Sonbaharın gelmesi ve havaların soğumaya başlamasıyla birlikte konutlarda doğalgaz tüketimi hız kazanıyor. Bu dönemde tüketicilerin dikkat etmesi gereken kritik bir konu gündeme geliyor: BOTAŞ'ın uyguladığı kademeli fiyatlandırma sistemi. Sistemi bilmeden hareket eden aboneler, beklenmedik yüksek faturalarla karşılaşabilir. Zira kademeli tarifede yalnızca sınırı aşan miktar değil, o aya ait tüm tüketim yüksek fiyat üzerinden hesaplanıyor.
Kademeli Sistem Nasıl Çalışıyor?
BOTAŞ'ın kademeli fiyatlandırma anlayışı, tüketicilerin belirli bir tüketim sınırı dahilinde kaldıkları sürece daha düşük birim fiyatından yararlanmasına imkân tanıyor. Ancak bu sınır aşıldığı anda tablo kökten değişiyor. Faturada yalnızca aşan kısım değil, o ayki toplam tüketimin tamamı Kademe-2 birim fiyatı üzerinden yeniden hesaplanıyor. Bu durum, sınırın yalnızca birkaç metreküp üzerinde kalan aboneler için bile ciddi fatura artışlarına yol açabiliyor.
Nihai faturaya bu birim fiyatlarının üstüne sistem kullanım bedeli ve vergiler de ayrıca ekleniyor. Dolayısıyla tüketicilerin aylık tüketimlerini yakından takip etmesi, özellikle kış aylarında büyük önem taşıyor.
İki Kademe Arasındaki Fiyat Farkı Yüzde 70'e Ulaşıyor
BOTAŞ'ın 4 Nisan tarihinden itibaren geçerli olan tarifesine göre konutlar için Kademe-1 metreküp fiyatı 10,62 lira olarak belirlendi. Kademe-2 fiyatı ise 18 lira. İki kademe arasındaki bu fark yaklaşık yüzde 70 oranına karşılık geliyor. Başka bir deyişle, tüketim sınırını aşan bir abone aynı metreküp için Kademe-1'e kıyasla yüzde 70 daha fazla ödüyor; hem de bu yüksek fiyat tüm aylık tüketimine uygulanıyor.
Tüketim Sınırları İllere ve Aylara Göre Değişiyor
Kademeli sistemdeki Kademe-1 sınırları her il için aynı değil. Belirleme yapılırken illerin iklim koşulları ve geçmiş tüketim verileri göz önünde bulunduruluyor. Bu nedenle soğuk iklime sahip iller daha yüksek sınırlarla tanımlanıyor.
Ankara'da Kademe-1 sınırı eylül ayında 40,69 metreküp iken bu rakam ekimde 76,86, kasımda 161,63 ve aralıkta 284,25 metreküpe yükseliyor. İstanbul'da ise sınırlar daha düşük seyrediyor: eylülde 29,23, ekimde 43,73, kasımda 101,71 ve aralıkta 198,12 metreküp olarak uygulanıyor. Erzurum gibi karasal iklimin hâkim olduğu illerde sınırlar belirgin biçimde daha yüksek tutuluyor; Erzurum'da aralık ayı limiti 319,60 metreküpe çıkıyor.
Fatura İki Ayı Kapsıyorsa Hesap Nasıl Yapılıyor?
Okuma dönemleri zaman zaman iki farklı takvim ayına yayılabiliyor. Böyle bir durumda her ay için günlük ortalama tüketim limiti ayrı ayrı hesaplanıyor. Bu uygulama, kış ortasında yoğun tüketimin yaşandığı dönemlerde özellikle önem kazanıyor; çünkü iki ayın farklı sınırları, toplam fatura üzerinde doğrudan belirleyici oluyor.
Merkezi Isıtma Sistemlerinde Tüketim Nasıl Hesaplanıyor?
Birden fazla dairenin ortak bir kazanla ısındığı merkezi sistemlerde ise tüketim hesabı farklı işliyor. Bu binalarda bütün binanın toplam doğalgaz tüketimi, hane sayısına bölünerek her daireye düşen tüketim miktarı belirleniyor. Böylece merkezi sistemde yaşayan aboneler de kademeli tarifeye bireysel sayaçlarla ısınan abonelerle aynı mantık çerçevesinde tabi oluyor.
Sıkça Sorulan Sorular
Kademeli sistemde sınırı aşarsam yalnızca aşan kısım mı pahalanıyor?
Hayır. Kademeli sistemde Kademe-1 sınırı aşıldığında yalnızca aşan miktar değil, o aya ait tüm tüketim Kademe-2 birim fiyatı üzerinden hesaplanıyor. Bu nedenle sınırın az da olsa üzerine çıkmak faturayı önemli ölçüde artırabilir.
BOTAŞ'ın güncel tarifesinde Kademe-1 ve Kademe-2 birim fiyatları nedir?
4 Nisan tarihinden itibaren geçerli olan BOTAŞ tarifesine göre konutlarda Kademe-1 metreküp fiyatı 10,62 lira, Kademe-2 metreküp fiyatı ise 18 liradır. İki kademe arasındaki fark yaklaşık yüzde 70'e ulaşmaktadır.
Tüketim sınırları iller arasında neden farklılık gösteriyor?
Sınırlar, illerin iklim koşulları ve geçmiş tüketim verileri dikkate alınarak belirleniyor. Daha soğuk iklime sahip iller için sınırlar daha yüksek tutuluyor; örneğin aralık ayı için Erzurum'da limit 319,60 metreküp iken İstanbul'da bu rakam 198,12 metreküpte kalıyor.
Fatura iki farklı ayı kapsıyorsa tüketim sınırı nasıl hesaplanıyor?
Fatura dönemi iki farklı takvim ayına yayıldığında her ay için günlük ortalama tüketim limiti ayrı ayrı hesaplanıyor. Bu yöntemle her ayın kendine özgü sınırı dikkate alınmış oluyor.
Merkezi ısıtma sistemiyle ısınan binalarda kademeli tarife nasıl uygulanıyor?
Merkezi sistemle ısınan binalarda binanın toplam doğalgaz tüketimi hane sayısına bölünerek her daireye düşen tüketim miktarı belirleniyor ve kademeli tarife bu bireysel tüketim üzerinden uygulanıyor.
