Petrol piyasasında iki hafta boyunca süren ve yaklaşık yüzde 20'lik bir yükselişe sahne olan kazanç serisi, bu haftanın son işlem gününde noktalandı. Orta Doğu'daki arz kaygılarının görece yatışması ve Washington ile Tahran arasında diplomatik bir çözüme kapı aralanabileceğine dair beklentilerin güçlenmesi, fiyatları aşağı çekti. Kasım vadeli Brent petrolün varil fiyatı cuma günü yüzde 1,6 düşerek 103,19 dolardan kapanırken, ekim vadeli ABD Batı Teksas türü ham petrol (WTI) yüzde 2,3 gerileyerek 99,53 dolara indi. WTI, 9 Eylül'den bu yana ilk kez 100 dolar eşiğinin altında kapanış yaptı. Haftalık tabloya bakıldığında Brent petrol yüzde 1,5, WTI ise yüzde 0,7 değer kaybetti.
Haftanın Başında Fiyatları Yükselten Boru Hattı Krizi
Petrol fiyatları bu haftaya yükselişle başladı. Suudi Arabistan'daki Doğu-Batı Petrol Boru Hattı'nın devre dışı kalması, küresel enerji piyasalarında ciddi bir endişe kaynağına dönüştü. Hürmüz Boğazı üzerinden yapılan sevkiyatlara alternatif olarak işlev gören bu hat, uzun süre kapalı kaldığı takdirde küresel petrol arzının yüzde 4'e varan bölümünü olumsuz etkileyebilirdi.
Boru hattının hasar görmesi, Suudi Arabistan ile İran destekli Husiler arasındaki tırmanan gerilimle eş zamanlı gerçekleşti. Husilerin Yemen'in batısındaki varlığını ve etkinliğini artırması da petrol piyasaları tarafından yakından izleniyor. Bölgedeki bu gelişmeler, Suudi Arabistan'ın küresel piyasalara petrol sevkiyatı açısından kritik öneme sahip Hürmüz ve Babülmendep boğazlarına yönelik riskleri gündemde tutmaya devam ediyor.
Suudi Arabistan'ın Piyasayı Sakinleştiren Adımları
Haftanın ilerleyen günlerinde tablo değişmeye başladı. Suudi Arabistan'ın Doğu-Batı Petrol Boru Hattı'ndaki akışı kısmen yeniden devreye alabileceğine dair beklentiler güçlendi. Bloomberg News'in haberine göre Riyad yönetimi, hattın kapasitesinin yaklaşık yarısını birkaç gün içinde yeniden işler hale getirmeyi hedefliyor. Daha önce yapılan açıklamalarda ise hattın yeniden faaliyete geçmesinin haftalar alabileceği belirtilmişti; bu nedenle söz konusu beklenti piyasalarda belirgin bir rahatlama yarattı.
Suudi Arabistan'ın Umman'ın Sohar Limanı açıklarında gemiden gemiye transfer yöntemiyle Asyalı rafinerilere ek petrol kargoları sunması da arz açığına ilişkin kaygıları azaltan bir diğer etken oldu. Ülkenin son haftalarda doğu kıyısından gerçekleştirdiği petrol ihracatını artırdığı da aktarılan bilgiler arasında yer alıyor.
Bununla birlikte boru hattı kesintisinin etkileri henüz tamamen geride kalmış değil. Saudi Aramco'nun Avrupa'daki müşterilerine gelecek ay petrol sevkiyatı yapılmayacağını bildirdiği belirtildi. Bu durum, krizin kısa vadeli yansımalarının sürdüğünü gözler önüne seriyor.
ABD-İran Arasında Diplomatik Açılım Beklentisi
Petrol fiyatlarını aşağı çeken bir diğer önemli etken, ABD ile İran arasındaki gerginliğin diplomatik yollarla azaltılabileceğine dair sinyallerin artmasıydı. ABD Başkanı Donald Trump, hafta içinde yaptığı açıklamada savaşın sonuna yaklaşıldığını umduğunu ifade ederek İran'ın anlaşma yapmak istediğini söyledi.
