YENİ Parti Manisa Milletvekili Bekir Başevirgen, Tarım Mahsulleri Ofisi'nin (TMO) üzüm alım noktalarında bekleyen üreticilerle buluşarak sorunlarını dinledi. Gece yarısından beri sıra bekleyen, traktörü geri gönderilen, banka kredisini nasıl kapatacağını bilemeyen onlarca çiftçi, hem fiyat hem de alım sürecindeki sorunları tek tek aktardı. Üreticilerin anlattıkları, Manisa'da üzüm tarımının ne denli kırılgan bir noktaya geldiğini gözler önüne serdi.
Maliyet 95 Lira, Alım Fiyatı 80 Lira
TMO alım noktasında Başevirgen'e sıkıntılarını aktaran genç bir üzüm üreticisi, üzümün kilogram maliyetinin 95 liraya ulaştığını söyledi. Üreticiye göre kâr edilebilmesi için alım fiyatının 120-130 lira olması gerekiyor; ancak elde ettikleri rakam bunun çok altında kalıyor. Genç üretici durumu şöyle anlattı: "85 lira hayal, öyle bir para elimize geçmiyor. 5 lira otomatik kesiyorlar 80 lira, yüzde 3-5'te fire verdiler mi üzümün fiyatı 70-75 liraya geliyor."
Aynı üretici, ilaç maliyetlerinin de katlandığını vurguladı. Daha önce 300-400 liraya aldığı ilaçların 1.800-2.000 liraya çıktığını belirterek 20 dönümlük arazisi için 320 bin lira ilaç masrafı öngördüğünü söyledi. İşçilik için ayrıca 200 bin lira harcaması gerektiğini aktaran üretici, "Üretmesek, bir yerde çalışsak bu işten daha kârlı" dedi. Üzümü üç yıl önce 110 liraya sattığını hatırlatan genç çiftçi, o dönemki mazot fiyatlarıyla bugünküni karşılaştırarak şu çarpıcı tespiti yaptı: "Ben şimdi 1,5 ton üzüm satıyorum 1 ton mazot alıyorum."
Alım Noktasında Numara Tartışması: Kaliteli Üzüme '7 Numara'
Üreticilerin önemli bir bölümü, TMO alım noktasındaki sınıflandırma sürecine de itiraz etti. Genç üretici, kaliteli üzüm getirmelerine rağmen düşük numara yazıldığını ve 10 numara üzüm için depo bile açılmadığını belirtti. Gece saat 12'den beri alım noktasında beklediğini söyleyen bir başka çiftçi de benzer bir mağduriyeti aktardı: "Arkadaşlarımın altın gibi üzümüne 7 numara yazmışlar. Yazık günah. Üzümün yüzde 99'unu 7 numaradan alıyorlar."
Bu çiftçi, sabah 04.00-12.00 vardiyasında çalıştıktan sonra doğrudan alım noktasına geldiğini, öğlen olmasına rağmen ürününün hâlâ alınmadığını anlattı. Öğleden sonra fabrikaya ikinci vardiyaya gideceğini belirten üretici, TMO'nun üzümü alıp almayacağından bile emin olamadığını dile getirdi. "Elim yüreğimde bekliyorum, borçluyum" diyen çiftçi, üzümü geri dönerse bir sonraki randevusunun Ekim sonuna sarkacağını söyledi.
Borç Sarmalı: Traktör Hacizli, Dana Yetişmeden Satılıyor
Birden fazla üretici, borçlarını kapatmak için varlıklarını elden çıkarmak zorunda kaldıklarını ya da kalmak üzere olduklarını aktardı. Bankalara borçlu olduğunu belirten bir çiftçi, Ziraat Bankası'ndaki opsiyonlu krediyi döndürmeye çalıştığını anlatarak "Çiftçinin herhalde sonu geliyor" dedi. Bir başka üretici ise bağını sattığını ve "İşin içinden çıkamıyoruz" diyerek üretimi tamamen bıraktığını söyledi.
20 ton üzümü olduğunu aktaran bir üretici, TARSİM sigortası, ilaç, mazot ve işçilik giderlerini karşılayamadığını belirtti. Banka kredisini ödemek için henüz yetişmemiş danalarını satmayı düşündüğünü söyleyen üretici, "Daha 5-6 ay durması lazım ama üzüm kurtarmadığı için satacağım, belki borcumu onlarla öderim diye" dedi. Traktörü hacizli olan bir başka çiftçi ise "Bu sene ki kadar kötü bir dönem görmedim. Keşke ekmeseydim" ifadelerini kullandı.
