliyet yürütüyor.
Kaduna eyaletinde ise 12-17 Eylül tarihleri arasında 23 yerel yönetim bölgesinin tamamını kapsayan kapsamlı bir aşılama kampanyası hayata geçirildi. Sağlık ekipleri köylerde, pazarlarda ve toplu yaşam alanlarında çocuklara ulaşmak için yoğun çaba gösteriyor.
Difteri Nedir, Nasıl Bulaşır?
Halk arasında "kuşpalazı" olarak da bilinen difteri, Corynebacterium diphtheriae adlı bakterinin yol açtığı bulaşıcı ve ölümcül olabilen bir hastalık. Enfekte kişinin öksürmesi ya da hapşırması sırasında havaya karışan solunum damlacıkları, yakın temas ve bazı durumlarda ortak kullanılan eşyalar aracılığıyla başkalarına geçebiliyor.
Hastalığın belirtileri arasında ateş, halsizlik, boğaz ağrısı, öksürük ve burun akıntısı yer alıyor. Hastalık ilerlediğinde boğazda kalın, gri-beyaz bir tabaka oluşuyor; bu tabaka nefes almayı ciddi biçimde güçleştirebiliyor. Tedavi edilmediği takdirde kalp ve sinir sistemi başta olmak üzere çeşitli organlarda ağır komplikasyonlara neden olabilen difteri, aşıyla büyük ölçüde önlenebilen bir hastalık olarak öne çıkıyor.
Sıkça Sorulan Sorular
Nijerya'da difteri salgınında kaç kişi hayatını kaybetti?
NCDC'nin 2026 yılının 32. haftasına ait verilerine göre, yıl başından 9 Ağustos'a kadar Nijerya genelinde 406 kişi difteri nedeniyle hayatını kaybetti. Şüpheli vakalara göre hesaplanan ölüm oranı yüzde 3,1 olarak açıklandı.
Salgın en çok hangi eyaletleri etkiliyor?
Doğrulanmış vakaların yaklaşık yüzde 98'i Kano, Kaduna, Katsina, Borno, Bauchi, Plateau, Sokoto ve Zamfara eyaletlerinde görüldü. Bu eyaletlerin tamamı Nijerya'nın kuzeyinde yer alıyor.
Aşısız kişiler salgında ne kadar risk altında?
NCDC verilerine göre doğrulanmış vakaların yaklaşık yüzde 68'i daha önce hiç aşılanmamış ya da aşıları eksik kalmış kişilerden oluşuyor. Bu nedenle yetkililer, aşısız veya eksik aşılı çocukların bağışıklama programına dahil edilmesini öncelikli hedef olarak belirliyor.
Plateau eyaletinde okullar neden kapatıldı?
Plateau eyaletinde şüpheli vaka sayısının 149'dan 303'e yükselmesi ve 27 kişinin hayatını kaybetmesi üzerine salgının yayılmasını önlemek amacıyla devlet ve özel ilkokul ile ortaokullar 7 Eylül'den itibaren geçici olarak kapatıldı.
Federal hükümet salgına karşı ne gibi adımlar attı?
Federal hükümet, Kano ve Katsina'daki çocuklar arasında görülen salgına müdahale etmek amacıyla 28 Ağustos'ta acil durum görev gücü oluşturdu. Bu görev gücü; salgının izlenmesi, temaslıların belirlenmesi, aşılama açıklarının kapatılması ve hastaların zamanında tedaviye ulaştırılması için çalışıyor.