ABD Dışişleri Bakanlığı'nın, İran Cumhurbaşkanı ve Dışişleri Bakanı dahil üst düzey İranlı yetkililere gelecek hafta New York'ta düzenlenecek Birleşmiş Milletler Genel Kurulu toplantılarına katılmaları için vize verdiği de bildirildi. Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi, Washington ve Tahran'a itidal çağrısında bulunurken Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasını talep etti. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi de bu süreçte Çinli ve Pakistanlı yetkililerle temaslarda bulundu.
Hürmüz Boğazı'nda Gerilim Tam Anlamıyla Dinmedi
Tüm bu diplomatik hareketliliğe karşın Hürmüz Boğazı çevresindeki riskler tamamen ortadan kalkmış değil. İran Devrim Muhafızları Ordusu Deniz Kuvvetleri, cuma günü Togo bayraklı bir petrol tankerinin "yasa dışı geçiş" girişiminde bulunduğu gerekçesiyle vurulduğunu açıkladı. Bu gelişme, bölgedeki gerilimin hâlâ ne denli kırılgan olduğunu bir kez daha gözler önüne serdi.
ABD ile İran arasındaki Hürmüz Boğazı anlaşmazlığı sürerken, bölgede yaşanabilecek yeni gelişmelerin petrol fiyatlarının seyri üzerindeki etkisi piyasalar tarafından yakından izlenmeye devam edecek.
Sıkça Sorulan Sorular
Petrol fiyatlarındaki iki haftalık yükseliş serisi neden sona erdi?
Orta Doğu'daki arz endişelerinin görece hafiflemesi ve ABD ile İran arasında diplomatik ilerleme sağlanabileceğine yönelik beklentilerin güçlenmesi, petrol fiyatlarını aşağı çekerek yaklaşık yüzde 20'lik artışın yaşandığı iki haftalık kazanç serisini sona erdirdi.
Brent petrol ve WTI haftayı hangi fiyat seviyelerinden kapattı?
Kasım vadeli Brent petrol cuma günü yüzde 1,6 düşüşle 103,19 dolardan kapanırken, ekim vadeli WTI ham petrol yüzde 2,3 gerileyerek 99,53 dolara indi. Haftalık bazda Brent yüzde 1,5, WTI ise yüzde 0,7 değer kaybetti.
Suudi Arabistan'ın Doğu-Batı Petrol Boru Hattı'ndaki hasar piyasaları nasıl etkiledi?
Hattın devre dışı kalması, haftanın başında fiyatları yukarı taşıdı. Uzun süre kapalı kalması halinde küresel petrol arzının yüzde 4'e varan bölümünün etkilenebileceği belirtilmişti. Haftanın ilerleyen günlerinde ise hattın kapasitesinin yaklaşık yarısının birkaç gün içinde yeniden devreye alınabileceğine dair beklentiler piyasaları rahatlattı.
ABD-İran arasındaki diplomatik gelişmeler petrol piyasasını nasıl etkiledi?
ABD Başkanı Trump'ın İran'ın anlaşma yapmak istediğine dair açıklaması ve ABD Dışişleri Bakanlığı'nın üst düzey İranlı yetkililere BM Genel Kurulu için vize vermesi, gerilimin azalabileceği beklentisini güçlendirerek petrol fiyatları üzerinde aşağı yönlü baskı oluşturdu.
Hürmüz Boğazı'nda gerilim tamamen azaldı mı?
Hayır. Diplomatik sinyallere karşın İran Devrim Muhafızları Ordusu Deniz Kuvvetleri, cuma günü Togo bayraklı bir petrol tankerinin "yasa dışı geçiş" girişiminde bulunduğu gerekçesiyle vurulduğunu açıkladı. ABD ile İran arasındaki Hürmüz Boğazı anlaşmazlığı sürmekte olup bölgedeki riskler tamamen ortadan kalkmış değil.