TARSİM Sigortasında da Çelişki: 130 Liradan Sigortalandı, 85 Liradan Açıklandı
Üreticilerin şikâyetleri yalnızca TMO alım fiyatlarıyla sınırlı kalmadı; TARSİM tarım sigortası uygulaması da eleştirildi. Bir üretici, sigorta yaptırırken referans fiyatın 130 lira olarak belirlendiğini, ancak TMO'nun açıkladığı taban fiyatın 85 lira düzeyinde kaldığını vurguladı. Bu durumun sigorta primlerini anlamsız kıldığını belirten üretici, "TARSİM'in bunu öngöremedik diyerek sigorta parasını 85 liraya çekmesi gerek. Veya 'borcunuzu siliyoruz' deyin" dedi. Ertesi gün TARSİM'e 90 bin lira ödemesi gerektiğini ama elinde para olmadığını da ekledi.
Başka bir üretici de 350 bin liraya aldığı traktörü şimdi 200-250 bin liraya bile satamadığını, dönüm başına 500 lira olan bağ fiyatlarının yarı yarıya düştüğünü aktardı. "Bu sene para kazanma şansımız yok, borcumuzu bile ödeyemeyiz" diyen bu üretici, hayvanını satarak borcunu kapatmaya çalışacağını söyledi.
'20 Yıl Önce Bir Yıllık Ürünümle Daire Aldım'
40 yıldır tarımın içinde olduğunu söyleyen bir çiftçi, yaşanan değişimi çarpıcı bir karşılaştırmayla ortaya koydu: "20 yıl öncesinde ben bir yıllık ürünümle Salihli'de bir daire aldım, şimdi borçtan çıkamıyoruz." Üzümün alım fiyatlarının geçen yılın çok altında kaldığını belirten bu üretici, alım noktalarında da zorluk çıkarıldığını öne sürdü. "Bugün 4-5 traktörü geri gönderdiler. Üzümü almamak için bahane üretiyorlar" diyen çiftçi, önümüzdeki yılların daha da zorlu geçeceğini ve Türkiye'de tarımın bitme noktasına geldiğini vurguladı.
Artan maliyetler yüzünden bir daha bağ bakmayacağını söyleyen bir başka üretici de durumunu şu sözlerle özetledi: "7 dönüm yer bakıyorum. Amele parası cebimden çıkıyor, sigorta parası cebimden çıkıyor, bir daha bağ bakar mıyım? Tövbe yanından bile geçmem. Üzüm yemiyorum korkudan." Bu emeği başkasının bağında harcasaydı para kazanacağını söyleyen üretici, ürününü bu dönemde satamayacağını ama bırakma lüksünün de olmadığını ekledi.
Sıkça Sorulan Sorular
Manisa'daki üzüm üreticileri TMO alım fiyatlarına neden itiraz ediyor?
Üreticiler, üzümün kilogram maliyetinin 95 liraya ulaştığını ancak TMO'nun 80-85 lira civarında alım yaptığını belirtiyor. Kesintiler ve fire oranları düşüldüğünde elde edilen gerçek fiyatın 70-75 liraya gerilediğini söyleyen çiftçiler, bu fiyatlarla ilaç, işçilik, mazot ve banka kredisi gibi giderlerini karşılayamadıklarını ifade ediyor.
TMO alım noktalarında üreticilerin şikâyet ettiği sınıflandırma sorunu nedir?
Üreticiler, kaliteli üzüm getirmelerine rağmen düşük numara (7 numara) yazıldığını ve 10 numara üzüm için depo bile açılmadığını öne sürüyor. Bazı çiftçiler, traktörlerinin alım noktasından geri gönderildiğini ve ürünlerinin saatlerce bekletildiğini aktarıyor.
Üreticiler TARSİM sigortası konusunda ne tür bir sorunla karşı karşıya?
Bir üretici, TARSİM sigortası yaptırırken referans fiyatın kilo başına 130 lira olarak belirlendiğini, ancak TMO'nun açıkladığı taban fiyatın 85 lira düzeyinde kaldığını söylüyor. Bu fark nedeniyle ödenen sigorta primlerinin anlamsız hale geldiğini belirten üretici, TARSİM'in sigorta bedelini yeni fiyata göre düzenlemesi ya da borçların silinmesi gerektiğini talep ediyor.
Üreticiler borçlarını ödemek için ne gibi çarelere başvuruyor?
Üreticiler arasında bağını satıp üretimi bırakan, henüz yetişmemiş danalarını erken satmayı planlayan ve traktörü hacizli olan çiftçiler bulunuyor. Bir üretici Ziraat Bankası'ndaki opsiyonlu krediyi döndürmeye çalışırken, başka bir çiftçi 350 bin liraya aldığı traktörü 200-250 bin liraya bile satamadığını belirtiyor.
YENİ Parti Manisa Milletvekili Bekir Başevirgen TMO alım noktasında ne yaptı?
Bekir Başevirgen, Manisa'daki TMO üzüm alım noktalarını ziyaret ederek üreticilerin sorunlarını bizzat dinledi. Üreticiler, yüksek girdi maliyetleri, düşük alım fiyatları, sınıflandırma uygulamaları ve TARSİM sigortasındaki çelişkiler başta olmak üzere pek çok sorunu milletvekiline aktardı.
