19 Eylül 2026 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanan "2030 Ulusal Akıllı Şehirler Stratejisi ve Eylem Planı" konulu Cumhurbaşkanlığı Genelgesi, Türkiye'nin kent yönetimi ve dijital dönüşüm anlayışında yeni bir dönemin başladığını duyurdu. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın imzasını taşıyan genelge, mevcut stratejik çerçevenin sona erdiğini ve yerine daha kapsamlı, teknoloji odaklı ve sürdürülebilir bir vizyonun geldiğini açıkça ortaya koyuyor. Bilgi ve iletişim teknolojilerinin kentsel yaşamı, kültürü ve yaşam biçimlerini hızla dönüştürdüğü belirtilen genelgede, bu hızlı değişime karşı bütüncül bir yaklaşım geliştirilerek şehir ekosisteminin yeniden yapılandırılması hedefleniyor. Genelge ile birlikte dijital altyapının sadece idari kolaylık sağlamak amacıyla değil, yaşam kalitesini yükseltmek ve kentsel direnci artırmak üzere kurgulandığı vurgulanıyor.
Stratejinin Vizyonu ve Geçmiş Dönüşüm Sürecinin Tamamlanması
Cumhurbaşkanlığı Genelgesi'nde, "2020-2023 Ulusal Akıllı Şehirler Stratejisi ve Eylem Planı"nın uygulama döneminin tamamlandığı ve bu sürece ait hedeflere ulaşıldığı ifade ediliyor. Söz konusu genelge, şehirlerin dijital dönüşüm yolculuğuna bütüncül bir bakış açısı getirilmesi gerektiğini vurgulayarak, geçmiş dönemde elde edilen tecrübelerin yeni plana temel oluşturduğunu belirtiyor. Kaynakların etkin kullanıldığı, mükerrer yatırımların önlendiği, standartları belirlenmiş ve birlikte çalışabilir sistemlere dayanan bir şehircilik modeli kurulmasının amaçlandığı genelgede, bu modelin yetkin ve üreten bir akıllı şehir ekosistemi yaratması bekleniyor. Bilgi ve iletişim teknolojilerinin kentsel yaşamı, kültürü ve yaşam biçimlerini hızlı bir şekilde değiştirmeye ve dönüştürmeye devam ettiği gerçeğine dikkat çekilen metinde, teknolojik gelişmelerin sadece fiziki altyapı değil, sosyo-kültürel yapıyı da etkilediği hatırlatılıyor.
"İleri Toplum" Vizyonu ve Hizmet Bütünlüğü
Genelge metninde, yeni stratejinin temelini "İleri toplum, ileri teknoloji, sürdürülebilir ve dirençli dünya" vizyonunun oluşturduğu açıkça belirtiliyor. Bu vizyon doğrultusunda şehirlerde yeni teknoloji ve uygulamaların benimsenmesi ve vatandaşlara sunulan hizmetlerde bütünlüğün sağlanması amacıyla "2030 Ulusal Akıllı Şehirler Stratejisi ve Eylem Planı"nın hazırlandığı kaydediliyor. Vatandaş memnuniyeti ve hizmet kalitesinin artırılmasına odaklanan strateji, dijital araçların şeffaf, erişilebilir ve insan odaklı hale getirilmesinin stratejinin merkezine alındığını işaret ediyor. Bu sayede kentlerin küresel ölçekte rekabet gücünün ve yaşanabilirlik seviyesinin yükseltilmesi hedeflenirken, teknolojinin sosyal adalet ve eşit fırsatların sağlanmasında da katalizör rolü üstleneceği vurgulanıyor.
Koordinasyon Mekanizması ve Çok Paydaşlı İş Birliği
Yeni eylem planının hazırlanış sürecinde Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın koordinasyon yükümlülüğü üzerine alındığı genelgede yer alıyor. İlgili kamu kurum ve kuruluşları, yerel yönetimler, üniversiteler, özel sektör ve sivil toplum kuruluşlarının katkılarıyla şekillenen plan, çok paydaşlı bir yönetim anlayışını benimseyerek herkesin sorumluluk alanlarını netleştiriyor. Kamu-özel iş birliklerinin güçlendirildiği, akademik çevrelerin Ar-Ge çıktılarının politika üretim süreçlerine dahil edildiği ve sivil toplumun denetleyici rolünün tanımlandığı genelgede, bu iş birliğinin planın başarıyla uygulanmasındaki kritik önemi vurgulanıyor. Yerel yönetimlerin sahada deneyimlediği ihtiyaçların merkezi stratejiye yansıtılabilmesi adına diyalog kanallarının aktif tutulacağı ve geri bildirim mekanizmalarının sürekli işletileceği belirtiliyor.
Dijital Güvenlik, Veri Yönetimi ve Yapay Zeka Odaklı Yaklaşım
Genelge kapsamında, şehirlerimizden kırsal kesimlere kadar tüm alanlarda dijital güvenlik tedbirlerinin en üst düzeyde tutulması emri bulunuyor. Başta akıllı şehir dönüşümü, veri yönetimi ve yapay zeka destekli karar alma mekanizmaları olmak üzere, akıllı şehir hizmetlerinin entegrasyonuna ve dijital şehir yönetimi konularına öncelik verileceği açıkça tespit ediliyor. Veri güvenliğinin stratejinin omurgasını oluşturduğu, bu kapsamda her türlü siber tehdide karşı proaktif önlemlerin alınması gerektiği vurgulanırken, yapay zeka teknolojilerinin karar alma süreçlerinde nasıl kullanılacağına dair kurallı bir çerçeve çiziliyor. Yenilikçi, çevreci ve kapsayıcı projelerin hayata geçirilmesinde gerekli güvenlik tedbirlerinin alınmasının büyük önem taşıdığı belirtilen metinde, teknolojik gelişmelerin ekolojik dengeyi bozmadan, sürdürülebilir kalkınma ilkeleri çerçevesinde yürütülmesi şart koşuluyor.
Uygulama Süreci ve Kamu Kurumlarına Yönelik Yükümlülükler
"2030 Ulusal Akıllı Şehirler Stratejisi ve Eylem Planı" kapsamındaki tüm kamu kurum ve kuruluşlarının üzerine düşen görev ve sorumlulukları hassasiyetle yerine getirmeleri genelgede talimat olarak veriliyor. Planın uygulanması sürecinde ihtiyaç duyulacak her türlü destek ve yardımın titizlikle sağlanması hususundaki gereklilik, bürokratik süreçlerin hızlandırılmasını ve aksaklıkların önlenmesini hedefliyor. İlgili tüm kamu kurum ve kuruluşları ile yerel yönetimlerin proje geliştirme ve uygulama aşamalarında esnek davranarak, değişen teknolojik ihtiyaçlara anında tepki verebilecek yapılar kurmaları bekleniyor. Stratejinin başarısının, merkezi koordinasyon ile yerel icraat arasındaki uyuma bağlı olduğu, bu nedenle performans izleme ve raporlama sistemlerinin düzenli işletileceği ifade ediliyor.
Erişim Platformu ve Şeffaf Yayın Sistemi
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı koordinesinde hazırlanan eylem planının detaylarına erişim imkanı genişletilmektedir. Planın tamamının "akillisehirler.csb.gov.tr" adresinde yayınlanacağı genelgede belirtilerek, tüm paydaşların ve vatandaşların belgeye ulaşabileceği bir dijital platform oluşturulduğu açıklanıyor. Bu adres üzerinden stratejinin güncel maddeleri, uygulama takvimleri, performans göstergeleri ve değerlendirme raporlarının şeffaf bir şekilde paylaşılacağı belirtiliyor. Dijital altyapının sadece içerik sunmakla kalmayıp, aynı zamanda katılımcı bir mekanizma olarak çalıştırılacağı, kullanıcı geri bildirimlerinin plan revizyonlarında dikkate alınacağı vurgulanıyor.
Sıkça Sorulan Sorular
2030 Ulusal Akıllı Şehirler Stratejisi hangi resmi makama imza attı?
Strateji ve Eylem Planı, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından imzalanarak Cumhurbaşkanlığı Genelgesi şeklinde Resmi Gazete'de yayımlanmıştır.
2020-2023 dönemi ile ilgili genelgede ne belirtilmiştir?
Genelgede, "2020-2023 Ulusal Akıllı Şehirler Stratejisi ve Eylem Planı"nın uygulama döneminin tamamlandığı ve sona erdiği açıkça ifade edilmiştir.
Planın hazırlanması ve uygulanması sürecinde hangi bakanlık koordinasyonu üstlenmiştir?
İlgili eylem planının hazırlanması ve koordinasyonunu Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı yürütmektedir.
Strateji metnine ve uygulama detaylarına nereden ulaşılacaktır?
Hazırlanan eylem planının tamamı "akillisehirler.csb.gov.tr" web adresinde yayımlanacak ve tüm paydaşlar buradan erişim sağlayabilecektir.
Dijital dönüşüm sürecinde hangi teknoloji ve yönetim alanlarına öncelik verilecektir?
Şehirlerimizden kırsal kesimlere kadar tüm alanlarda dijital güvenlik tedbirlerinin en üst düzeyde tutulması, veri yönetimi, yapay zeka destekli karar alma mekanizmaları ve akıllı şehir hizmetlerinin entegrasyonuna öncelik verilecektir.
